merged .pdf

File information


Original filename: merged.pdf

This PDF 1.4 document has been generated by pdftk 1.44 - www.pdftk.com / itext-paulo-155 (itextpdf.sf.net-lowagie.com), and has been sent on pdf-archive.com on 26/03/2014 at 14:39, from IP address 93.115.x.x. The current document download page has been viewed 1255 times.
File size: 950 KB (33 pages).
Privacy: public file


Download original PDF file


merged.pdf (PDF, 950 KB)


Share on social networks



Link to this file download page



Document preview


T.C.
ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ
ZİRAAT FAKÜLTESİ
TARLA BİTKİLERİ BÖLÜMÜ
BİTİRME TEZİ

TÜRKİYE’ DE
YAĞ BİTKİLERİ ÜRETİM MİKTARLARI
VE
TÜKETİCİ ALIŞKANLIKLARI

Cenk YAPICIKÜÇÜK

Danışman: Yrd. Doç. Dr. Zehra AYTAÇ

Eskişehir 2013

İÇİNDEKİLER
Sayfa No
Grafikler Dizini……………………………………………………………………………2
Tablolar Dizini…………………………………………………………………………….3
1. Türkiye’de Üretimi Yapılan Yağ Bitkileri…………………………………………..4
a. Ayçiçeği (Heliantus annus)……………………………………………………….4
b. Kanola (Brassica napus)………………………………………………………….5
c. Susam (Sesamum indicum)……………………………………………………….5
d. Keten (Linum usitatissimum)…………………………………………………….6
e. Mısır (Zea mays)…………………………………………………………………..6
f. Pamuk (Gossypium hirsitum)…………………………………………………….7
g. Yer Fıstığı (Arachis hypogaea)………………………………………………...…7
h. Zeytin (Olea europaea)……………………………………………………………8
2. Türkiye’de Üretilen Yağ Bitkilerinin Son On Yıl İçerisindeki Değişimi………….9
3. Yemeklik Yağ Tercihini Etkileyen Faktörler………………………………………16
3.1. Sağlık Faktörü Ve Tüketici Bilinçlenmesi………….………..………………...17
3.2. Ürün Etiketleri, Tüketici Bilgilendirmesi ve Tüketici Davranışı……………..17
3.3. Fiyat Faktörü Ve Yemeklik Yağ Türlerinin İkamesi………………………….18
3.4. Yemeklik Yağ Satın Alma Sürecinin Özellikleri Ve Tüketici Davranışı……..18
3.5. Yeni Ürün Özellikleri ve Tüketici Davranışı…………………………………..20
3.6. Tüketici Tercihlerinde Kalıcı Özelliklerin Oluşma Süreci……………………20
3.7. Tüketici Tercihlerinde Marka Farkındalığı Ve Tüketici Davranışı………….20
4. En Çok Tüketilen Yağ Bitkileri Ve Tüketici Alışkanlıkları……………………….20
5. Yağ Bitkilerinin Tüketici İhtiyaçlarını Karşılama Durumu……………………...22
6. İthalat Ve İhracatı Yapılan Yağ Bitkileri…………………………………………..24
7. Kaynaklar……………………………………………………………………………30

1

GRAFİKLER DİZİNİ
Sayfa No
Grafik 1: Ayçiçek Yağı Üretiminde ki Değişim………………………………………….9
Grafik 2: Kolza Yağı Üretiminde ki Değişim…………………………………………...10
Grafik 3: Susam Yağı Üretiminde ki Değişim………………………………….……...11
Grafik 4: Keten Yağı Üretiminde ki Değişim…………………….…………………....12
Grafik 5: Mısır Yağı Üretiminde ki Değişim…………………….………………….…13
Grafik 6: Pamuk Yağı Üretiminde ki Değişim…………………………………………14
Grafik 7: Yer Fıstığı Yağı Üretiminde ki Değişim……………………………………..15
Grafik 8: Zeytinyağı Üretiminde ki Değişim…………………………………………..15
Grafik 9: Gıda Tercihlerini Etkileyen Faktörler Modeli………………………………16
Grafik 10: Türkiye Yağlı Tohum Ekim Alanları………………………………………22
Grafik 11: Yağ Üretim – Tüketim Miktarları………………………………………….24

2

TABLOLAR DİZİNİ
Sayfa No
Tablo 1: Tohum İthalat Rakamları……………………………………………………..26
Tablo:2 Ham Yağ İthalat Rakamları…………………………………………………...27
Tablo 3: Ham Yağ İthalat Rakamları…………………………………………………..28
Tablo 4: Küspe İthalat Rakamları……………………………………………………...29

3

TÜRKİYE’DE YAĞ BİTKİLERİ ÜRETİM MİKTARLARI VE TÜKETİCİ
ALIŞKANLIKLARI
1- Türkiye’de Üretimi Yapılan Yağ Bitkileri
a. Ayçiçeği (Heliantus annus)

Asteraceae

familyasına

(Papatyagiller)

ait

yağ

bitkisidir.

Ayçiçeği ticari ve süs bitkisi olarak dünyanın birçok bölgelerinde yetiştirilmektedir.
Yağ bitkisi olarak yetiştirilen kültür çeşitleri macrocarpus, süs bitkisi olarak
yetiştirilenler annus alttürüne dâhildir.
Ayçiçeği ilk olarak Kuzey Amerika Kıtası’nda yayılmıştır. Burada çerez olarak,
ekmeklik una karıştırılarak ve tedavide kullanılmıştır. Ancak 17. Yüzyılın sonlarına
doğru

tohumlarından

yağ

elde

edilmiştir.

Türkiye’ye ayçiçeğinin girişi 1. Dünya savaşından sonra, Bulgaristan ve Romanya’dan
gelen göçmenler tarafından olmuştur. [1]

İlk olarak Trakya’ya getirilerek burada yetiştirilmeye başlanmıştır. Bu bölge ekolojik
olarak ayçiçeği tarımı için uygun olduğundan, burada hızlı yayılmış, sonraki yıllarda
önce Marmara Bölgesi’nde, daha sonra ülkemizin diğer bölgelerinde yetiştirilmeye
başlanmıştır.
Yağlık ayçiçeği, genelde siyah renkli, ince kabuklu ve linoleik ve oleik yağ asitleri
içeren tiplerdir. Yağlık ayçiçeği taneleri % 39-45 arasında yağ ve % 20 oranında
protein içerir.
Ayçiçek yağı yüzde 15 doymuş, yüzde 85 doymamış yağ asidi içermekte, doymamış
yağ asitlerinin yüzde 14-43'ünü oleik asit, yüzde 44-75'ini linoleik, en fazla yüzde
0,7’sini de linolenik asit oluşturmaktadır. [2] [3]

4

b. Kanola (Brassica napus)
Brassicaceae (Turpgiller) familyasının üyesi olan bir yağ bitkisidir. Kolzanın ıslahı
sonucu elde edilmiş, erüsik asit ve glukosinolat ihtiva etmeyen bir bitki türüdür.
Bu çeşit ilk önce Kanada'da geliştirilmesinden dolayı İngilizce "Canadian Oil Low
Acid" (düşük asitli Kanada yağı) sözcüklerinden türeme, "kanola" adı verilmiştir. [4]
Zeytinyağı ve Ayçiçek yağı gibi diğer yağlara kıyasla daha düşük miktarda doymuş
yağ asidi içerir.
Kanola tanesinde bulunan %38-50 yağ ve %16-24 protein ile önemli bir yağ
bitkisidir. Ayrıca %60 oranında küspe de içerir.
Bitkisel yağ kaynağı olarak yağlı tohumlu bitkiler olan ayçiçeği, soya, pamuk ve yer
fıstığı arasında üretim açısından üçüncü sırayı almaktadır. Ağırlıklı olarak Trakya
Bölgesi’nde üretimi yapılır.
Alternatif yağ bitkilerinden yararlanma Türkiye’deki bitkisel yağ açığını kapatmada
önemli bir konudur. [5] [6]

c. Susam (Sesamum indicum)
Pedeliaceae (Susamgiller) familyasına ait, anavatanı Afrika olan bir bitki türüdür. Bu
türün yağından yemeklik yağ olarak yararlanıldığı gibi, küspesi de hayvan yemi olarak
kullanılır. [7]
Susam yağı, soluk sarı renkli, kokusuz, alkol, eter ve petrol eterinde kolayca çözünen
bir sıvıdır. Yağ, tohumların %50'sini oluşturur.
Yağın yapısında değerli doymamış yağ asitlerinden %35-50 oranında linoleik asit
(Omega-6) ve yine aynı oranlarda Oleik asit (Omega-9) bulunmaktadır.
Beraberinde bulunan doymuş yağ asitleri ise Palmitik asit ve Stearik asittir. [8]

5

d. Keten (Linum usitatissimum)
Linaceae (Ketengiller) familyasının en yaygın türüdür. 15-60 cm boylanabilir.
Tohumu ve lifi için yetiştirilen doğal ve kültür formu bulunur. Yaprakları sapsız,
grimsi-yeşil renkli, dik veya yatık gövde üzerinde sıralanmışlardır.
Ketenin kimyasal yapısında; %80 selüloz, %3 pektin, %10 su bulunur. Tohumları
%40-45 yağ içerir ve yağ elde edilmesinde kullanılır.

Bu bitkisel yağda yüksek

oranda tekli ve çoklu doymamış yağ asitleri, çok düşük oranda doymuş yağ asidi,
yüksek oranda lifle birlikte bol miktarda potasyum, az miktarlarda ise magnezyum,
demir, bakır, çinko ve çeşitli vitaminler içerir.
Batı ve İç Anadolu ile Karadeniz'de fazla olmak üzere Anadolu'nun çoğu yerinde
yetiştirilir. [9][10]

e. Mısır (Zea mays)
Poaceae (Buğdaygiller) familyasının yağlık bir türüdür. Sıcak iklim tahılları başlığı
altında incelenir. %95 oranında yabancı döllenme gösterir.
Ülkemizde mısır, tahıllar içerisinde buğday ve arpadan sonra en çok yetiştirilen
bitkidir. Mısır, gerek hayvan beslenmesinde gerekse insan beslenmesinde önemli rol
oynamaktadır.
Ülkemizin hemen hemen her bölgesinde mısır yetiştirilmekle beraber Akdeniz ve
Marmara bölgesi en çok üretim yapılan bölgelerimizdir. [11]
Mısır, genellikle çok nemli iklim bölgelerinde yetiştirilebilen, tek yıllık özellikle
yağı doymamış yağ grubunda olan bir tarım bitkisidir.
Bir mısır tanesinin yaklaşık %70’i nişasta, %10’u protein, %5’i yağ, %2’si şeker,
%2’si kül ’dür. Mısır tanesi; endosperm, embriyo, kabuk ve sapçık kısımlarından
oluşur.
Embriyo, mısır tanesinin %12-14’ünü oluşturur ve bileşiminde %32-35 yağ, %18-19
protein, %10 mineral madde bulunur.

6

Mısırda lisin ve triptofan proteinin biyolojik değeri de aminoasitlerin limite edici
etkisi altındadır. Tanesindeki ham yağ, yulaftan sonra en yüksek değerlere sahip besin
maddesidir. Meksika ve Orta Amerika kökenlidir. [12]

f. Pamuk (Gossypium hirsitum)
Malvaceae (Ebegümecigiller) familyasından anavatanı Hindistan olan kültürü yapılan
bir bitki türüdür. Başlıca üretim yeri Çukurova Bölgesi’dir. Pamuğun yağı
tohumundan elde edilir. Tohumda ki yağ miktarı %15 – 22 arasında tespit edilmiştir.
Pamuk yağı yüzde 13-44 oleik ve yüzde 33-58 linoleik asit içerdiği için oleiklinoleik asit grubu yağlar arasında yer almaktadır. Omega – 6 ve Omega – 9 yağ
asitlerini içerir. En önemli doymuş yağ asidi ise yüzde 17-29 oranındaki palmitik
asittir. [13][14]

g. Yer Fıstığı (Arachis hypogaea)
Fabaceae (Baklagiller) familyasından olan yer fıstığı, tohumlarında %45-60
oranında yağ, %20-30 oranında protein, %18 oranında karbonhidrat, vitaminler ve
madensel maddeler içeren, özellikle yağ sanayi ve çerez yapımı başta olmak üzere,
sapı kuru ot ve kabuğu da çeşitli şekillerde değerlendirilen değerli bir bitkidir.
Yer fıstığı tohumunda yağ oranının çok yüksek olması yer fıstığının birçok yağlı
tohumlar arasında bitkisel yağ üretimi bakımından önemli bir yer almasını sağlar.
Yer fıstığı yağının tadı güzel olup, rengi açık, görünüşü berrak ve yüksek sıcaklık
derecelerine karşı oldukça dayanıklıdır. İçinde doğal halde bulunan antioksidan
maddelerden dolayı kızartıldıktan sonra bir süre saklanacak olan gıda maddeleri için
özellikle tercih edilir.
Yer fıstığı yağı yüksek oranda oleik asit içermesi nedeniyle gerek fiziksel özellikleri
ve gerekse besin değeri bakımından çeşitli bitkisel yağlar içinde zeytinyağına en yakın
bitkisel yağ olarak tanımlanır.
Türkiye’de yerfıstığı yetiştiriciliği Akdeniz, Ege, Batı Marmara, Batı Anadolu ve
Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yapılmaktadır.[15][16]

7

h. Zeytin (Olea europaea)
Oleaceae (Zeytingiller) familyasından meyvesi yenen Akdeniz iklimine özgü bir
ağaç türüdür.10 metreye kadar boylanabilen, sık dallı, yayvan tepeli, herdem yeşil
yapraklı bir ağaçtır.
Geniş, kıvrımlı, yamru yumru bir gövdesi vardır. Ağaç yaşlandıkça, düzgün gri
renkli gövde kabuğu giderek çatlar. Ağacın tacı (tepesi), yaklaşık olarak artan boy
kadar her sene genişler. Uzun ömürlü bir ağaçtır, yaklaşık 300-400 yıl yaşar.
Meyve ve yağlık kullanım şeklinde gıda insan beslenmesinde yerini alır. Zeytinyağı,
%75 oranında oleik asit gliseritleri taşır. A, E vitaminleri ve az miktarda fitoserol
maddesi bünyesinde bulunur.
Dünya zeytinyağı üretimine % 8 oranında katkıda bulunur, sofralık zeytin
üretiminde de İspanya’dan sonra 2’nci, tüketimde ise 1inci sırada yer alır. [17][18]

8


Related documents


merged
e views genel
e imza nedir nasil alinir basvuru
altinci nesil jet savas ucagi
t rkiye kurumu
458 1920 3 pb

Link to this page


Permanent link

Use the permanent link to the download page to share your document on Facebook, Twitter, LinkedIn, or directly with a contact by e-Mail, Messenger, Whatsapp, Line..

Short link

Use the short link to share your document on Twitter or by text message (SMS)

HTML Code

Copy the following HTML code to share your document on a Website or Blog

QR Code

QR Code link to PDF file merged.pdf