PDF Archive

Easily share your PDF documents with your contacts, on the Web and Social Networks.

Share a file Manage my documents Convert Recover PDF Search Help Contact



De bodemloze put van de familie Lubbers FTM Deel 1 .pdf



Original filename: De bodemloze put van de familie Lubbers - FTM Deel 1.pdf

This PDF 1.4 document has been generated by Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64) AppleWebKit/537.36 (KHTML, like Gecko) Chrome/59.0.3071.115 Safari/537.36 / Skia/PDF m59, and has been sent on pdf-archive.com on 30/06/2017 at 10:22, from IP address 37.208.x.x. The current document download page has been viewed 546 times.
File size: 2.4 MB (56 pages).
Privacy: public file




Download original PDF file









Document preview


30-6-2017

De bodemloze put van de familie Lubbers - FTM

MENU

0

DONEER

13 FEBRUARI 06:30

De bodemloze put van de familie Lubbers
131

ROEL GOOSKENS

Onafhankelijk analist Roel Gooskens werd door een FTM-lezer getipt om eens
naar Fastned te kijken, een bedrijf dat een Europees netwerk van snellaadpalen
langs de snelweg opzet. Hij dook in de cijfers en kwam tot enkele opzienbarende
conclusies.
Een tip van een lezer van Follow the Money bracht mij ertoe om voor het eerst een
serieuze blik te werpen op de jonge onderneming Fastned. Deze persoon was ervan
overtuigd dat er hier sprake is van een Ponzi scheme, waarbij beleggers worden beloond
met geld dat wordt opgehaald bij nieuwe beleggers. Een zware beschuldiging, maar de
onderbouwing was van dien aard dat mijn nieuwsgierigheid werd gewekt. Ik besloot om
die reden maar eens om de jaarverslagen van de onderneming tegen het licht te
houden, een geliefde bezigheid van me.

Familiebedrijf
SHOUTS

https://www.ftm.nl/artikelen/de-bodemloze-put-van-de-familie-lubbers?share=1

1/56

30-6-2017

De bodemloze put van de familie Lubbers - FTM

Fastned is een nog jonge onderneming, die in 2012 werd opgericht door Bart Lubbers
en Michiel Langezaal. Het bedrijf staat sinds april 2016 als eerste en tot nu toe enige
onderneming genoteerd op Nxchange, een hip online beursplatform. De familie
Lubbers, onder wie oud-premier Ruud Lubbers, is de grootste nancier van Fastned. De
onderneming heeft als ambitieus doel een Europees netwerk van snellaadpalen te
creëren voor het laden van elektrische auto’s. Die moeten, net als traditionele auto’s,
regelmatig van nieuwe brandstof worden voorzien, maar er zijn twee grote verschillen
tussen het tanken van bijvoorbeeld benzine en het opladen van accu’s. Het volledig
opladen van een accu duurt 8 tot 12 uur als je de stekker van je auto thuis in het
stopcontact stopt of ruim een halfuur als je een snellaadstation gebruikt van
bijvoorbeeld Fastned om 20-25 kWh te laden (voldoende voor ruim 100 kilometer
rijplezier). Benzine tanken kost slechts enkele minuten.
Een ander verschil zijn de kosten. De prijsverschillen tussen de verschillende
benzinepompen zijn maximaal 10 procent. Bij het elektrisch opladen van een auto
loopt de prijs uiteen van 0,20 euro per kWh bij thuis opladen tot 0,59 euro bij een snellaadstation van bijvoorbeeld Fastned. Bij het rijden van een volledig elektrische auto
vraagt het opladen van de accu’s veel aandacht en planning.
CDA-prominent en voormalig premier Balkenende opende eind 2015 het vijftigste
laadstation van Fastned. Een ander voormalig politicus, Willem Vermeend — ook wel
‘de man van duizend baantjes’ genoemd — was aanwezig bij de eerste notering op
Nxchange en sprak zeer lovende woorden over Fastned. Het netwerk van Lubbers en
zijn reputatie worden zo ten volle door de onderneming benut.

Twee klanten per dag
Op dit moment heeft Fastned 57 laadstations in Nederland, waarvan het grootste deel
zich langs de snelweg bevindt, bij bestaande tankstations. Gemiddeld komen nu
ongeveer twee elektrische auto’s per dag hun accu (gedeeltelijk) opladen bij een van
deze stations. U leest het goed: twee auto’s per dag. Het bouwen van zo’n laadstation
kost ongeveer 215.000 euro.

Gemiddeld komen nu twee elektrische auto’s per dag
hun accu (gedeeltelijk) opladen

Het zeer geringe aantal bezoekers heeft een aantal oorzaken:
SHOUTS

https://www.ftm.nl/artikelen/de-bodemloze-put-van-de-familie-lubbers?share=1

2/56

30-6-2017

De bodemloze put van de familie Lubbers - FTM

Eind 2016 waren er niet meer dan circa 13.000 volledig elektrische auto’s op de
weg in Nederland, op een totaal autopark van 8 miljoen auto’s. Momenteel
voorziet Fastned in ongeveer 1 procent van de elektriciteit van deze volledig
elektrische auto’s. Met zijn 57 snellaadstations bezit Fastned ongeveer 10 procent
van het Nederlandse totaal. Daarnaast zijn er op dit moment nog eens 25.000
standaard (semi-)publieke laadpunten en 72.000 private laadpunten. De meeste
elektrische auto’s tanken thuis, waar de stroom meer dan 50 procent goedkoper is
dan bij Fastned (over 2015 bedroeg de door mij betaalde stroomprijs bij Nuon 0,20
euro per kWh). Daarnaast tankt de elektrische rijder voor 0.30 euro per kWh
vooral bij gemeentelaadpalen. De prijzen per kWh bij Fastned van 0,59 euro zijn
dan ook te hoog om concurrerend te kunnen zijn. Bijgevolg wordt daar alleen uit
nood ‘getankt’. Dit wordt bevestigd door het feit dat de gemiddelde hoeveelheid
stroom die in de accu wordt bijgeladen, goed is voor ongeveer 50 kilometer.
Uit de cijfers over het eerste halfjaar valt te berekenen dat de klanten gemiddeld
8-9 kWh tanken voor een totaalbedrag van 4,25 euro per laadbeurt. Gemiddeld
betaalt een Fastned-gebruiker 0,50 euro per kWh, ten opzichte van 0,20 euro bij
opladen thuis of op kantoor en 0,30 euro bij een gemeentelijke laadpaal. Hybride
auto’s tanken uiteraard nooit bij Fastned omdat benzine tanken goedkoper en
veel sneller is. Met uitzondering van de hybride Mitsubishi Outlander kunnen
hybride auto’s niet worden opgeladen met een snellader. De onderneming gaat in
zijn planning uit van 200.000 volledig elektrische auto’s in 2020. Dat aantal lijkt
nu volstrekt onhaalbaar omdat de automobielindustrie nog geen ‘goedkope’
elektrische auto met een actieradius van tenminste 500 kilometer voor de
massamarkt heeft ontwikkeld. De huidige elektrische auto’s zijn voor de meeste
consumenten en lease-rijders te duur. Een Tesla — de helft van het totale aantal
elektrische auto’s in Nederland bestaat uit Tesla’s — kost al gauw 80.000 euro.
Daarvoor krijg je echter wel toegang — meestal gratis — tot het netwerk van
laadstations dat de onderneming Tesla bouwt voor zijn klanten in Europa.
Het volledig opladen van de accu’s zou meer dan een uur duren. Dat is veel te lang
voor de gemiddelde consument. Met twee opladers per station kunnen maximaal
96 auto’s per dag worden geladen bij een Fastned station. De capaciteit is dus niet
erg groot, maar meer dan voldoende om de huidige vraag aan te kunnen.
Een Tesla S heeft een actieradius van ongeveer 400 kilometer, en heeft daardoor
weinig behoefte aan de dienstverlening van Fastned; thuis tanken lukt dan
makkelijk op de meeste dagen. De Nissan Leaf, met een actieradius van 120-200
kilometer, zal wel bij Fastned komen laden omdat bij aanschaf vier jaar gratis
opladen bij Fastned wordt aangeboden. Maar hoe beter de accu’s worden, hoe
minder je Fastned nodig hebt.
SHOUTS

https://www.ftm.nl/artikelen/de-bodemloze-put-van-de-familie-lubbers?share=1

3/56

30-6-2017

De bodemloze put van de familie Lubbers - FTM

Over 2016 zal het verlies ongeveer 4,5 miljoen euro
bedragen

Zwaar verliesgevend
Tot nu toe is er ongeveer 21 miljoen euro in het project geïnvesteerd. Deze
investeringen werden bekostigd door een converteerbare (in aandelen omwisselbare)
lening van 6 procent van de familie Lubbers (10 miljoen euro), een converteerbare
lening van de maatschappelijk bewuste belegger Flowfund (2,5 miljoen euro), een
lening van oprichter Bart Lubbers (600.000 euro), aandelen uitgegeven aan
particulieren (5,7 miljoen euro netto) en een publiek geplaatste 6 procent
obligatielening (2,5 miljoen euro).
De onderneming is zwaar verliesgevend door aanloopkosten en het bijna totale gebrek
aan inkomsten. Over 2016 zal het verlies ongeveer 4,5 miljoen euro bedragen. Ook de
komende jaren zullen zwaar verliesgevend zijn. De nanciering van deze verliezen zal
moeten worden ge nancierd met nieuwe aandelenuitgiftes.

Van 1,2 naar 108 miljoen
Zoals gezegd worden de aandelen Fastned verhandeld op het online aandelenplatform
Nxchange. De stukken verwisselen nu sporadisch van eigenaar voor 8,60 a 9,00 euro.
Hiermee heeft de onderneming momenteel een papieren beurswaarde van 117 miljoen
euro (13 miljoen aandelen maal 9,00 euro).
De twee oprichters van het bedrijf betaalden in 2012/’13 gemiddeld 9,5 eurocent voor
hun 12 miljoen nieuwe aandelen Fastned (93 procent van het huidige aantal uitstaande
aandelen) maar vonden en vinden het dus geen enkel probleem om nieuwe
aandeelhouders twee jaar later een prijs te vragen van 10 euro. Dat is dus 100 maal de
eerste inleg van de oprichters in 2012/’13. Op papier een grote sprong voorwaarts. Door
de beursnotering steeg de waarde van het aandelenbelang van de oprichters dus van 1,2
miljoen euro naar 108 miljoen euro.

SHOUTS

https://www.ftm.nl/artikelen/de-bodemloze-put-van-de-familie-lubbers?share=1

4/56

30-6-2017

De bodemloze put van de familie Lubbers - FTM

"De ondernemingswaarde bedraagt 132 miljoen — op papier dan"

Veel feiten over Fastned kunnen worden gevonden in het prospectus voor de meest
recente uitgifte van aandelen. Nergens wordt echter uitgelegd waarom deze aandelen
10 euro zouden moeten kosten. Blijkbaar vinden Lubbers c.s. dat hun unieke netwerk
van laadpalen een enorme waarde vertegenwoordigt. Gepoogd werd om in april/mei
vorig jaar 650.000 nieuwe aandelen uit te geven tegen deze 10 euro, maar de
onderneming wist er niet meer dan 300.000 te slijten. De kosten van het prospectus
alleen al bedroegen 500.000 euro, zodat de netto-opbrengst uitkwam op slechts 2,5
miljoen euro. Deze uitgifte van aandelen is dus duidelijk mislukt, ook al gezien de 10
procent koersdaling over de rest van het jaar. Omdat de onderneming, naast de
beurswaarde van 117 miljoen euro, ook nog ruim 15 miljoen aan schulden heeft
uitstaan bij de oprichters en obligatiehouders, bedraagt de ondernemingswaarde 132
miljoen. Op papier dan.

Aandelen zonder stemrecht
Over 2016 bedroeg de omzet van Fastned 223.000 euro (!) en werd er een geschat verlies
geleden van 4.5 miljoen euro. Bij de huidige kostenstructuur van 4,5 miljoen euro op
jaarbasis en gezien de brutomarge van ongeveer 45 procent zal de omzet moeten
vervijftigvoudigen bij een gelijkblijvende kostenstructuur om break-even te draaien. Als
het onverhoopt fout loopt met Fastned, hebben de oprichters (en hun familie) via hun
leningen uiteraard een pandrecht op alle laadstations. Nieuwe aandeelhouders kopen
slechts certi caten van aandelen zonder stemrecht. Aandeelhouders Fastned beleggen
vermoedelijk in de onderneming op basis van hun onderbuikgevoel. Elektrische auto’s
hebben immers de toekomst, zo geloven velen. De vraag is natuurlijk of, en zo ja
wanneer, deze toekomst winstgevend wordt.

Donkere wolken
In de risicoparagraaf van het recente prospectus wordt al aangegeven dat als Nederland
in 2020 122.500 elektrische auto’s telt (een vertienvoudiging van de stand ultimo 2016
maar 40 procent minder dan de overheidstarget van 200.000) er kans is op extra
afschrijvingen op de laadstations (zogeheten impairments). Fastned zal daarom nog
vele jaren aandelen uit moeten geven om de (aanloop)verliezen te nancieren. In het
jaarverslag van 2015 werd uitgesproken dat de onderneming 20 laadstations zou
openen in Nederland. Het werden er slechts zeven. Blijkbaar ontbrak het Fastned aan
geld en vooruitzichten om het netwerk verder uit te bouwen.
SHOUTS

https://www.ftm.nl/artikelen/de-bodemloze-put-van-de-familie-lubbers?share=1

5/56

30-6-2017

De bodemloze put van de familie Lubbers - FTM

Het is zeer de vraag of Fastned ooit winstgevend zal
worden

De onderneming wil ook graag uitbreiden in het buitenland, maar het ontbreekt aan
kapitaal om dit te verwezenlijken. Het is daarom zeer de vraag of Fastned ooit
winstgevend zal worden. Het feit dat de overheid nu openlijk stelt dat elektrische auto’s
zijn overgesubsidieerd en dat ze de subsidies gaat verlagen, zal de sector ook niet
helpen. Ook het feit dat geen enkele dur nvesteerder, automobielproducent of
energiebedrijf al een belang heeft genomen in Fastned doet het ergste vrezen voor de
toekomst van het bedrijf. Een volgende emissie van aandelen of obligaties kan binnen
zes maanden worden verwacht.
Gezien alle onzekerheden op het pad van Fastned zou ik zelf niet meer betalen voor de
aandelen dan de oprichters hebben gedaan. Een prijs van 0,10 cent per aandeel doet
meer recht aan alle onzekerheden dan de huidige prijs van 9,00 euro die nergens anders
op is gebaseerd dan duurzame hebzucht en luchtkastelen. De bewering dat dat Fastned
een door de familie Lubbers c.s. opgezet Ponzi scheme is durf ik niet voor mijn rekening
te nemen, maar het lijkt wel op een enorme bodemloze put.
Wordt vast nog vervolgd.

OVER DE AUTEUR

Roel Gooskens
Roel Gooskens is onafhankelijk analist. Voor FTM schreef hij o.a. een reeks spraakmakende
stukken over beursfonds Value8.
LEES MEER

VOLG DEZE CO LUMNIST

PONZISCHEME

LUBBERS

FASTNED

ELEKTRISCH RIJDEN

OPLADEN

SNELLAADPAAL
SHOUTS

https://www.ftm.nl/artikelen/de-bodemloze-put-van-de-familie-lubbers?share=1

6/56

30-6-2017

De bodemloze put van de familie Lubbers - FTM

G E R E L AT E E R D E A R T I K E L E N
27 JUNI 09:00

11 JUNI 12:00

De bodemloze put van de
familie Lubbers (deel 2)

Elektrische auto’s laten rijken
lachend rijden

21 MAART 10:00

Fastned: Rijkswaterstaat laat marktwerking wel én niet aan de markt
over

131

REACTIES

Joost de vries 1

PL AATS RE ACTIE

FILTER

-1

0

+1

+2

0

69

30

32

Niels Korthals Altes

1

+2

 13 februari 10:01

Wel heel jammer dat dhr Gooskens Fastned niet heeft gevraagd om een reactie. Ik nodig hem bij deze graag
uit voor een gesprek zodat ik kan laten zien waar we mee bezig zijn en waarom zijn conclusies niet kloppen.
REAGEREN

MaartenH

7



+2



Niels Korthals Altes  Bewerkt 13 februari 10:06

Misschien kun je dat hier alvast een beetje uitleggen? Het kan niet heel ingewikkeld zijn lijkt me.
REAGEREN

SHOUTSNiels

Korthals Altes

1



MaartenH  13 februari 21:05

https://www.ftm.nl/artikelen/de-bodemloze-put-van-de-familie-lubbers?share=1



+1
7/56

30-6-2017

De bodemloze put van de familie Lubbers - FTM

Ter info een link naar een reactie van Bart Lubbers:
https://cdn.fastnedcharging.com/uploads/documents/170212reactieartikelftm.pdf
REAGEREN

Arjan

4



+2



Niels Korthals Altes  Bewerkt 14 februari 01:23

Dus je bedrijf wordt in diskrediet gebracht, en je komt met een reactie die inhoudelijk niet veel verder
komt als dat elektrisch rijden de toekomst is?
Als een analist bekritiseert, vecht als een betere analist terug.
REAGEREN

Niels Korthals Altes

1



+1



Arjan  16 februari 08:50

Zie reactie in 11 delen verder naar beneden (gisteren gepost)
REAGEREN

leergierig

6



0

 13 februari 10:16

Ja Niels, daar ben ik ook wel nieuwsgierig naar. Wat klopt er niet aan de analyse van Gooskens? Spathelder
betoog vooralsnog. Ja, er komen (meer) elektrische auto's, ja die moeten ook tanken maar doen dat vooral
thuis (want makkelijker en veel, veel goedkoper). En ja er moeten volgens plan nog heel wat meer
laadstations aangelegd worden door Fastned, dat kost bakken met geld, geld van vooral investeerders die
mogen instappen op een koers van inmiddels negen euro. Allemaal prima als je sterk gelooft in groen en
duurzaam etc etc. Maar tegen welke prijs? En hoeveel is er nog nodig om die put te dempen? Niels als jij het
weet, hoor ik het erg graag ;-)
REAGEREN

Niels Korthals Altes

1



0



leergierig  13 februari 10:20

Het is nogal een lang verhaal om hier te reageren, vandaar mijn uitnodiging aan dhr Gooskens. Ik praat
hem graag bij over de laatste stand van zaken en dan kan hij er een vervolgartikel over schrijven. Hopelijk
komt dat dan snel
REAGEREN

MaartenH

7



Niels Korthals Altes  13 februari 10:43



0

SHOUTSNiet

geloofwaardig, kan niet ingewikkeld zijn. Je bent nu alleen bezig met het wekken van de indruk dát er
iets is, een soort damage control..

https://www.ftm.nl/artikelen/de-bodemloze-put-van-de-familie-lubbers?share=1

8/56

30-6-2017

De bodemloze put van de familie Lubbers - FTM

REAGEREN

Niels Korthals Altes



1

0



MaartenH  13 februari 10:53

In de kern is het inderdaad niet ingewikkeld. Als je niet gelooft in elektrische auto's is Fastned niet het
bedrijf om in te investeren. Uiteindelijk geldt dat voor alle investeringen en zeker in markten waar de
ontwikkelingen heel snel gaan.
REAGEREN

Wladimir Beekmans



1

+2



Niels Korthals Altes  13 februari 12:23

Ook als je wel gelooft in elektrische auto's is Fastned niet het bedrijf om in te investeren. Investeren
moet je doen in iets wat meer waard wordt. Dit lijkt een woekerpolis constructie.
REAGEREN

Eric Smit

+2



8



Niels Korthals Altes  13 februari 23:59

Beste Niels,
De aanpak Gooskens mag je ruw noemen, dat klopt ook. Zijn door mij goedgekeurde methode behelst
een analyse van publiek bekend gemaakte gegevens en die wordt zomaar opeens uitgeserveerd. Het
doel is een discussie daarover in de openbaarheid, niet achter gesloten deuren.
Ik nodig jullie bij deze uit om de (denk)fouten in het artikel van Gooskens uit te lichten. Mooie volzinnen
en oud-Nederlandse tegelwijsheden spreken mij aan, maar hier zien we antwoord toch het liefst een
solide onderbouwing met cijfers over toekomstige omzet, cash ow en nanciering. En uiteraard zou
een ruime blik op het onderliggende fundament van de waardering van Fastned van harte welkom zijn.
Hartelijke groet,
Eric Smit
REAGEREN

Niels Korthals Altes

1



Eric Smit  14 februari 14:49



+1

Beste Eric,
Wat ik niet begrijp is waarom jij en/of Roel Gooskens hier niet langskomen om je/jullie persoonlijk te
informeren. Het lijkt mij veel sterker dat Roel Gooskens op basis van dat bezoek een vervolgartikel
schrijft in plaats van dat wij een stuk opstellen. Laat ons de uitdaging aangaan om jullie te overtuigen.
Dit past volgens mij sowieso in journalistieke normen van hoor en wederhoor.
Fastned is heel transparant en cijfers en zienswijzen zijn te vinden op onze investeerderspagina:
https://fastned.nl/nl/investeren/investor-relations en in ons blog: https://fastned.nl/nl/blog
Ik hoop jullie snel te mogen ontvangen.
SHOUTS

https://www.ftm.nl/artikelen/de-bodemloze-put-van-de-familie-lubbers?share=1

9/56


Related documents


PDF Document de bodemloze put van de familie lubbers deel 2 ftm
PDF Document de bodemloze put van de familie lubbers ftm deel 1
PDF Document tempschprint
PDF Document algemene voorwaarden manus
PDF Document tempschprint
PDF Document pagaaraltodin


Related keywords