PDF Archive

Easily share your PDF documents with your contacts, on the Web and Social Networks.

Share a file Manage my documents Convert Recover PDF Search Help Contact



MTarikhi (@No Atheism) .pdf


Original filename: MTarikhi (@No_Atheism).pdf
Title: مرویات تاریخی بین تساهل اخباریین و منهج محدثین
Author: محمد بن عمر الكردي

This PDF 1.5 document has been generated by Microsoft® Word 2013, and has been sent on pdf-archive.com on 24/08/2017 at 11:50, from IP address 5.120.x.x. The current document download page has been viewed 256 times.
File size: 983 KB (36 pages).
Privacy: public file




Download original PDF file









Document preview


‫مرویات تاریخی بین تساهل اخباریین و منهج محدثین‬

‫‪1‬‬

‫مرویات تاریخی‬
‫بین تساهل اخباریین و منهج محدثین‬

‫تألیف‬

‫حممد بن عمر الکردي‬

‫مرویات تاریخی بین تساهل اخباریین و منهج محدثین‬

‫مشخصات‬
‫عنوان‪ :‬مرویات تاریخی بین تساهل اخباریین و منهج محدثین‬
‫نویسنده‪ :‬محمد بن عمر الکردی‬
‫ناشر‪ :‬رد شبهات ملحدین‬
‫تاریخ انتشار‪ :‬تابستان ‪6931‬‬
‫موضوع‪ :‬تاریخ اسالم‪ ،‬علوم حدیثی‬

‫کلیه حقوق برای ناشر و مؤلف محفوظ است‬

‫‪www.No-Atheism.net - telegram.me/No_Atheism‬‬

‫به اطالع خوانندگان گرامی میرسانیم که برای ارتباط با مؤلف و ارائهی‬
‫پیشنهادات و انتقادات خود پیرامون این نوشتار‪ ،‬میتوانید با حساب تلگرام‬
‫‪ @IslamDeffBot‬مکاتبه فرمایید و دیدگاههای ارزشمندتان را به سمع ما‬
‫برسانید‪ .‬در صورت امکان‪ ،‬از انتقادات و پیشنهادات شما عزیزان در ویرایشهای‬
‫بعدی این نوشتار بهره خواهیم گرفت‪.‬‬

‫‪2‬‬

‫مرویات تاریخی بین تساهل اخباریین و منهج محدثین‬

‫‪3‬‬

‫فهرست مطالب‬
‫پیشگفتار‪4 ..................................................................................................................................‬‬
‫تاریخ اسالم‪ ،‬کتب سیره و مغازی ‪1 .......................................................................................‬‬
‫اسباب اهتمام امت اسالمی به تدوین تاریخ ‪3 .....................................................................‬‬
‫کتب تاریخی که به شهرت رسیدهاند ‪66..............................................................................‬‬
‫جایگاه اسناد در امت اسالمی ‪64............................................................................................‬‬
‫آیا روایات تاریخی نیز محتاج بررسی هستند؟! ‪52..............................................................‬‬
‫پاسخ به دو اشکال ‪93............................................................................................................‬‬

‫مرویات تاریخی بین تساهل اخباریین و منهج محدثین‬

‫‪4‬‬

‫پیشگفتار‬
‫تاریخ در لغت به معنای شناساندن وقت است ‪ 6‬و در اصطالح و عرف برای روایت و‬
‫نقل حوادث تاریخی و رویدادهای مربوط به زمان گذشته به کار میرود‪ .‬همانگونه که در‬
‫ازای نقل احادیث‪ ،‬علم حدیث را به عنوان معیار قرار دادهاند‪ ،‬در ازای تاریخ نیز علم تاریخ‬
‫را میزان سنجش قرار میدهند‪ .‬اما علم تاریخ به چه معناست؟ علم متضاد جهل و به معنای‬
‫شناختن است‪ ،‬و راغب اصفهانی (‪ 235‬هـ) آن را «ادراک حقیقت یک چیز» ‪ 5‬میداند‪ ،‬در‬
‫سطور قبلی نیز معنای لغوی تاریخ را بیان کردیم‪ .‬لکن از حیث اصطالحی‪ ،‬علم تاریخ‪،‬‬
‫علمیست که در زمان و احوال آن و هر چیزی که از حیث تعیین متعلق به آن باشد‪ ،‬بحث‬
‫میکند‪ 9 .‬همچنین گفته شده که علم تاریخ‪« ،‬علم بررسی حوادث گذشته است‪ ،‬دانشی که‬
‫بر مبنای آن انسان این امکان را پیدا میکند که بگوید اتفاقات تاریخی در یک تداوم زمانی‬
‫حادث شده است‪».‬‬
‫بشر از دیرباز به دانستن پیشینهی خود عالقهمند بوده‪ ،‬و راهی که برای آن یافت‪ ،‬ابتدا‬
‫شنیدن و سپس به یادگار گذاشتن آن بود‪ ،‬که در حالت کلی دادههای تاریخی از این منابع‬
‫حاصل می شوند؛ گاهی نقل شاهدان عینی و ناظران واقعی منبع پژوهشگران هستند‪ ،‬گاهی‬
‫از بقایا و اثرات بهجامانده مانند سکهها و سنگنوشتهها و‪ ...‬استفاده میشود‪ .‬به هر حال‬
‫چیزی که باید دانست‪ ،‬آن است که این دادهها‪ ،‬مورد تساهل قرار گرفته و ممکن است اگر‬
‫تحلیلی علمی و دقیق صورت نگیرد‪ ،‬بعضی از دادههای موجود گمراهکننده باشد‪ .‬همچنین‬
‫امکان جعل و تحریف در تاریخ فراهم بوده و مقاصد مختلفی در این طریق دنبال شده‬
‫است‪.‬‬

‫‪ .6‬الصحاح للجوهری‪ ،‬دار العلم للمالیین‪ ،‬ج ‪ ،6‬ص ‪464‬‬
‫‪ .5‬المفردات فی غریب القرآن‪ ،‬دار القلم‪ ،‬ص ‪243‬‬
‫‪ .9‬المختصر فی علم التاریخ للکافیجی‪ ،‬عالم الکتب‪ ،‬ص ‪22‬‬

‫‪5‬‬

‫مرویات تاریخی بین تساهل اخباریین و منهج محدثین‬

‫جای هیچ انکاری ندارد که نویسندگان غربی معاصر‪ ،‬دور جدیدی در مطالعه و تحقیق‬
‫در سیرهی پیامبر ‪ ‬و تاریخ اسالم داشتهاند؛ غالب ایشان در این طریق به ذکر اخبار‬
‫نادرست و باطل پرداختهاند و به همین اکتفا نکرده‪ ،‬بلکه استنباطهای شخصی خود را با‬
‫غرضورزی و تفسیرهای دور و دراز‪ ،‬به این اخبار افزودهاند! در سالهای اخیر نیز اهل‬
‫باطل برای اثبات ادعاها و رسیدن به مقاصد شوم خود‪ ،‬ما را به تسامح میخوانند‪ ،‬و یا بعضاً‬
‫طلبکار و مدعی می شوند که تاریخ نیاز به هیچ بررسی ندارد و هر چه که نقل شده مقبول‬
‫است! البته جای بسی تعجب دارد که معترضان و معاندان‪ ،‬معجزات پیامبر اسالم ‪ ‬که‬
‫توسط همین مؤرخین نقل و بازگو شده را نمیپذیرند‪ ،‬اما اخباری که در خصوص جنگها‬
‫و عدد کشتارها وارد شده را حقیقت محض و تاریخ قطعی میدانند‪ ،‬تو گویی که خود‬
‫شاهد این حوادث بودهاند‪ ،‬و یا اینکه این اخبار وحی منزل و از جانب خداست!‬
‫در این نوشتار بصورت مختصر به معرفی تاریخ اسالم و بیان اهمیت سند و تطبیق علم‬
‫نقد حدیث بر تاریخ روایی خواهیم پرداخت‪ ،‬و از پروردگار یکتا میخواهیم که این کوشش‬
‫را عملی مخلصانه برای وجه خود قرار داده‪ ،‬و ما را برای هر آنچه میپسندد و بدان رضایت‬
‫دارد‪ ،‬موفق بگردان د‪ ،‬و او را برای یاری و توفیقش در راه خدمت به این دین و منهج‬
‫سپاسگزاریم‪.‬‬
‫وصىل اهلل وسلم عىل نبينا حممد وعىل آله وأصحابه‪ ،‬ومن تبعهم بإحسان إىل يوم الدين‬
‫كتبه العبد الفقري إىل اهلل‪ :‬حممد بن عمر الکردي‬
‫‪ 81‬ذو القعدة ‪8341‬‬

‫‪6‬‬

‫مرویات تاریخی بین تساهل اخباریین و منهج محدثین‬

‫تاریخ اسالم‪ ،‬کتب سیره و مغازی‬
‫اگر بگوییم که مسلمانان در علم تاریخ نوآوری کرده و در آنچه پدید آوردند نظیری در‬

‫گذشته نداشتهاند‪ ،‬راه مبالغه نپیمودهایم‪ .‬جرجی زیدان مسیحی مینویسد‪« :‬مسلمانان بیش‬
‫از هر ملت دیگر (به استثنای ملل عصر جدید) در تاریخ پیشرفت کرده و کتاب نوشتند‪ .‬به‬
‫صورتی که در کشف الظنون نام ‪ 6933‬کتاب تاریخی ذکر شده است و این عدد به جز‬
‫کتابهایی است که در شرح آن تواریخ نوشته شده است‪».‬‬

‫‪4‬‬

‫زمانی که پیامبر عظیمالشان اسالم ‪ ‬چشم از حیات دنیوی فرو بسته و به رفیق اعلی‬
‫پیوستند‪ ،‬صحابه و یاران ایشان باقیماندند که مجموعاً اتفاقات اسالم از زمان بعثت تا وفات‬
‫پیامبر ‪ ‬را شاهد بوده ‪ ،‬و عهد جاهلیت را نیز خود دیده و یا چیزهایی بصورت روایات‬
‫و اخبار از آن شنیده بودند‪ .‬پس از صحابه‪ ،‬تابعین و افراد پس از ایشان آمدند که به نوعی‬
‫شاگرد صحابه هستند و اتفاقات را از زبان ایشان شنیده‪ ،‬به خاطر سپرده‪ ،‬و به دیگران منتقل‬
‫کردهاند‪ .‬محققین‪ ،‬سیره نویسان و راویان تاریخ صدر اسالم را به طبقاتی تقسیم کردهاند‪ ،‬که‬
‫در طبقهی اول ابان بن عثمان (‪ 632‬هـ) ‪ ،2‬عروة بن زبیر (‪ 34‬هـ) ‪ ،1‬شرحبیل بن سعد (‪659‬‬

‫‪ .4‬تاریخ تمدن اسالم‪ ،‬ترجمه علی جواهر کالم‪ ،‬امیر کبیر‪ ،‬ص ‪239‬‬
‫‪ .2‬ایشان فرزند أمیر المؤمنین عثمان بن عفان ‪ ‬هستند که اهل فقه بوده و ابو بکر بن حزم‬
‫قضاوت را از ایشان آموخته است‪ ،‬و در تمام کتب سته از ایشان روایت شده است‪ ،‬جز صحیح‬
‫بخاری که امام بخاری روایتش را در ادب مفرد نقل میکند‪.‬‬
‫‪ .1‬امام عروة بن زبیر ‪ ،‬نوهی ابی بکر صدیق ‪ ‬و از فقهای هفتگانه مدینه است که در تمام‬
‫کتب سته به روایتش احتجاج شده و از فضائلش آن است که در فتنههای زمان خود داخل نشد‪.‬‬

‫‪7‬‬

‫مرویات تاریخی بین تساهل اخباریین و منهج محدثین‬

‫هـ) ‪ 7‬و وهب بن منبه (‪ 664‬هـ) ‪ 4‬به چشم میخورند‪ .‬در طبقهی بعدی محمد بن مسلم‬
‫زهری (‪ 652‬هـ) ‪ ،3‬عبد اهلل بن ابی بکر االنصاری (‪ 692‬هـ) ‪ 63‬و عاصم بن عمر بن قتادة‬
‫(‪ 653‬هـ) ‪ 66‬و در طبقهی بعدی‪ ،‬موسی بن عقبة (‪ 646‬هـ) ‪ 65‬و معمر (‪ 624‬هـ) ‪ 69‬و محمد‬

‫بن اسحاق (‪ 623‬هـ) ‪ 64‬ذکر شدهاند‪ .‬دکتر بوطی نیز مینویسد‪« :‬شاید اولین شخصی که‬
‫‪ . 7‬شرحبیل بن سعد در نقل حدیث ضعیف است و در آخر دچار اختالط شد‪ ،‬امام ابو داود و امام‬
‫ابن ماجه در سنن خود از او حدیث نقل کردهاند‪ .‬امام ابن عیینه دربارهی او میفرماید‪ :‬شرحبیل‬
‫فتوا میداد و در مغازی احدی داناتر از او نیست‪( .‬رک‪ :‬تاریخ اإلسالم للذهبی‪ ،‬ج ‪ ،9‬ص ‪) 493‬‬
‫‪ .4‬امام شمس الدین ذهبی به او لقب «امام» و «عالمه» داده است‪ ،‬در زمان رسول خدا ‪ ‬اسالم‬
‫آورد و اسالم نیکویی داشت‪( .‬رک‪ :‬سیر أعالم النبالء‪ ،‬ج ‪،4‬ص ‪ )244‬او در نقل حدیث معتمد‬
‫است و علماء حدیثش را تصحیح میکنند‪ ،‬و در صحیحین روایتش موجود میباشد‪.‬‬
‫‪ .3‬شهرت امام زهری به اندازه ایست که ذکر نامش ما را از معرفی بینیاز میسازد! از فقهاء و‬
‫حفاظ حدیث بود و اهل علم بر بزرگیاش اتفاق کردهاند‪ ،‬و روایتش در تمام کتب سته وارد شده‬
‫است‪.‬‬
‫‪ . 63‬نقل عبد اهلل بن أبی بکر‪ ،‬چه در حدیث و چه در مغازی حجت است‪ .‬تمام اصحاب کتب سته‬
‫از طرق خود روایاتش را نقل کردهاند و الزم به ذکر است که او استاد محمد بن اسحاق میباشد‪.‬‬
‫‪ . 66‬ثقه و از دانایان به سیره و مغازی است و طبق گفتهی ابن سعد‪ ،‬ابن اسحاق و دیگران از او‬
‫روایت کردهاند‪.‬‬
‫‪ . 65‬موسی بن عقبه از صغار تابعین است که در حدیث و سیره معتمد بوده و اصحاب کتب سته‬
‫از او روایت کرده اند‪ .‬گفته شده که ابن معین او را تضعیف کر ده است‪ ،‬اما عباس الدوری توثیق‬
‫ابن معین را نقل کرده است‪ ،‬و اگر تضعیف ابن معین به ثبوت برسد‪ ،‬حمل بر این میشود که او‬
‫را نسبت به شخص دیگری تضعیف کرده باشد‪ ،‬اگرچه تضعیف ابن معین به تنهایی نمیتواند‬
‫سبب ضعیفشمردن موسی بن عقبه شود‪ ،‬چرا که او تشدد دارد‪ ،‬واهلل أعلم‪.‬‬
‫‪ . 69‬معمر بن راشد از بزرگان اتباع تابعین و فقهای بصره است که امام ذهبی به ایشان لقب «شیخ‬
‫اإلسالم» میدهد‪ ،‬و روایت معمر در کتب سته نقل شده است و همگی به او احتجاج کردهاند‪.‬‬
‫‪ .64‬صاحب سیره و از پیشوایان در مغازی است‪ ،‬و بر او از وجوهی اشکال وارد کردهاند‪ ،‬که ابن‬

‫سید الناس الیعمری (‪ 794‬هـ) در پاسخ به این اشکاالت مینویسد‪« :‬آنچه از تدلیس و قدر و تشیع‬

‫مرویات تاریخی بین تساهل اخباریین و منهج محدثین‬

‫‪8‬‬

‫بصورت کلی به نوشتن سیره نبوی اهتمام ورزید‪ ،‬عروة بن زبیر باشد‪ ،‬سپس ابان بن عثمان‪،‬‬
‫وهب بن منبه‪ ،‬و بعد از ایشان شرحبیل بن سعد و ابن شهاب زهری به او پیوستند‪ 62 ».‬پس‬
‫از این بزرگان‪ ،‬گروه بسیاری شروع به نوشتن کتابهای جامع کردند و سعی بر آن بود که‬
‫اخبار طبقات سابق را که تدریجاً به فراموشی سپرده میشد‪ ،‬حفظ کنند‪.‬‬

‫متهمش کردهاند‪ ،‬موجب رد روایتش نمیشود‪ ،‬و ضعف بزرگی نیست‪( ».‬عیون األثر‪ ،‬دار القلم‪ ،‬ج‬
‫‪ ،6‬ص ‪) 64‬‬
‫میگویم‪ :‬بر فرض صحت ثبوت این مطالب ‪ ،‬مجرد تشیع و امثال آن سبب رد روایات یک راوی‬
‫نمی گردد‪ ،‬به شرطی که شخص ثقه باشد‪ ،‬داعی به آن فکر نباشد و چیزی روایت نکند که عقیده اش‬
‫را تقویت سازد‪ .‬همچنین تدلیس مراتبی دارد و مجرد وصف یک راوی به تدلیس‪ ،‬سبب ساقط‬
‫شدن تمام مرویاتش نمیگردد‪ ،‬و محمد بن اسحاق مادامی که به سماع از شیخش تصریح کرده‬
‫باشد‪ ،‬شبههی تدلیسش منتفی خواهد بود‪( .‬طبقات المدلسین إلبن حجر العسقالنی‪ ،‬مکتبة المنار ‪،‬‬
‫ص ‪) 64‬‬
‫همچنین أبو الفتح در نقد دیدگاه کسانی که بر ابن اسحاق به جهت روایتش از ضعفاء و مجهولین‬

‫خرده گرفتهاند‪ ،‬میفرماید‪« :‬اما طعن بر یک عالم بخاطر روایتش از روات مجهول‪ ،‬چیز غریبیست!‬
‫چرا که مانند همین از سفیان ثوری و دیگران حکایت شده است‪( ».‬عیون األثر‪ ،‬ص ‪)63‬‬
‫امام اح مد بن حنبل‪ ،‬ابن معین‪ ،‬علی بن المدینی‪ ،‬شعبه و جماعتی او را توثیق و تعدیل کردهاند‪ ،‬و‬
‫آنچه به ماجرایش با امام مالک تعلق میگیرد‪ ،‬حمل بر جرح اقران میشود‪ .‬بنابراین حدیث محمد‬
‫بن اسحاق در صورتی که مسئلهی تدلیس و مخالفت با ثقات از آن منتفی گردد‪ ،‬إن شاء اهلل «حسن»‬
‫خواهد بود‪ ،‬پس به طریق اولی در سیره و مغازی محل اشکال نخواهد بود‪ .‬امام ذهبی نیز در‬

‫ترجمهی ابن اسحاق میفرماید‪« :‬او صالح الحدیث است و نزد من گناهی بر او نیست‪ ،‬مگر‬
‫چیزهای منکر منقطع و اشعار دروغینی که در سیرهاش جمع کرده است‪( ».‬میزان االعتدال‪ ،‬دار‬
‫المعرفة‪ ،‬ج ‪ ،9‬ص ‪) 413‬‬
‫‪ .62‬فقه السیرة النبویة‪ ،‬دار الفکر‪ ،‬ص ‪64‬‬

‫‪9‬‬

‫مرویات تاریخی بین تساهل اخباریین و منهج محدثین‬

‫اسباب اهتمام امت اسالمی به تدوین تاریخ‬

‫‪16‬‬

‫‪ )6‬قرآن کریم به قصههای پیامبران و امتهای گذشته و بیان احوال ایشان پرداخته‬
‫است‪ ،‬تا مایهی عبرت و وسیلهی اندرزی برای ما باشد‪ ،‬چنانکه خداوند میفرماید‪:‬‬

‫ول اِلَل َب ِ‬
‫َان ِف َق َص ِص ِهم ِع َْبة ِِلُ ِ‬
‫[ َل َقد ك َ‬
‫اب] ‪ 67‬و نیز ما را به تدبر در وقائع و فهم‬

‫سنتهای خداوند در هستی‪ ،‬تشویق میکند‪ ،‬چنانکه فرموده است‪َ [ :‬وتِل َك ال ُق َرى‬
‫َاهم َلََّا َظ َل ُموا ]‬
‫َأه َلکن ُ‬

‫‪64‬‬

‫‪ )5‬سنت نبوی نیز برای عبرت و موعظه‪ ،‬به نقل داستانهای انبیاء و صالحین از‬
‫امتهای گذشته اهمیت داده است‪ .‬امام محمد بن اسماعیل بخاری در صحیح‬
‫خود‪ ،‬فصلی به عنوان «کتاب أحادیث األنبیاء» قرار دادهاند و در آن احادیثی که به‬
‫انبیاء سابق مربوط است را ذکر میکنند‪.‬‬
‫‪ )9‬اسالم با کتاب و سنت‪ ،‬به پیگیری کردن سیرهی پیامبر ‪ ‬توصیه کرده است؛ پس‬
‫این نیز یکی از اسباب اهتمام مسلمانان به سیره و مغازی‪ ،‬مانند جزئی از تاریخ‬
‫اسالمی بوده است‪ .‬زیرا پیامبر ‪ ‬الگوی مسلمانان هستند و در نتیجه مسلمانان‬
‫باید به جهت اقتدای به ایشان‪ ،‬در پی گفتار و کردار و صفاتشان باشند‪ .‬چنانکه‬

‫َان َل ُکم ِف رس ِ‬
‫ول اهللَِّ ُأس َوة َح َسنَة ََلِن ك َ‬
‫فرموده است‪َ [ :‬ل َقد ك َ‬
‫َان َير ُجو اهللََّ َوال َيو َم اْل ِخ َر‬
‫َ ُ‬
‫‪63‬‬
‫َو َذك ََر اهللََّ كَثِ ًريا]‬

‫‪ .61‬مطالب این بخش‪ ،‬خالصهای از مقدمهی کتاب صحیح وضعیف تاریخ الطبری است که جهت‬
‫فائده ذکر می شود‪ ،‬و در آن تصرفاتی انجام داده و مطالبی نیز افزودهایم‪.‬‬

‫‪ .67‬یوسف‪ ،‬آیه ‪« : 666‬حقیقتاً در سرگذشت ایشان‪ ،‬عبرت برای تمامی اندیشمندان است‪».‬‬
‫‪ .64‬الکهف‪ ،‬آیه ‪« : 23‬این شهرها و آبادیهایی است که ما آنها را هنگامی که ستم کردند هالک‬
‫نمودیم‪».‬‬
‫‪ .63‬األحزاب‪ ،‬آیه ‪ « : 56‬سرمشق و الگوی زیبایی در پیامبر خدا برای شما است؛ برای کسانی که‬
‫امید به خدا داشته‪ ،‬جویای قیامت باشند و خدا را بسیار یاد کنند‪».‬‬


Related documents


salmane farsi no atheism
mtarikhi no atheism
telegram investment bot
telegram bitcoin investment bot
telegram mining bot
atheism binaryternary intro


Related keywords