PDF Archive

Easily share your PDF documents with your contacts, on the Web and Social Networks.

Share a file Manage my documents Convert Recover PDF Search Help Contact



systemy gry .pdf


Original filename: systemy gry.pdf

This PDF 1.3 document has been sent on pdf-archive.com on 11/02/2012 at 18:53, from IP address 95.160.x.x. The current document download page has been viewed 1737 times.
File size: 1.1 MB (5 pages).
Privacy: public file




Download original PDF file









Document preview


FAKTYCZNI:
W:

dobie coraz bardziej w/równanego poziomu drużyn piłkarskich
jakiekolwiek podziały na słabe i mocne

SW

PIŁCE N D Z N E J
^

PRZEGLĄD NAJPOPULARNIEJSZYCH SYSTEMÓW GRY

zespoły wydają się być nieaktualne, Przykładem tej tezy
mogą być mecze w czasie ostatniego mundialu, gdzie z fazy
grupowej nie awansowały takie tuzy światowej piłki, jak mistrz
^
świata Włochy i wicemistrz Francja, a średnie bądź teoretycznie
v
słabsze drużyny pokroju Urugwaju czy Ghany zaszły bardzo wysoko.
W większości meczów na mundialu o wyniku decydowały stałe fragmenty gry, błędy zawodników, pomyłki sędziów, szybsza niż kiedykolwiek
piłka „Jabulani", czy niuanse taktyczne. Atrakcyjność meczów w dużym stopniu
zależy od przyjętej strategii, a co za tym idzie od taktyki i to ona determinuje
widowisko piłkarskie i decyduje o tym, czy mecz przypomina partię szachów
i przez więksżość meczu można uciąć sobie drzemkę, czy też jest świetnym
widowiskiem, na które widz patrzy z wypiekami na twarzy. Taktyka, o ile stosowana rozsądnie i z użyciem, odpowiedniej strategii może być czynnikiem
decydującym o sukcesie, czego przykładem jest znakomity zmysł taktyczny
Jose Murinho w Interze Mediolan, który zdobył w świetnym stylu puchar Ligii
Mistrzów, stosując taktykę wyczekiwania na nadarzającą :się okazję, przede
wszystkim broniąc dostępu do swojej bramki i grając z kontrataków. Oczywiście taki sposób gry nie jest lubiany przez większość kibiców, ale cóż, cel
uświęca środki,

BIBLIOGRAFIA:
Miłosz

Stępiński, Taktyka Współczesnej

Nożnej. Zysk i S~ka Wydawnictwo,

Piłki

2007

www.expertfootbal.com
www.soccertutor.com
www.zonalmarking. net

LISTOPAD 2010
1

29

WARSZTAT TRENERA

4-4-2

Jest to jeden z najpowszechniejszych i najprostszych systemów gry stosowanych
w dzisiejszej piłce. Formacja obrony w tym wariancie opiera się na czterech
grających w linii defensorach, którzy powinni stanowić zwartą kompaktową linię,
zdolną do przesuwania się zarówno wzdłuż, jak i wszerz boiska, skracając lub
zawężając pole gry. Obrońcy w tym ustawieniu bronią strefą. Każdy z nich ma
określoną strefę (pasy boczne i środkowy), w której ma kryć i odbierać piłkę każdemu przeciwnikowi, który w nią wbiegnie. Istotnymi elementami tej obrony są,
oprócz przesuwania i zawężania, odległości między obrońcami-(8-10 m),atak na
zawodnika z piłką, przekazywanie krycia, asekuracja i podwojenie krycia. Czterej
zawodnicy formacji p o m o c y to dwóch środkowych pomocników, z których
jeden zwykle odpowiada za destrukcję - jest to defensywny pomocnik, a drugi,
tak zwany „playmaker", odpowiada za konstruowanie akcji ofensywnych w środku pola.To często na środkowych pomocników spada odpowiedzialność za opanowanie środka boiska. Natomiast dwaj boczni pomocnicy mają za zadanie stwarzać okazje bocznymi strefami boiska
dla napastników, dośrodkowywać w pole karne i wspomagać bocznych obrońców w defensywie. Wraz ze środkowymi
pomocnikami działają jako środkowa strefa obronna w środku boiska, stosując przesuwanie, zawężanie i podwajanie
w pressingu. Dwaj napastnicy odpowiadają za wykorzystywanie sytuacji strzeleckich i zdobywanie bramek. W tym
celu powinni posiadać dobre umiejętności współpracy ze sobą, komunikacji i wychodzenia na pozycje, pokazywania się
pomocnikom i absorbowania uwagi obrońców w celu stworzenia przestrzeni dla współgraczy. Zadaniem napastników jest rola piewszej linii obrony poprzez przeszkadzanie
i próby przejęcia piłki rozgrywanej przez bramkarza i obrońców drużyny przeciwnej.
Napastnicy często grają w linii łamanej, czyli jeden jest bliżej obrońców przeciwnika,
a drugi nieco cofnięty w strefie między obroną a pomocą drużyny przeciwnej.

4 - 4 - 2 Z LIBERO

System z ustawieniem 4-4-2 posiada wiele odmian, w których w zasadzie nie zmienia
się tylko ustawienie w obronie, chociaż i tu można znaleźć przykłady ustawienia z tzw.
libero - ostatnim obrońcą. W razie potrzeby gra on albo w linii z partnerami z obrony,
albo pełni rolę klasycznego stopera, który asekuruje partnerów. Często też włącza się
do akcji środkiem boiska w akcjach ofensywnych. Linia pomocy gra cały czas w strefie
i przesuwa się za piłką.

4 - 4 - 2 W .DIAMENCIE*

W tym ustawieniu dwaj środkowi pomocnicy wyraźnie ustawieni są jeden
za drugim, czyli defensywny przed obrońcami, a ofensywny - playmaker za napastnikami. Wraz z bocznymi pomocnikami tworzą oni rąb (diament).
W tym ustawieniu pomocnicy otrzymują proporcjonalne zadania w ofensywie
i defensywie. Przykłady typowego defensywnego pomocnika to Radosław
Sobolewski z Wisły Kraków, a playmakera to Xavi z Barcelony. Modyfikacje
ustawienia 4-4-2 mogą być wielorakie, stąd
system ten należy do najczęściej stosowanych
i lubianych przez szkoleniowców,

4-3-3

Jest to bardzo ofensywny system gry stosowany przez drużyny grające bardzo dobrze
atakiem pozycyjnym. W sezonie roku 1962 w takim ustawieniu Brazylia zdobyła
mistrzostwo świata, a w okresie, kiedy trenerem był Jose Murinho, również tak grała
Chelsea Londyn i niedawno Bacelona. Choć w wyjściowych ustawieniach system ten
jest dość rzadko obecnie stosowany, to często ma on zastosowanie w końcówkach
meczu, kiedy dwójka napastników nie „razi" wystarczającą siłą „ognia" i trener decyduje
się na wprowadzenie trzeciego napastnika kosztem pomocnika. O b r o ń c y w tym

30

MAGAZYN TRENERA

WARSZTAT TRENERA

ustawieniu pełnią podobną rolę, jak w ustawieniu 4-4-2, grając w linii, przesuwając strefę w pionie i poziomie.
Linia p o m o c y natomiast gra stosunkowo blisko siebie, zawężając środek pola gry, grając zwartą linią w strefie
środkowej, stwarzając sytuacje strzeleckie na połowie przeciwnika i wspierając grę obrońców. W zależności od
zadań może być dwóch defensywnych i jeden ofensywny pomocnik lub odwrotnie. Ustawienie bliżej środka przez
pomocników stwarza niebezpieczeństwo zostawienia zbyt dużej przestrzeni na skrzydłach, co zmusza obrońców do ich
zabezpieczenia, ale z drugiej strony stwarza to obrońcom szansę na włączanie się do akcji ofensywnych.Trójka n a p a s t n i k ó w
ma za zadanie wywieranie pressingu na linię obrony przeciwnika, stwarzanie jak największej ilości akcji skrzydłami. Stąd ich bardzo
szerokie ustawienie tuż przy linii bocznej boiska. W grze defensywnej napastnicy boczni cofają się do linii pomocy i z systemu 4-3-3
często przechodzi się do systemu 4-5-1 lub 4-3-2-1, które znane jest jako tzw. „piramida",Takie ustawienie preferowane jest także
w grze ofensywnej.

3-S-2

Jest to system gry, w którym stosuje się obronę kombinowaną - połączenie obrony
strefowej z obroną „każdy swego". Ostatni o b r o ń c a - libero jest zawodnikiem
asekurującym, który nie kryje przeciwnika, a ustawieni przed nim dwaj środkowi
obrońcy kryją indywidualnie. Niektóre warianty tego ustawienia ustawiają
trzech obrońców w linii, którzy w takim układzie kryją strefą. Piątka środkowych
p o m o c n i k ó w kryje strefowo. W grze ofensywnej dwaj skrajni skrzydłowi pełnią
tutaj kluczową rolę, prowadząc grę bardzo szeroko.W defensywie wspierają oni bardzo
aktywnie obrońców.Trzech pomocników w środku to często dwaj defensywni i jeden
grający w centralnym miejscu playmaker lub jeden lekko cofnięty defensywny i dwaj
ofensywni pomocnicy. Takie ustawienie pomocy stwarza dużą szansę na skuteczne
opanowanie środka pola. Gra dwóch n a p a s t n i k ó w jest bardzo podobna do
systemu 4-4-2. W ustawieniu 3-5-2 mistrzostwo świata w 1986 roku zdobyła
reprezentacja Argentyny, a w 2002 roku Brazylia,

4-S-1

Ustawienie 4-5-1 jest jednym z najpopularniejszych systemów gry. Był on chętnie
stosowany w czasie ostatniego mundialu. W takim ustawieniu grały, między innymi,
Hiszpania i Niemcy, a w okresie, kiedy trenerem reprezentacji był Leo Beenhakker;
również nasza drużyna narodowa grała w tym ustawieniu. Istnieją dwie odmiany tego
stylu ustawienia: 4-2-3-1 i 4-1-4-1. W ustawieniu 4-2-3-1 czterech obrońców broni
linią w strefie, dwaj defensywni pomocnicy grają przed linią obrony, przesuwają
się za piłką, zabezpieczając strefę obrony, zapobiegając zagrywanie prostopadłych podań
za linię obrony. W akcjach ofensywnych jeden z defensywnych pomocników zwykle
włącza się do akcji ofensywnych, podobnie jak boczni obrońcy. Na skrzydłach
p o m o c y grają szybcy skrzydłowi, którzy dzięki swojej szybkości i dryblingowi stwarzają
sytuacje strzeleckie po dośrodkowaniach lub poprzez wbieganie z piłką w pole karne.
Do najlepszych skrzydłowych grających na tej pozycji należy Holender Arjen Robben.
Środkowy w y s u n i ę t y pomocnik to zwykle tzw. fałszywy drugi napastnik, który
kreuje atak środkiem pola, rozdziela piłki na boki i kończy akcje strzałami lub wbiega
w pole karne. Do zadań wysuniętego jedynego nominalnego n a p a s t n i k a należy
przechwytywanie długich podań i gra ze skrzydłowymi. Funkcję takiego napastnika pełni
często wysoki, dobrze zbudowany zawodnik, który potrafi grać tyłem do bramki, dobrze
gra głową i potrafi utrzymać się przy piłce (np. Klose,Torres, Crouch). System 4-2-3-1 jest bardzo plastycznym ustawieniem gry
- dzięki włączeniu się środkowego ofensywnego pomocnika można przechodzić do ustawienia 4-4-2, a jeśli dojdą skrzydłowi to
tworzy się 4-3-3. Jest więc to tylko pozornie defensywny system, ale w praktyce jego ofensywny charakter często się sprawdza.

ł

ł

ł

ł

ł

Ustawienie 4-1 -4-1 jest dość defensywne. Zarówno linia obrony, jak i p o m o c y gra według zasad obrony strefowej. Między
tymi formacjami gra defensywny pomocnik, który czyści przedpole linii obrony, często przejmując piłkę od obrońców
i kierując ją przerzutem do wysuniętego n a p a s t n i k a lub podaje do jednego z czterech pomocników. Mają oni
podobne zadania jak pomocnicy w ustawieniu 4-4-2. Skuteczność tego ustawienia jest uzależniona od ścisłej współpracy poszczególnych formacji i względnie bliskich odległości między nimi. W przypadku braku wsparcia ze strony
pozostałych pomocników jedyny defensywny pomocnik nie będzie mógł czyścić przedpola obrony samotnie.
Ustawienie to dobrze sprawdza się w przypadku bronienia się na własnej połowie przy niskim pressingu.

LISTOPAD 2010

31

I

WARSZTAT T R E N E R A

NA MUNDIALU W RPA 4-5-1 NAJSKUTECZNIEJSZY
Mistrzostwa Świata w RPA pokazały, że
dzisiejsza piłka w dużym stopniu koncentruje się na celu głównym, jakim jest nieprzegranie meczu, nawet kosztem jakości
widowiska piłkarskiego i niezadowolenia
kibiców. Ostatnie mistrzostwa, a szczególnie faza grupowa, nie promowały
ofensywnego stylu gry i otwartej, odważnej taktyki. Dominowała zachowawczość
i dbanie o zachowanie czystego konta.
Dopiero faza pucharowa, szczególnie
po otwarciu wyniku na 1:0 zmieniała ten
obraz gry. Wtedy często drużyna przegrywająca musiała pozbyć się sztywnego
schematu gry defensywnej i próbować
śmielszych ataków. Dochodziło wtedy do
otwartej wymiany ciosów i, ku radości
kibiców, pojedynek nabierał rumieńców.
Oczywiście wyjątkami w tej kwestii były
drużyny Hiszpanii i Niemiec, które przez
niemal cały turniej nie były objęte sztywnym „gorsetem" gry defensywnej, aczkolwiek wyjściowe ustawienie obu ekip 4-5-1,
mogło o tym świadczyć. Wyniki drużyny
Vincente Del Bosque też mogły sugerować pewien minimalizm (większość meczów po 1:0), znanym z wcześniejszych
turniejów, ale w wykonaniu Niemców.
Również drużyny południowoamerykańskie nie były nastawione jedynie na
obronę swojej bramki, chociaż w przypadku świetnie zorganizowanej obrony Urugwaju, Paragwaju i Chile, można
było odnieść wrażenie odwrotne, jednak
umiejętność szybkiego przechodzenia do
dobrze zorganizowanego kontrataku, potwierdzała klasę południowców. Rozczarowaniem turnieju były natomiast dwie
inne drużyny południowoamerykańskie
- Brazylia i Argentyna. Drużyna Dungi
pokazała dość mało atrakcyjny futbol,
a ich nieco zbyt zachowawcza gra nie
była na tyle skuteczna, żeby pokonać
Holandię w ćwierćfinale. Argentyna natomiast miała problem personalny, brak
typowych defensywnych pomocników
klasy Cambiaso, tudzież ofensywnych
pokroju Riquelme spowodowały posuchę, jeśli chodzi o konstruowanie akcji
i obsługiwanie bramkostrzelnych napastników - gwiazd. Co było charakterystyczne dla większości drużyn, to fakt
stosowania przez większość pieiwszych
45 minut pressingu na własnej połowie.
Najlepiej robili to Japończycy w meczu
z Danią. Ich nieugięta presja na Duńczykach przyniosła im bardzo przekonywują-

32

•f

ce zwycięstwo 3:1 i awans do I/8 finału.
Wracając do ustawienia i systemów gry
to ustawienie 4-5-1 było najczęściej stosowanym przez drużyny, które odnosiły
sukces. W przypadku drużyny niemieckiej
ustawienie w większości meczów wyglądało następująco:

Jak widać na powyższym schemacie o ile
defensywa Niemiec, jak zwykle, stanowiła zwarty monolit i nie zaskakiwała,
o tyle linia pomocy pokazała niezwykłą
moc w ofensywie. Dwaj defensywni pomocnicy Schweinsteiger i Khedira wzorowo wywiązywali się ze swoich zadań
w środku pola, a dwaj boczni skrzydłowi - Podolski i Mueller byli postrachem
bramkarzy, choć to młodszy i mniej doświadczony Thomas Mueller był objawieniem tego turnieju, strzelając 5 goli. Co
ciekawe: zarówno Podolski, jak i Mueller
w swoich klubach grają jako typowi napastnicy. Stąd też ustawianie ich z boku
pomocy miało istotny wpływ na siłę
ofensywną drużyny Niemiec. Równie

dobrze jak Mueller spisał się młody pomocnik tureckiego pochodzenia Mesut
Oezil. Jego ofensywna I pełna polotu gra
mogła podobać się wielu obserwatorom.
Na samej szpicy ustawienia 4-5-1 grał Mirosław Klose, który był bardzo skuteczny
w walce z przodu, zdobywając 4 bramki
w turnieju. W sumie drużyna niemiecka
zdobyła w turnieju 16 bramek - najwięcej ze wszystkich drużyn, co może być
dowodem na to, że system 4-5-1, a właściwie jego odmiana 4-2-3-1, może być
bardzo ofensywny, oczywiście jeśli znajdzie odpowiednich wykonawców.

Natomiast jeżeli chodzi o mistrzów świata Hiszpanów, to ich nominalne ustawienie (w finale Holandią) wyglądało jak na
rysunku powyżej.
Mistrzowie świata i Europy grali na turnieju w RPA „żelazną" obroną, doskonale
przesuwając strefę za piłką, często przez
sporą część gier stosując pressing. W ten
sposób zdominowali w pierwszym me-

WARSZTAT TRENERA

czu Szwajcarię, jednak koniec tej dominacji okazał się sensacyjny - Szwajcarzy, jako
jedyni w tym turnieju pokonali późniejszych mistrzów świata. W późniejszych meczach podopieczni Vicente del Bosque zagrali już z większym wyrachowaniem, a ich
trener doszedł do wniosku, że gra z dwoma napastnikami Villi (w świetnej formie)
i Torresa (bez formy) nie ma sensu, stąd ustawienie 4-5-1 było strzałem w dziesiątkę. Tradycyjnie świetna gra Iniesty i Xaviego nikogo nie dziwiła, ale znakomita praca
nie zawsze zauważalnych Busquetsa (znakomicie rozbijał ataki rywala, wyłączył z gry
Oezila w meczu z Niemcami) i Xaviego Alonso (miał najwięcej przechwytów) była
potwierdzeniem ich klasy. Villa w ataku był najgroźniejszym zawodnikiem La Roja
i także dzięki jego skuteczności Hiszpania potwierdziła klasę. Ważną rolę spełniali
również zawodnicy wchodzący na skrzydło: Jesus Navas i Pedro. Ich nieszablonowe
dryblingi były czymś nowym, co przynosiło jeśli nie sytuacje strzeleckie, to na pewno
absorbowały boki obrony przeciwników, odsłaniając przeciwległe flanki, na których
czekali już Iniesta i Villa. Warto dodać, że w podobnym ustawieniu 4-5-1 grała również
drużyna Holandii - wicemistrz świata.
TAKTYKA W SZKOLENIU DZIECI - ALEŻ OCZYWIŚCIE!

f

A

v-A

i
1

Wyścig trójek

/

i
i

A

Wyścig trójek z uchwytem
za ręce zawodników

Wydawać by się mogło, że nauczanie taktyki we wczesnym okresie trenowania dzieci
nie ma większego sensu. Oczywiście, że ustawianie jakichkolwiek drużyn dziecięcych
w czasie meczu w systemach nie przyniesie większych efektów, ale wprowadzanie
w procesie treningu elementów, które są charakterystyczne dla, na przykład, ustawiania
się obrońców w linii lub przesuwanie poszczególnych formacji, czy fragmenty obrony
strefowej - mogą być wprowadzane w treningach grup dziecięcych, oczywiście w formie zabawowej. Ważne jest w tym okresie (7-1 I lat) wyczucie przestrzeni. Ponieważ
boisko piłkarskie dla małego piłkarza jest niczym ogromna przestrzeń, a główna koncentracja skupia się na piłce, dlatego warto wdrażać ćwiczenia, które wyrobią u małych
sportowców wyczucie przestrzeni, poszczególnych stref na boisku i zachowania się
względem piłki i partnerów z drużyny, a także przeciwnika. Prostym ćwiczeniem w tej
kwestii może być zabawa: „wyścig trójek", w której ćwiczący podzieleni są na trzyosobowe szeregi, imitujące, na przykład, strefę obrony lub pomocy. Zadaniem każdej
z trzech trójek jest dobiegnięcie do linii palików, dotknięcie ich i powrót tyłem na linię
startu.
To samo ćwiczenie można wykonać z chwytem za ręce zawodników. Pozwoli im to
lepiej wyczuć szybkość współpartnerów z formacji,

Naturalnym rozwinięciem tego ćwiczenia może być ustawienie w czwórkach (przygotowanie do systemu 4-4-2).
To samo ćwiczenie można wykonywać wszerz boiska tak, aby spowodować, że czwórka porusza się zawężając pole gry, można to robić ze współzawodnictwem, z prowadzeniem piłki do określonego celu, grając na 4 bramki itp. Wiele tutaj zależy od
inwencji i pomysłowości trenera. Z pewnością takie ćwiczenia mają sens.

A

V

i



V I

Wyścig czwórek

Podsumowanie
W wielu współczesnych klubach zagadnienia taktyczne odgrywają bardzo ważną rolę.
Przy wyrównanym poziomie zdolności motorycznych i wyszkolenia technicznego to
właśnie taktyka odgrywa wiodącą rolę we współczesnej piłce. Oczywiście w trakcie
procesu szkoleniowego od najmłodszych lat wdrażanie elementów taktycznych musi
następować stopniowo. W e wszystkich profesjonalnych drużynach występuje dość
wąska specjalizacja na poszczególnych pozycjach, jednakże uniwersalność danego
piłkarza i jego predyspozycje do gry na różnych pozycjach podnoszą jego wartość.
Nieoceniona jest praca dobrego szkoleniowca - stratega, który potrafi ustawić zespół
zależnie od predyspozycji swoich zawodników oraz pod kątem sposobu gry przeciwnika i postawionego celu sportowego.Te elementy sprawiają, że taktyka w dzisiejszej
piłce nożnej jest dz-iedziną bardzo kompleksową i odpowiednie jej dobranie jest sztuką
bardzo trudną.
Tekst: Jarosław Jabłoński

LISTOPAD 2010

33

$


Related documents


systemy gry
ma e gry w treningu pi ki no nej
bblrb6plbeta0 1 backup
bblrb6plbeta0 2
bblrb6plbeta0 3
instrukcja pr bna3


Related keywords