PDF Archive

Easily share your PDF documents with your contacts, on the Web and Social Networks.

Share a file Manage my documents Convert Recover PDF Search Help Contact



wtari 21 .pdf



Original filename: wtari 21.pdf
Author: PC

This PDF 1.6 document has been generated by Microsoft® Word 2010, and has been sent on pdf-archive.com on 15/03/2019 at 17:35, from IP address 192.252.x.x. The current document download page has been viewed 168 times.
File size: 1.8 MB (16 pages).
Privacy: public file




Download original PDF file









Document preview


‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫له‌چىونه‌‌ ‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫كانی‌ههڵگه‌ ‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬
‫‌‬

‫‪0‬‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫تقبله‌هللا‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫‪e‬‬
‫وتاري ‌‬
‫شێخ‌ئەبی‌عەلی‌ئەنباری‌‬

‫‪‌-‬تقبه‌هللا‪-‬‬

‫‌‬
‫‌‬
‫و‌یهك)‬
‫‌‬
‫بیست‌‬
‫‌‬
‫وتاری‌(‬

‫‌‬

‫بەناونیشانی‬
‫ڕلهمان‪‌ -3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬
‫مىاطن‌ال ّردة‌يف‌دخىل‌الربملان‌‪-3-‬‬

‫وهرگێڕاىن‬
‫‌‬
‫ي‌ڕاستهڕێ ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫پێگه‬
‫‌‬

‫‪1‬‬

‫تقبله‌هللا‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫تقبله‌هللا‬

‫امحمد هلل وامصالج وامطالو عنی رضىل هللا‬
‫خىایە حەكامن ةە حەق پیػان ةدە و یارمەدیامن ةدە مەضەر غىێنكەودنی‪ ،‬وه ةادڵیػیامن ةە ةادڵ پیػان ةدە‬
‫و یارمەدیامن ةدە مەضەر ئەوەی مێی دوورةكەوینەوە‪ ،‬خىایە ئەوەمان فێز ةكە كە ضىودمان پێدەگەیەنێر‬
‫و ضىودمه ندمان ةكە ةەوەی فێزمان دەكەیر‪ ،‬پەروەردگارا مەوانەمان ةكەیر كە كار ةە سانطذەكەیان‬
‫دهكهن‪ ،‬خىایە سانطذەكەمان ةكە ةە ةەڵگە و حىججه ةۆمان ئەو ڕۆژەی ةە دیدارخ دەگەین و نەیكەیذە‬
‫ةهڵگه ةەضەرمانەوە ئەی چاكرتینی ةە ةەسەییان‪ ،‬ئەی پەروەردگارو ضینەو ئاضىودە و گىغاد ةكە و‬
‫كاروةار و هەوڵ وكۆغػم ةۆ ئاضان ةكە و گزێی سمانم ةكەرەوە و سمانم گۆیا و پاراو ةكە دا مه گىفذارو‬
‫دێتگەن‪ ،‬پەروەردگارا كزدەوەكانم چاك ةكە و دەنها ةۆ ڕەسامەندی دۆ ةێر و هیچ ةەغێكی دێدا نەةێر ةۆ‬
‫هیچ یەكێك مە دروضذكزاوانر‪ ،‬مه پاغاندا‪:‬‬
‫ةاضی ئەو جێگەیانەمان كزد كە حیشةەكانی ةەغداریكەر مە دهضهاڵخ دەچنە نێىیەوە‪ ،‬وە ةاضی هەندێك‬
‫جێگەمان كزد و ةاضی جێگەكانی دزیؼ دەكەین‪ ،‬وە ومتان دەةێر دان ةنێن ةە دەضذىر‪ ،‬ةاوەڕةىون ةە‬
‫فزە حیشةی‪ ،‬وە جێگەی ضێیەو كە ةاضامن مێىە كزد‪ :‬جێتەجێكزدنی ضىێندی دەضذىری‪ ،‬وە ومتان ئەمانە‬
‫هەمىویان جێگەیانێكن ئەوانەی دەچنە ناویانەوە دەردەچن مە دین ئەگەر پاڵدراو ةن ةۆ الی ئیطالو‪.‬‬
‫وە ةاضی جێگەی چىارەو دەكەین كە ةە هەمان غێىە پێىیطذە پاڵێىراوەكان ةۆ چىونە پەرمەمان و مە‬
‫حكىمەدیؼ ةچنە ناویهوه‪ ،‬جێگەی چىارەو ةزیذییە مە حىكم كزدن ةە دەضذىر و كانىن‪ ،‬ئەو جێگەیە‬
‫پێىیطذە هەمىو ئەو حیشةانەی ةەغداری دەكەن مە حكىمەدە داغىدییەكان ةچنە نێىیەوە ةەةێ جیاكزدنەوە‬
‫چىنكە ئەوان ةەغێكن مەو پێكهادەیە‪ ،‬وە ةاةەدی حىكم كزدن ةەو كانىنانە و ةەو دەضذىرانەع ئاماژە‬
‫دەكەو ةۆ هەندێك مە وردەكارییەكانی‪ ،‬مە نێى ئەو درێژە و وردەكارییانەع‪:‬‬
‫(اإلماو امػنلیطي ‪-‬رحمه هللا‪ )-‬مە پەڕدىكەكەیدا مە "أضىاء امتیان" ةاضی حىكمی ئەو كەضەی كزدووە‬
‫كە حىكم دەكاخ ةەو كانىنە دەضذكزدانە‪ ،‬پاغان دوای ئەمە ةاضی ئهو سانیارییانه دەكەین كە پێػرت‬
‫ومتان‪ ،‬وە ئەو سانطر و سانیارییەع دەةەضذینەوە ةەو واكیعەی ةاضی مێىە دەكەین‪( ،‬اإلماو امػنلیطي ‪-‬‬
‫رحمه هللا‪ )-‬مە دەفطیزی ضىڕەدی (امكهف) دەڵێر‪" :‬ضەةارەخ ةە ضیطذەمی غەرعی پێچەوانەی‬
‫دەرشیعی ةەدیهێنەری ئاضامنەكان و سەوی و حىكم پێكزدنی كىفزە ةە ةەدیهێنەری ئاضامنەكان و سەوی‪،‬‬
‫وەك ةانگەغەكزدنی ئەوەی فەسڵدانی نێزینە ةەضەر مێینە مە میزاددا دادپەروەر نیە و پێىیطذە یەكطان ةن‬
‫مە میزاخ‪ ،‬وە هەروەها وەك ةانگەغەكزدنی ئەوەی فزە ژنی ضذەمە و دەاڵكیؼ ضذەمە ةۆ ئافزەخ‪ ،‬وە‬
‫ڕەجم كزدن و دەضذتڕین و هاوغێىهی ئهمانهع كزدەوەی دڕندانەیە ناكزێر ئینطان ةیانكاخ و‬
‫هاوغێىەی ئەمانە ‪-‬پاغان دەڵێر‪ -‬جا حىكم كزدن ةەو جۆرە ضیطذەمە مەةارەی گیانی داكەكانی كۆمەڵگا‬

‫‪2‬‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫تقبله‌هللا‬

‫و ضامانیان و نامىضیان و ةنەچەیان و عەكڵیان و دینەكانیان ئەوا كىفزكزدنە ةە ةەدیهێنەری ئاضامنەكان و‬
‫سەوی‪ ،‬وە یاخی ةىونە مە ضیطذەمی ئاضامن كە ةەدیهێنەری دروضذكزاوان دایناوە‪ ،‬كە هەر ئەو سانا و‬
‫غارەسادزە ةە ةەرژەوەندییەكانیان پاكی و ةێگەردی ةۆ هللا و ئەو سادە سۆر مەوە ةەرس و ةڵنددزە مەوەی‬
‫هاوةەغێكی مەگەڵدا ةێر" ودەكەی ئیاممی (امػنلیطي ‪-‬رحمه هللا‪ )-‬كۆدایی هاخ‪.‬‬
‫جا ئیاممی (امػنلیطي) وای دەةینێر كە حىكم كزدن ةەو كانىنانە مە نێىان خەڵكی مەةارەی خىێنیان و‬
‫نامىضیان و ضامانیان كىفزكزدنە ةە ةەدیهێنەری ئاضامنەكان و سەوی‪ ،‬ةیزدانە كادێك كطەمان كزد‬
‫دەرةارەی هەندێك ةاةەدی پەیىەضر ةە دەضذىر و میژنەی نىوضینەوەی دەضذىر‪ ،‬ةۆیه ئەگەر ئەندامانی‬
‫پەرمەمان و هەروەها دەضەاڵدی جێتەجێكزدن و ةڕیاردان حىكم دەكەن ةەو دەضذىرە‪ ،‬جا مێزەدا‬
‫پزضیارەكە دێذە پێؼ‪ :‬كێ پەرضرتاوی ئەو حكىمەدەیە؟ وە كێ پەرضرتاوی دەضەاڵدی دەرشیعییە كە‬
‫مەةەضذم پەرمەمانە؟‬
‫دۆ مەةیزدە كادێك ةاضی دەضذىرمان كزد ومتان مەةارەی جىومەكە و نەضاڕا كە ئەوان حاخامەكانیان و‬
‫كەغەكانیان كزدووە ةە پەرضرتاو و خىا مەةزی هللا و ئەمەع مەو فەرمىودەیەی هللا دعامی ﱡﭐﲧ‬

‫ﲨﲩﲪﲫﲬﲭﱠ(‪ ، )1‬وە ئەوكاخ ومتان حاخامەكان و كەغەكان ةىونە خىا و‬
‫پەرضرتاو ةە وەحی خىایی مە كىرئاندا‪ ،‬وە هۆكاری ناونانی كەغەكان و حاخامەكان ةە خىا و پەرضرتاو؛‬
‫چىنكە ئەوان گۆڕانكارییان كزدةىو و جێگزەوەغیان هێناةىو ةۆ غەریعەدی پێغەمتەر مىضا و ةۆ‬
‫غەریعەدی پێغەمتەر عیطا‪ ،‬ةۆیە هللا دعامی ةەهۆی ئەو گۆڕینە و ةەهۆی ئەو جێگۆڕینه و جىومەكە و‬
‫نەضاڕاع گىێڕایەڵی ساناكانیان كزدن‪ ،‬فەرمىوی ساناكانیان ئێطذا ةىون ةە پەرضرتاو ةۆ ئەو جىومەكانە و‬
‫ةۆ ئەو نەضڕانیانە‪ ،‬وە هەر ئەوكاخ ومتان ئەوەی دەضذىەردان و یاری دەكاخ ةە غەریعەدی رضىل هللا‬
‫^ یان جێگۆڕین ةكاخ یان ةگۆڕێر ئەوا ةەدڵنیاییەوە دەةێذە پەرضرتاوێك ةۆ ئەوانەی گىێڕایەڵییان‬
‫دەكەن‪ ،‬وە دۆ دەسانیر كە ئەو حكىمەدە دەةێر گىێڕایەڵی كانىن و دەضذىر ةكاخ كە میژنەی‬
‫نىوضینەوەی دەضذىر دایناوە‪ ،‬كەوایە هەروەك چۆن حاخاو كادێك گىێڕایەڵیكزا ةەمەع ةىوە پەرضرتاو و‬
‫هەروەك چۆن كەغە كادێك جێگزەوەی هێنا و گۆڕانكاری كزد و جێگۆڕینی كزد و گىێڕایەڵییؼ كزا ةۆیه‬
‫ةىو ةە پەرضرتاو‪ ،‬ئەوا میژنەی نىوضینەوەی دەضذىریؼ ةە هەمان غێىە گۆڕانكارییان كزدووە و‬
‫جێگۆڕینیان كزدووە و جێگزەوەیان هێناوە‪ ،‬وە ئەو حكىمەدەع دەكاودەق پاةەندە ةەو دەضذىرە و پاةەندە‬
‫ةەو كانىنە‪ ،‬ةەڵكى ضەرەڕای ئەمەع ئەوان مطىڵامنان و جگە مە مطىڵامنانیؼ پاةەند دەكەن ةەو كانىن و‬
‫دەضذىرانە‪ ،‬وە دۆ دەسانیر جیاواسی چییە مە نێىان كەضێكی ةیدعەچی و كەضێكی ةیدعهچی كە‬
‫(‪ )1‬امذىةح‪.31 :‬‬

‫‪3‬‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫تقبله‌هللا‬

‫ةانگەواس دەكاخ ةۆ ةیدعەكەی‪ ،‬جا ئەوانەع هەر ةەمە ناوەضنت كە پاةەند دەةن و خۆیان پەیىەضر‬
‫دەكەن ةە كانىن و دەضذىر‪ ،‬ةەڵكى هەمىو ئەو خەڵكەی هەیە مەو دەوڵەدە پاةەند و پەیىەضر دەكەن ةەو‬
‫كانىنانە و ةەو دەضذىرانە‪ ،‬ةۆیە ةۆ هیچ مطىڵامنێك نیە ناكۆك ةێر مەوەی كە ئەوانە ‪-‬ئەو حكىمەدانە‪-‬‬
‫خىا و پەرضرتاویان میژنەی نىوضینەوەی دەضذىرە نەك هللا دعامی‪ ،‬هەرچەندە ةانگەغەی ئەمە ةكەن و وا‬
‫گىمان ةتەن‪ ،‬چىنكه ئەوەی مە ژیانیدا دوو پەرضرتاو كۆ ةكادەوە‪ ،‬ناكزێر هللا دعامی مەگەڵ‬
‫پەرضرتاوێكی دز‪ ،‬ئەو غذە مەحاڵە‪ ،‬ةۆیە ئەوەی داندەنێر ةە پەروەردگاریێذی هللا دعامی ناةێر مە پاڵ‬
‫پەروەردگارمان پەرضرتاوێكی دز هەةێر‪ ،‬جا ئەوەی پەرضرتاوێكی دز داةنێر ئەوا دەةێذە ةەندەی ئەو‬
‫پەرضرتاوە كە دایناوە مەةزی هللا عش وجه‪ ،‬وە فەرمىودەكەی "عەدی" ‪-‬كە ةەدڵنیاییەوە دەیشانیر‪-‬‬
‫هەندێك مە سانایان ةە (حطن)ـیان داناوە و هەندێكی دزیػیان ودىیانە الواسی (ضعف) دیادایە كادێك ةە‬
‫پێغەمتەری ^وخ‪ :‬ئێمە نەماندەپەرضنت‪ ،‬ئەویؼ فەرمىوی‪" :‬مەگەر ئەوەیان حەڕاو نەدەكزد كە هللا‬
‫حەاڵڵی دەكزد ئینجا ئێىەع ةە حەڕامذان دادەنا و ئەوەغیان حەاڵڵ نەدەكزد كە هللا حەڕامی كزدةىو‬
‫ئینجا ئێىەع ةە حەاڵڵذان دادەنا" ؟ ودی ةەڵێ‪ ،‬فەرمىوی‪" :‬جا ئەمە پەرضذنیانە"(‪. )1‬‬
‫كەوایە پەرضرتاوی و ڕةىةیەدەكە هادىوەدە دی ةەپێی فەرمىودەی هللا دعامی‪ ،‬وە هەر كەضێك‬
‫گىێڕایەڵییان ةكاخ ئەوا ئەوانی پەرضذىوە ةەپێی فەرمىودەكەی عەدی <‪ ،‬وە واس مەو كەضە ةێنە كە‬
‫دەڵێر "كفز دون كفز" چىنكە ئەو ئایەدانە و ئەو جێگیز و مىحكەمانە ناكزێر هەڵتىەغێذەوە ةەهۆی‬
‫ودەیەك كە دەغێر جێگیز ةتێر یان جێگیز نەةێر مە دانەپاڵی ةۆ الی ئینب عەةاص <‪ ،‬ئەمە ةاةەدی‬
‫یەكەو ةىو ضەةارەخ ةە حكىمهخ و ضهةارهخ ةه پەرمەمان ‪-‬ئەندامانی دەضەاڵدی دەرشیعی‪.-‬‬
‫ةاةەدێكی دز‪ :‬ئەگەر پزضیارخ مێتكزێر دینی ئەو حكىمەدە و دینی دەضەاڵدی دەرشیعی و ئەندامانی‬
‫پەرمەمان چییە؟ وهاڵو دهدهیذهوه ةەدڵنیاییەوە و دەڵێیر دینەكەیان دەضذىرە و دینەكەیان كانىنە‪ ،‬وە‬
‫ناكزێر دینیان ئیطالو ةێر هەرچەندە ةانگەغەی خۆدانەپاڵی ةكەن؛ چىنكە ئێمە ومتان مە وانەكانی‬
‫پێػىو كادێك ةاضی دەضذىرمان كزد‪ ،‬ومتان‪ :‬دەضذىر حىكامنێكی جاهینییە‪ ،‬وە ومتان‪ :‬مه ئارەسووەكانی‬
‫جىومەكە و نەضاڕایە‪ ،‬ةەاڵو ةە هەمان غێىە ةیزخ نەچێر ئەوكاخ ضهملاندمان كە ئەو كانىن و دەضذىرانە‬
‫دینن‪ ،‬وە ةەڵگەمان هێنایەوە ةە فەرمىودەی هللا دعامی ﭐﱡﭐ ﲝ ﲞ ﲟ ﲠ ﲡ ﲢ ﲣ ﲤ ﲥ ﲦ ﲧ‬
‫ﲨﱠ‬
‫ﲩ‬

‫(‪)2‬‬

‫ةۆیە ئەوانە دینیان ئیطالو نیە ئەگەرچی ةانگەغەی ئەوە ةكەن مطىڵامنن ةەڵكى دینەكەیان ئەو‬

‫(‪ )1‬رواه امرتمذي ‪.‬‬
‫(‪ )2‬امػىري‪.21 :‬‬

‫‪4‬‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫تقبله‌هللا‬

‫دەضذىرەیە كاری پێدەكەن‪ ،‬چۆن؟‬
‫هللا دعامی هەندێك حىكمی داناوە ‪-‬ئەمە دینەكەمانە‪ ،-‬میژنەی نىوضینەوەی دەضذىر هەندێك حىكمیان‬
‫داناوە ‪-‬ئەمە دینی ئەوانە‪ ،-‬جا ئەوان پاةەند دەةن ةە حىكمەكانی دەضذىر سیادز مەوەی پاةەند دەةن ةە‬
‫حىكمەكانی هللا ع ّش وجه‪ ،‬وە ئەگەر حىكمی دەضذىر دژی حىكمی هللا دعامی ةىو ئەوا كار دەكەن ةە‬
‫حىكمی دەضذىر و هەروەها خەڵكیؼ ةە حىكمی دەضذىر پاةەند دەكەن‪ ،‬جا چۆن دەكزێر دینی ئەوانە‬
‫ئیطالو ةێر! هللا دعامی دەفەرمىێرﭐﱡﭐ ﱏ ﱐﱑ ﱒﱓ ﱔﱕﱖ ﱗ ﱙ‬
‫ﱘ‬
‫ﱚﱛﱜ ﱝﱠ‬

‫(‪)1‬‬

‫‪ ،‬میژنەكە كادێك ضشا دادەنێر دسی ةە داوان دانا و مەضەر ئەو داوانەع‬

‫ضشایەكی دانا ضشاكەع سیندانی كزدنە‪ ،‬ئەوانە كە ةانگەغەی مطىڵامنتىون دەكەن ئایا كار دەكەن ةە‬
‫دینی دەضذىر یان كار دەكەن ةە دینی هللا عش وجه؟ جا ئەمە ةەراورد ةكە ةە هەمىو ئەو حىكامنەی‬
‫هادىوە مە غەرعی پەروەردگارمان‬
‫كادێك دەةینی ئەو حىكامنە دژیەكن مەگەڵ دەضذىر ئەوا ئەوان پاةەند دەةن ةە دەضذىر و مطىڵامنان و‬
‫وجه‬
‫جگە مە مطىڵامنانیؼ پاةەند دەكەن ةە دەضذىر‪ ،‬جا ئەوەی دینداری ةكاخ ةە جگە مە دینی هللا ع ّش ّ‬
‫و ئەوەی جگە مە دینی هللا دعامی ضەرةخاخ‪ ،‬هەر كەضێكیؼ جگە مە دینی هللا عش وجه ضەرةكەوێنێر‬
‫ئایا دوای ئەمە دەكزێر مطىڵامنێك كایه ةكزێر كە دینی ئەوانە ةزیذییە مە ئیطالو؟! پەنا ةە هللا مەوەی‬
‫ةاةهدهكه ةەو غێىەیە ةێر‪ ،‬ةەڵكى ئەوانە دینیان دەضذىرە‪ ،‬وە مەضەر ئەو پاڵدراوانە ةۆ ئیطالو ئەو ڕێطایە‬
‫جێتەجێ دەةێر كە نەضاڕا كاری پێدەكەن مە واڵدەكانیان كادێك دینیان جیاكزدەوە مە ضیاضەخ و مە‬
‫حىكم ودیان‪" :‬ئەوەی ةۆ هللا ـیە ةیتهخػه ةۆ هللا‪ ،‬وە ئەوەی ةۆ پاغایە ةیتەخػە ةۆ پاغا" ئەوانە ئەو‬
‫ڕێطایەیان مەضەر جێتەجێ دەةێر كە كاری پێكزاوە مەو واڵدانە‪ ،‬ئەوانەع ةە هەمان غێىە دەةینی نىێژ‬
‫دەكاخ مە مشگەوخ و ئامادە دەةێر مە مشگەوخ و ودار و وانەیەك پێػكەع دەكاخ و هەمىو پەڕدىكی‬
‫هللا ـی مەةەرە و ئامادە دەةێر مە نىێژی ةەیانی ئەگەر مە كىغنت نەدزضێر‪ ،‬ةەاڵو كادێك دەچێذە‬
‫پەرمەمان دەیتینی ئەو كانىن و دەضذىرانە دەكادە دادوەر و حىكمیان پێدەكاخ مەةارەی خەڵكهوه‪.‬‬
‫كەوایە ئێطذا پىخذەیەكامن دەضر كەوخ ئەوان كار دەكەن ةەوەی نەضاڕا كاری پێدەكەن مە واڵدەكانیان‬
‫كادێك ودیان‪ :‬دەدەوێر هللا ةپەرضذیر ئەمە كەنیطە و ئەمە مشگەوخ هەیە‪ ،‬ةەاڵو ئەگەر دەدەوێر حىكم‬
‫ةكەیر ئەوا حىكم ةۆ هللا نیە ةەڵكى حىكم ةۆ میژنەی نىوضینەوەی دەضذىرە‪ ،‬ئەوانە ئەمە‬
‫حەكیلەدەكەیانە‪ ،‬ةەاڵو مىرجیئەیەكی پیظ دێر و دەڵێر "كفز دون كفز" و ڕوو وەردەگێڕێر مەو هەمىو‬
‫ڕاضذ ییانە و مەو هەمىو حىكمە و دین مە خەڵكی دەغێىێنێر و چەواغەكاری دەكاخ‪ ،‬ئەمە ناكزێر‬
‫(‪ )1‬املائدج‪.38 :‬‬

‫‪5‬‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫تقبله‌هللا‬

‫كتىڵ ةكزێر مە الی ئەو كەضەی عەكڵی هەیە یان گىێ ڕادێزێر مە كادێكدا ئامادە ةێر ةۆ‬
‫فەرمانتەرداریی و كزدنی هەمىو كارێكی دروضر‪.‬‬
‫ئەمە پزضێك‪ ،‬پزضێكی دز‪ :‬ضەرنج ةدە ئینب دەیمیە ‪-‬رحمه هللا‪ -‬مە (امفذاوی) چی دەڵێر ةۆ ئەو كەضەی‬
‫دەسانێر و ئاگادارە ةە حىكمی هللا عش وجه مە كىرئان و ضىننەخ‪ ،‬پاغان حىكمی هللا دعامی واس‬
‫مێدەهێنێر ةۆ حىكمی حىكمدەرێكی پێچەوانەی حىكمی هللا و پێغەمتەرەكەی ^ضەرنج ةدە دەكی‬
‫ودەی ئینب دەیمیە دەڵێر‪" :‬وە هەر كادێك ئەو كەضەی سانایە ةە پەڕدىكی هللا و ضىننەدی پێغەمتەرەكەی‬
‫واس ةێنێر مەو سانطذەی فێزی ةىوە و غىێنی حىكمی حىكمدەرێكی پێچەوانە و دژی پەڕدىكی هللا و‬
‫ضىننەدی پێغەمتەرەكەی ةكەوێر ئەوا مىڕدەدێكی كافزە و غایطذەی ضشایە مە دونیا و ڕۆژی دوایی هللا‬
‫دعامی دەفەرمىێر‪ :‬ﱡﭐ ﱁ ﱂ ﱃ ﱄ ﱅ ﱆ ﱇ ﱈ ﱉ ﱊ ﱋ ﱌ ﱍ ﱎ ﱏ ﱐ‬

‫ﱛ ﱝ ﱞ ﱟ ﱠ ﱠ(‪ ،" )1‬واده‪ :‬املص‪( ،‬ئهو كىرئانه)‬
‫ﱜ‬
‫ﱑﱒﱓﱔ ﱕﱖﱗﱘﱙﱚ‬
‫كذێتێكه و ةۆخ هادىهده خىارهوه‪ ،‬كهواةىو ةا ضهغڵهدیی مه دڵ و دهروونذدا نهةێر (مه گهیاندنیدا) ةۆ‬
‫ئهوهی خهڵكی پێ ةێدار ةكهیذهوه‪ ،‬ههروهها یادهوهریػه ةۆ ئیامنداران * (خهڵكینه) غىێنی ئهو‬
‫(ةهرنامهیه) ةكهون كه مهالیهن پهروهردگاردانهوه ةۆدان هێرناوهده خىارهوه‪ ،‬جگه مهو ساده غىێنی هیچ‬
‫پػذیىان و خۆغهویطذێكی دز مهكهون‪ ،‬كهو یاداوهری و پهند وهردهگزن و ةیزدهكهنهوه‪ .‬كەوایە ئەوانە‬
‫كە دەچنە ئەو پەرمەمانانە و دەچنە نێى ئەو حكىمەدانە ةەدڵنیاییەوە ئایا ئاگادارن ةە حىكمی هللا عش‬
‫وجه و ئاگادارن ةە حىكمی دەضذىر؟ ةەدڵنیاییەوە دەسانن دروضر نیە ةۆ مطىڵامن دەنها حىكم كزدن ةە‬
‫حىكمی هللا دعامی نەةێر و ةەدڵنیاییەوە هەمىو حىكمەكانی هللا دعامی دەسانن‪ ،‬مەگەڵ ئەمەغدا حىكمی‬
‫هللا عش وجه واس مێدێنن و خۆیان پاةەند دەكەن ةە حىكمی حىكمدهرێكی پێچەوانەی پەڕدىكی هللا و‬
‫پێچەوانەی ضىننەدی رضىل هللا‪ ،‬منىونەی وەك ئەوانە ئینب دەیمیە دەرةارەیان دەڵێر‪" :‬مىڕدەدێكی كافزە‬
‫و غایطذەی ضشایە مە دونیا و مە ڕۆژی دوایی" وە ةەڵگەی هێنایەوە ةە فەرمىودەی هللا دعامی مە‬
‫ضەرەدای ضىڕەدی (األعزاف)‪.‬‬
‫جا ئەمە جێگەی چىارەمە كە پێىیطذە هەمىو ئەو حیشةانەی ةەغداری دەكەن مەو حكىمەدە داغىدییانە‬
‫ةچنە نێىیەوە جا مە عێڕاق ةێر یان مە دەرەوەی عێڕاق ةۆیە ناكزێر ةاسنەكە دەضك ةكەینەوە مەناو‬
‫عێڕاق‪ ،‬چىنكە ةەاڵ گەورەكە هەمىوی گزدىوەدەوە مە ڕۆژئاواوە دا ڕۆژهەاڵخ‪ ،‬جا مە مەغزیث ئەمە‬
‫حاڵیانە و مە جەسائیز ئەمە حاڵیانە و مه دىنظ ئهمه حاڵیانه و مە میتیاع هەوڵدەدەن حاڵیان ةەو غێىەیە‬
‫ةێر‪ ،‬هەروەها مە میطڕ و ضىدان و ئىردن و ضىریا هەوڵدەدەن ةەو غێىەیە ةن‪ ،‬ةەاڵو هللا دعامی ةۆ ئەوانە‬
‫(‪ )1‬األعزاف‪.3 – 2 - 1 :‬‬

‫‪6‬‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫تقبله‌هللا‬

‫ناڕەخطێنێر كە غىێن پێیەكیان هەةێر مە غاو ةە ئیشنی هللا دعامی‪ ،‬هەروەها ئەمە حاڵیانە مە عێڕاق و‬
‫جهسیزه ‪ ،‬ئەو چەپەاڵنە ئەمە حاڵیانە جا مە ئیخىانی میرص و كنكەكانیان ةن یان مە مىڕجیئە پیطەكان‪،‬‬
‫ئەو جێگەیەع هیچ مطىڵامنێك ناكۆك نیە مەوەی ئەندامەكە دەچێذە نێىیەوە‪ ،‬وە ناوەضذین مە الی ودەی‬
‫ئی نب عەةاص "كفز دون كفز" پاغان هەمىو ئەو ئایەدانە هەڵتىەغێنینەوە و هەمىو ئەو حىكامنەی سانایان‬
‫ةاضیان كزدووە هەڵتىەغێنینەوە و ئینجا ةڵێین كىفزی ئهوانه "كفز دون كفز"ـه‪ ،‬وە پێم واةێر ئاماژەمان‬
‫ةەو ةاةەدە دا مە وانەیەكی پێػىو‪.‬‬
‫دێینە ضەر جێگەی پێنجەو مەو جێگەیانەی پێىیطذە ئەندامانی ئەو حكىمەدە و دەضەاڵدی دەرشیعی‬
‫ةەدایتەخ ‪-‬كە مەةەضذم ئەندامانی پەرمەمانە پەنا ةە هللا مێیان‪ -‬ةچنە نێىیەوە‪ ،‬ئەو جێگەیەع پێی دەڵێین‪:‬‬
‫دانانی دەرشیعەكان ةۆ پێػهادەكان‪ ،‬مانای ئەو جێگەیە چییە؟‬
‫دۆ دەسانیر كە دانەری دەضذىر ئادەمیشادە‪ ،‬هەمىو ضیفەدەكانی ئادەمیشاد و نىكطانییەكانی دیادایە‪ ،‬ةۆیە‬
‫كادێك میژنەكە ئەو ماددانهی دهضذىر و كانىن دادهنێر دایدەنێن ةەگىێزەی ئەوەی دیایاندایە مە‬
‫كەمذەرخەمی و نىكطانی‪ ،‬وادە ئەگەر هەندێك پێػهاخ ڕوویدا مە داهادىو ئەوان ناسانن ئەو پێػهادانە‬
‫چییە‪ ،‬هەر ةۆیەع حىكم دانانێن ةۆ غذانێك كە مە داهادىو ڕووددەدەن‪ ،‬وە مێزەوە میژنەی نىوضینەوەی‬
‫دەضذىر ةەهۆی سانیارییان ةەو دەضذەوەضانییەی دیایاندایە و ةەهۆی ئەو نىكطانییەی هەیە مە دەضذىر‬
‫ودیان‪ :‬ئەگەر غذێك هادە پێؼ مە داهادىو ئەوا دەضەاڵدی دەرشیعی دەرشیعەكان دادەنێن‪ ،‬وادە‬
‫ئەندامانی پ ەرمەمان و نىێنەران كادێك غذێك هادە پێؼ و هیچ ماددەیەكی دەضذىری یان كانىنی نەةىو‪،‬‬
‫ئەوانە دەرشیعەكان دادەنێن مە داهادىو‪ ،‬ماددەی ‪ 58‬مە دەضذىری عێڕاكی ‪-‬ضەرنج ةدە ئەو میژنەیە و‬
‫داوانی ئەو میژنەیە‪ -‬دەڵێر‪" :‬نىێنەران دایتەدن ةەو كارانەی خىارەوە ‪-‬وادە كاریان چییە؟ ‪: -‬‬
‫یەكەو‪ :‬دانانی كانىنە یەكگزدىوەكان ‪-‬ئەمە یەكەو كاریانە‪-‬‬
‫دووەو‪ :‬چاودێزی كزدنی كاروةاری دەضەاڵدی جێتەجێكزدن" ئەمە كاری ئەندامانی پەرمەمانە‪ ،‬كادێك‬
‫دەچنە پەرمەمان ةۆ ماوەی چىار ضاڵ پێیان دەودزێر دەضەاڵدی دەرشیعی و پێیان دەودزێر ئەنجىمەنی‬
‫دەرشیعی‪ ،‬ةۆچی؟ چىنكە دانەری دەضذىر ‪-‬میژنەكە‪ -‬مافی داوە ةەوانە مە دانانی دەرشیعەكان ةۆ‬
‫پێػهادەكان‪ ،‬كەوایە ئەوان دەرشیعدانەرن‪ ،‬ئەوانە كادێك دەرشیعێك دادەنێن ‪-‬ئەندامانی پەرمەمان و‬
‫دەضەاڵدی دەرشیعی‪ -‬ةەرسدز دەةێر مە هەر دەرشیعێكی دز جا مە هەر الیەنێكەوە ةێر‪ ،‬ئەو ماددەیەع‬
‫ةیزدانە كە ودم هەیە مە ڕەغنىوضەكە ‪-‬ڕەغنىوضی دەضذىری عێڕاكی‪ -‬وە مە ضپینىوضەكە الیانربدووە ةەاڵو‬
‫الةزدنەكە مانای هەڵىەغاندنەوەی نیە چىنكە ئەوان كار دەكەن ةەو ماددەیە ضەرەڕای الةزدنی مە ئەضڵی‬
‫دەضذىر‪ ،‬وە دەكی ماددەكە ةەو غێىەیەیە‪" :‬ئەگەر دەضەاڵدی دەرشیعی دەرشیعێكی دانا‪ ،‬كێ پەیىەضذە‬

‫‪7‬‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫تقبله‌هللا‬

‫ةەمە؟ ئەندامانی پەرمەمان؛ چىنكە مە ماددەی ‪ 58‬كە ةاضامن كزد‪ ،‬كاری یەكەمیان چیتىو؟ دانانی‬
‫كانىنەكان‪ ،‬جا ئەو ماددەیە چی دەڵێر؟ "ئەگەر دەضەاڵدی دەرشیعی دەرشیعێكی دانا ئەوا ةەرسدزە‬
‫مەضەر هەر دەرشیعێكی دز مە هەر الیەنێكەوە ةێر كادێك دژیەكتىون ڕوودەداخ مە نێىانیان" كەوایە‬
‫میژنەكە ئەوانەی ضەرپػك كزدووە ةۆ دانانی دەرشیعەكان‪ ،‬ةەاڵو دوای الةزدنی ئەو ماددەیە چۆن‬
‫دەیطەملێنیر كە ئەندامانی پەرمەمان ئەگەر دەرشیعێكیان دانا ئەوا ةەرسدز دەةێر مە هەر دەرشیعێكی دز؟‬
‫ضەرنجی ئەو ماددەیەی دەضذىری عێڕاكی ةدە‪ ،‬ئەمە ماددەی دووە مە دەضذىری عێڕاكی دەڵێن ‪-‬كە پێیان‬
‫وایە‪" :-‬ئیطالو دینی دەوڵەدە و ضەرچاوەیەكی ضەرەكیػە ةۆ دەرشیع‪ ،‬یەكەو‪ :‬ناةێر كانىنێك داةرنێر‬
‫دژیەك ةێر مەگەڵ نەگۆڕەكانی حىكمەكانی ئیطالو‪.‬‬
‫دووەو‪ :‬ناةێر كانىنێك داةرنێر دژیەك ةێر مەگەڵ ةنەماكانی دیمىكزاضی‪.‬‬
‫ضێیەو‪ :‬ناةێر كانىنێك داةرنێر دژیەك ةێر مەگەڵ ماف و ئاسادییە ضەرەكییەكانی هادىوە مەو دەضذىرە"‬
‫ئایا ئەگەر غەیذان الغهدارةىایه وهك مزۆڤ‪ ،‬مەگەر دەكزێر خەڵكی فزیى ةداخ ةەو ڕێگەیە؟! چۆن‬
‫دەكزێر؟! جا هەندێك ڕێكخەریان دانا ةۆ دەضەاڵدی دەرشیعی ئەو كادەی دەرشیعەكان دادەنێن‪ ،‬ئایا‬
‫ئەو ڕێكخەرانە چیین؟ دەڵێر ڕێكخەری یەكەو‪ :‬دۆ كادێك دەرشیعێكر دانا پێىیطذە پێچەوانەی‬
‫نەگۆڕەكانی ئیطالو نەةێر‪ ،‬وە مانای نەگۆڕ مە حىكمەكاندا وادە ئەو حىكامنەی گۆڕانكاری یان‬
‫جێگۆڕین كتىڵ ناكاخ‪ ،‬ئەمانە پێیان دەودزێر حىكمە نەگۆڕەكانی ئیطالو‪ ،‬ئەمە مەرجی یەكەمه مە‬
‫میژنەی نىوضینەوەی دەضذىرەوە ةۆ ئەندامانی پەرمەمان‪.‬‬
‫مەرجی دووەو‪ :‬دەڵێر كادێك دەرشیعێكذان دانا پێىیطذە ئەو دەرشیعە دژیەك نەةێر مەگەڵ ةنەماكانی‬
‫دیمىكزاضی‪.‬‬
‫مەرجی ضێیەو‪ :‬كادێك دەرشیعێكذان دانا پێىیطذە دژیەك نەةێر مەگەڵ ماف و ئاسادییە ضەرەكییەكانی‬
‫مەو دەضذىرەدا هادىوە‪ ،‬چۆن دەكزێر ئەو خااڵنە مەگەڵ یەكرت ةگىنجێنی؟!‬
‫ةۆیە ئەی گەنجەكان ةاةەدی دین و ئیطالو نەخزاوەدە نێى دەضذىر وەك خۆغىیطذنێك مە پێناو هللا یان مە‬
‫پێناو دین! ةەڵكى ةۆ فڕوفێڵ كزدنە مە مطىڵامنان و هەروەها پاكانەكزدنه ةۆ ةىونیان مەو جێگە كىفزییە‪،‬‬
‫فڕوفێڵ كزدن مە مطىڵامنان و پاكانەكزدنی ةىونیان مەو جێگەیە‪ ،‬كادێك كەضانێك دێنە الی كەضانێكی دز‬
‫كە ضەر ةە حیشةی عێڕاكیین و ڕەخنەیان مێدەگزن مەضەر ئەو كارە‪ ،‬ئەویؼ دەڵێر‪" :‬ئیطالو ضەرچاوەی‬
‫ضەرەكییە ةۆ دەرشیع‪ ،‬وە دروضر نیە كانىنێك داةنێین دژیەك ةێر مەگەڵ حىكمە نەگۆڕەكانی ئیطالو"‬
‫ةۆیە ئەمە ةۆ فڕوفێڵە‪ ،‬هەروەها ڕافیضە‪ ،‬ةیزخ نەچێر كە هەمىو ئەو حیشةانەی ئێطذا حىكمی عێڕاق‬
‫دەكەن مە الیەن ڕافیضەوه‪ ،‬مە دینەكەیان پێیان وایە حیشةانێكی ئیطالمییە‪ ،‬پێیان وایە ئەوان حیشةانێكی‬

‫‪8‬‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫تقبله‌هللا‬

‫ئیطالمیین ضەر ةە مەرجەعەكان و ضەر ةە ةەرسدزین دەضەاڵدن مەناویاندا‪ ،‬وە ئەوانە ئێطذا حىكم دەكەن‬
‫ةە جگە مەوەی هللا دایتەساندووە‪ ،‬دەنانەخ ةە دینی خۆغیان حىكم ناكەن‪ ،‬جا كادێك ئەوانە دەیانەوێر‬
‫پۆسع ةهێننەوە ةۆ ةىونیان چی دەڵێن؟ دەڵێن‪ :‬ئێمە مەو دەضذىرەی حىكمی پێدەكەین ومتان ئیطالو دینی‬
‫دەوڵەدە و ضەرچاوەی ضەرەكییە ةۆ دەرشیع‪ ،‬وە هیچ كانىنێك دانانێین دژیەك ةێر مەگەڵ حىكمە‬
‫نەگۆرەكانی ئیطالو‪ ،‬ئەمەع ةۆ فڕوفێڵە‪ ،‬وە هەروەها ةۆ پاكانە كزدنی ةىونیانە مەو جێگەیەی‬
‫هەڵگەڕانەوە‬
‫وجه مە نەگۆڕەكانە یان مە گۆڕاوەكان؟ نەگۆڕە‪ ،‬كەوایە مە‬
‫ّ‬
‫چۆن دەیطەملێنیر؟ ةەیەكگزدنی هللا ع ّش‬
‫حىكمە نەگۆڕەكانی ئیطالمە و گۆڕین كتىڵ ناكاخ‪ ،‬ئەگەر ةیانەوێر دەرشیعێك داةنێن پێىیطذە‬
‫پێچەوانەی نەگۆڕەكانی ئیطالو دانەنێن‪ ،‬ةاغە‪ ،‬ئەمە پێچەوانەی نەگۆڕەكانی ئیطالمە‪ ،‬كادێك ئاسادی‬
‫ةیزوةاوەڕیان هێنایە كایەوە پێچەوانەی ئیطالمییان كزد و پەضەندی دیمىكزاضییان كزد یان نا؟ جا چۆن‬
‫دەیطەملێنیر‪ ،‬دوای ئەمە كادێك ودیان ئینطان ئاسادە مە پەرضذنەكەی و مە ةیزوةاوەڕەكەی و مە‬
‫پەیڕەوكزدنی دروغمەكانی‪ ،‬وادە كادێك دان دەنێی ةە داك و دەنهایی هللا دعامی‪ ،‬ئەوا دژی ضێیهمیان‬
‫دەةێر مە ماددەی ‪ ، 2‬ئەمەیان چییە‪ :‬ةزیذییە مەوەی دژی ماف و ئاسادییە ضەرەكییەكان نەةێر‪ ،‬نەضڕانی‬
‫ئاسادە مەوەی هللا ةپەرضذێر ةەو غێىەی خۆی دەیەوێر‪ ،‬كەوادە چۆن گىنجاندن دهكهی مه نێىان ئهو‬
‫ةەندانە مە دانانی دەرشیعەكان؟ ناكزێر‪ ،‬ئەی مانای ةاضكزدنی ئیطالو چییە مێزەدا؟ دەنها ةۆ فڕوفێڵ و‬
‫پاكانەكزدنە‪.‬‬
‫غذێكی دز‪ :‬ئارەق‪ ،‬حەڕامییەكەی مە نەگۆڕەكانە یان گۆڕاوەكان؟ مە نەگۆڕەكانە‪ ،‬كەوایە ئەمە مە حىكمە‬
‫نەگۆڕەكانی ئیطالمە مە دینی پاك و ةێگەردمان‪ ،‬ةاغە‪ ،‬كانىن ڕێگە دەداخ ةە دروضذكزدن و خىاردنەوە و‬
‫فزۆغذنی ئارەق یان نا؟ ةەپێی ئاسادی داكەكەضی‪ ،‬كەوایە مێزەدا ئاسادی ساڵتىو ةەضەر حىكمێكی نەگۆڕ‬
‫مە دینەكەمان‪ ،‬كەوایە گەڕاینەوە الی ماددە الةزاوەكە‪" :‬ئەگەر دەضەاڵدی دەرشیعی دەرشیعێكی دانا ئەوا‬
‫ةەرسدز دەةێر مە هەر دەرشیعێكی دز مە هەر الیەنێكەوە ةێر كادێك دژیەكتىون ڕوودەداخ مە نێىانیان"‪،‬‬
‫ئەو جێگەیەع پێىیطذە ئەوانە ةچنە نێىیەوە‪.‬‬
‫ئێطذا ئەمەی ودم دەةەضذینەوە ةەوەی پێػرت ومتان‪ ،‬كەضانێك ضەرپػك كزاون مە دانانی دەرشیعەكان‪،‬‬
‫میژنەی نىوضینەوەی دەضذىر ودیان ةە ئەندامانی پەرمەمان كاری ئێىە دانانی دەرشیعەكانە ةۆ‬
‫پێػهادەكان‪ ،‬وە ةیزدانە كادێك ةاضی میژنەی نىوضینەوەی دەضذىرمان كزد و ومتان ئەوان دەةنە خىا و‬
‫وجه ةەهۆی ئەو دەرشیعانەی دایدەنێن‪ ،‬وە‬
‫ّ‬
‫پەرضرتاو‪ ،‬وه ومتان ئەوان دەةن ةە هاوةەع ةۆ هللا ع ّش‬
‫ومتان ئەوان دینێك دەهێنن و جێتەجێی دەكەن جیا مە دینی هللا ع ّش وجه‪ ،‬هەمىو ئەو كطانەی كزدمان‬

‫‪9‬‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫تقبله‌هللا‬

‫مەو ودارانە جێتەج ێ دەةێر مەضەر ئەندامانی پەرمەمان و حیشةەكانی ناو حكىمەدە داغىدییەكان‪ ،‬ةۆیە‬
‫ئەوان پەرضرتاون مەةزی هللا‪ ،‬وە ئەوان ةە هاوةەع دانزاون ةۆ هللا ع ّش وجه‪ ،‬ئایەدەكانر ةیز دەهێنمەوە‬
‫ﱡﭐ ﲧ ﲨ ﲩ ﲪ ﲫ ﲬ ﲭ ﱠ(‪ ، )1‬كزاون ةە هاوەڵ و هاوةەع ةۆ هللا دعامی ﭐﱡﭐ‬
‫ﲨﱠ‬
‫ﲝﲞﲟﲠﲡﲢﲣ ﲤﲥﲦﲧ ﲩ‬

‫(‪)2‬‬

‫وە دینێكیان داناوە جیا مە دینی هللا دعامی‪ ،‬وە‬

‫وجه مەةارەی منىونەی ئەوانە ﭐﱡﭐ ﱟ ﱠ ﱡ ﱢ ﱣ ﱤ ﱥ ﱦ ﱧ ﱨ ﱩ‬
‫حىكمی هللا ع ّش ّ‬

‫ﱪ ﱫ ﱬﱠ(‪ ، )3‬ئەو ةەناو ئیطالمییانە هەمیػە پۆسع دەهێننەوە ةۆ خۆیان ةههۆی ةىونیان مە‬
‫جێگەكانی هەڵگەڕانەوە و هەڵخەڵەداندنی مطىڵامنان‪ ،‬جا كادێك كەضێك ڕەخنەیان مێتگزێر‪ :‬چۆن‬
‫دەچنە نێى حكىمەدێكی داغىدی كە حىكم دەكاخ ةە غەیزی ئەوەی هللا دایتەساندووە؟ دەڵێن‪ :‬ئێمە‬
‫چىوینەدە ناوی ةە ئۆپۆسضیۆنییەوە‪ ،‬ةەجۆرێك مە ماوەی چىار ضاڵەكە ئەگەر ةیانەوێر كانىنێك داةنێن‬
‫پێچەوانەی غەرعی هللا ع ّش وجه ةێر ئەوا ئێمە دژی ئەو كانىنە دەوەضذینەوە‪ ،‬ةۆیە ةىومنان ةۆ نكىڵی‬
‫وجه‪ -‬ئەمەع ةۆ‬
‫ّ‬
‫كزدن و وەضذانەوەیە ةەرامتەر ئەو حىكامنەی پێچەوانەی غەرعی هللا ـیە ‪-‬ع ّش‬
‫فزیىدانە‪ ،‬چۆن؟ چىنكە ئەوان مە كادی نكىڵی كزدن مە حىكمێكی پێچەوانەی غەرعی هللا‪ ،‬وادە‬
‫وجه‪ ،-‬ئەوانە كە‬
‫ّ‬
‫پەرمەمان دەیانەوێر كانىنێك داةنێن كه ئاغكزایە پێچەوانەی غەرعی هللا ـیه ‪-‬ع ّش‬
‫ةانگەغەی ئەوە دەكەن ئێمە دژی دەوەضذینەوە‪ ،‬یان كەمینەن مە پەرمەمان و یانیؼ سۆرینە‪ ،‬جا ئەگەر‬
‫كەمینە ةن ڕای ئەوان هیچ غذێك ناگۆڕێر‪ ،‬ڕایەكەیان ‪-‬نكىڵی كزدنەكەیان‪ -‬هیچ غذێك ناگۆڕێر‪،‬‬
‫چىنكە ماددەكان حىكم دەكەن ةە سۆرینە نەك ةە كەمینە‪ ،‬ةاغە‪ ،‬ئەو مىنافیلە دێر و پێر دەڵێر‪ :‬من‬
‫ئەركی خۆمم ةەجێ گەیاند من دژی ئەو حىكمە وەضذامەوە و فەرمىودەی پێغەمتەرە ^دەفەرمىێر‪:‬‬
‫"هەر یەكێك مە ئێىە خزاپەیەكی ةینی ئەوا ةا ةیگۆڕێر ةە دەضذی ئەگەریؼ نەیدەدىانی ئەوا ةە سمانی‪،‬‬
‫ئینجا ئەگەر نەیدەدىانی ئەوا ةە دڵی ئەمەع نشمرتین پنەی ئیامنه"‪ ،‬من نكىڵیم كزد مەو حىكمە‬
‫پێچەوانەیە ةە سمانم! ‪ ،‬ئایا منىونەی ئەو مىنافیلانە وا مە كەڵەو دەدرێر كە ئەوان ئەضذۆ پاكیان كزدووە‬
‫ةەرامتەر هللا ع ّش وجه ةە نكىڵی كزدنەكە كادێك كەمینەن؟ نەخێز‪ ،‬ئەضذۆ پاكی نەكزدووە ةەرامتەر هللا‬
‫ع ّش وجه‪ ،‬چۆن؟‬
‫چىنكە ئەوان كەمینەن‪ ،‬ئەمە وادە سۆرینە ئەگەر ةڕیاریان دا مەضەر ماددەكە ةەوەی ةتێذە دەرشیعێك ‪-‬‬
‫ماددەیەكی كانىنی‪ -‬ئەو كەمینەیەی دژی ئەو دەرشیعە وەضذاونەدەوە ئەوا پاةەند دەكزێن ةەو دەرشیعە‪،‬‬
‫(‪ )1‬امذىةح‪.31‬‬
‫(‪ )2‬امػىري‪.21‬‬
‫(‪ )3‬آل عمزان‪.85‬‬

‫‪10‬‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫تقبله‌هللا‬

‫كانىن پاةەندیان دەكاخ‪ ،‬وە ئەوانیؼ خۆیان پاةەند دەكەن چىنكە مە چىارچێىەی ئەو پێكهادەیە‬
‫حكىمییە دان‪ ،‬كانىنیؼ پاةەندیان دەكاخ‪ ،‬سۆرینە دەرشیعێكیان دەركزد پێچەوانەی غەرعی هللا‪ ،‬ئێىەع‬
‫دژی وەضذانەوە‪ ،‬ئەنجامەكە‪ :‬دۆ پاةەند دەةیر ةەو كانىنە؛ چىنكە كانىنێكە پەرمەمان و حكىمەدێك‬
‫دەریكزدووە‪ ،‬ةە هەمان غێىە دۆ خۆخ پاةەند دەكەیر مەةەرئەوەی ةەغێكیر مەو حكىمەدە و هەر‬
‫كەضێكیؼ ة ەغێك ةێر مەو حكىمەدە ئەوا دەةێر پاةەند ةێر ةەو دەرشیعانەی دەردەچن مە ئەندامانی‬
‫پەرمەمانەوە‪ ،‬وە دۆ دەسانیر مەرج مە گۆڕینی خزاپە و مىنكەڕ ئەوەیە خۆخ نەةیر ةە ةەغێك مە‬
‫خزاپەكە‪ ،‬وە خۆخ پەیىەضر نەكەیر ةەو خزاپەیە‪ ،‬وە هەروەها كەضانی دزیؼ پەیىەضر نەكەیر ةەو‬
‫خزاپەیە‬
‫ئەمە خزاپەیەكە‪ ،‬دۆ ئێطذا پاةەند ةىویر ةەو خزاپەیە‪ ،‬وە نكىڵیر مێی كزد ةەاڵو پەیىەضر كزای پێیەوە و‬
‫خۆغر پەیىەضر كزد پێی چىنكە دەرشیعێكە و ةە هەمان غێىە كەضانی دزیؼ پەیىەضر دەكەیر‬
‫وجه؟ وە دۆ مە كىێی ئەو ودەیەی‬
‫چىنكە دەرشیعێكە‪ ،‬كەوادە كىانێ ئەضذۆ پاكییەكە مەةەردەو هللا ع ّش ّ‬
‫ﲿﳁﳂﳃ‬
‫غىعەیث ـی & كادێك ةە كەومەكەی وخ ﭐﱡﲸ ﲹ ﲺ ﲻ ﲼ ﲽ ﲾ ﳀ‬

‫ﳋ ﳍ ﳎ ﳏ ﳐ ﱠ(‪ ، )1‬واده‪ :‬منیؼ نامەوێر كەدەغەی غذێكذان‬
‫ﳆﳈﳉﳊ ﳌ‬
‫ﳇ‬
‫ﳄﳅ‬
‫مێ ةكەو‪ ،‬كەچی خۆو وەك ئێىە نەكەو‪ ،‬من هیچم ناوێر دەنها چاكطاسی نەةێر‪ ،‬ةەگىێزەی دىاناو‪،‬‬
‫ڕێكخطذنی كارو و ضەركەودىوییم ةەدەضذی كەص نیە ةەدەضذی هللا نەةێر‪ ،‬پػر و پەناو هەر ةەو‬
‫ةەضذىوە و هەر ةۆ الی ئەویؼ دەگەڕێمەوە‪ .‬ةۆیە كەضی چاكطاس كادێك ڕێگزی دەكاخ مە خزاپەیەك‬
‫ناةێذە ةەغێك مە خزاپەكە و ئەو خزاپەیەع ئهنجاو ناداخ و كەضانی دزیؼ پاةەند ناكاخ ةەو خزاپەیە‪،‬‬
‫كەوایە كىا ودەكەخ مە نكىڵی كزدنەكە و "نكىڵی دەكەین مەوەی دژی حىكمی هللا ـیە‪ ،"..‬دۆ پەیىەضذم‬
‫دەكەی ةەو حىكامنەی دەرچ ىوە و منیؼ مطىڵامنم! ةۆیە ئەمە دەنها درۆیەكە‪ ،‬فڕوفێڵێكە‪ ،‬ئەمە مەةارەی‬
‫ئەوەی ئەگەر كەمینە ةىون‪.‬‬
‫غذێكی دز‪ :‬ئەگەر نكىڵیان كزد‪ ،‬ئەو سۆرینەیە دەنگیان دا مەضەر دەرشیعێكی پێچەوانەی غەرعی هللا ع ّش‬
‫وجه‪ ،‬وە ةە حىكمی سۆرینە ةىوە دەرشیع‪ ،‬چی داواكزاوە مەو كەمینەیە؟ پێىیطذە مەضەریان ئەو‬
‫ّ‬
‫ئەنجىمەنە جێتهێڵن و جارێكی دز نەگەڕێنەوە ةۆ ئەوێ‪ ،‬چىنكە مەگەڵ كەضانێك دانیػنت كە‬
‫دەرشیعێكی پێچەوانەی غەرعی هللا دعامی ـیان دانا‪ ،‬حىكمی هللا مەضەر منىونەی وەك ئەوانە ئەگەر‬
‫مایەوە ةە دانیػذىویی مەگەڵیان ‪-‬كە ئەوانە هەر دەنها ةە دانیػذىویی نامێننەوە‪ ،‬ةەڵكى ةۆ ماوەی چىار‬
‫ضاڵ مەگەڵیان دەمێننەوە!‪ ،-‬هللا دعامی مهةارهی منىونهی ئهوانهوه دەفەرمىێر ﱡﭐ ﲵ ﲶ ﲷ ﲸ‬
‫(‪ )1‬هىد‪.88 :‬‬

‫‪11‬‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫تقبله‌هللا‬

‫ﳍﳏﳐ‬
‫ﳎ‬
‫ﲹﲺﲻﲼﲽﲾﲿ ﳀ ﳁﳂ ﳃ ﳄﳅﳆﳇﳈﳉﳊﳋ ﳌ‬

‫ﳑ ﳒ ﳓ ﳔ ﳕ ﳖ ﳗ ﱠ(‪ ، )1‬واده‪ :‬ةەڕاضذی (هللا دعامی) مە كىرئاندا ئەو فەرمانەی‬
‫ناردووە ةۆ ضەردان كە‪ :‬هەر كادێك مە جێیەكدا گىێذان مێ ةىو كىفز و گاڵذە ةە ئایەدەكانی هللا دەكزا‪،‬‬
‫ئەوە دامەنیػن مەگەڵ ئەوانەدا هەدا كطە و ةاضەكەیان ةگۆڕن (ئەگەر دانیػن و پػذگىێی ةخەن) ئەوە‬
‫ةەڕاضذی ئێىەع مەو كادەدا وەك ئەوانن و (حطاةی ئەوانذان ةۆ دەكزێر) ةەڕاضذی هللا دووڕووەكان و‬
‫ةێ ةاوەڕەكان هەمىویان مە دۆسەخدا كۆدەكادەوە‪ .‬ةۆیە ئەوەی نكىڵی دەكاخ و ئەنجىمەنەكە جێناهێڵێر‬
‫پاغان دەمێنێذەوە ةۆ ماوەی چىار ضاڵ ئەمە مىنافیلە‪ ،‬وە نیفاكەكەغی عەكیدەییە نەك كزداریی؛ چىنكە‬
‫ﳍ) دۆ جیاواس ناةیر مەو كەضەی كىفز دەكاخ ةە ئایەدەكانی هللا‬
‫ﳎ‬
‫وجه دەفەرمىێر (ﳋﳌ‬
‫هللا ع ّش ّ‬
‫و گاڵذە دەكاخ ةە ئایەدەكانی هللا‪ ،‬هەداوەكى مەگەڵیان ةەردەواو ةیر ئهوا پەیىەندی ئەو نكىڵی كزدنە‬
‫چییە ةە غەرع! هیچ پەیىەندیێكی نیە چىنكە مە كادی نكىڵی كزدنەكە ضەرپێچی ئایەدی كىرئانیی جێگیز‬
‫دەكەیر (ﲵﲶﲷﲸ ﲹﲺﲻﲼﲽﲾﲿﳀﳁﳂﳃ ﳄﳅﳆﳇﳈﳉ‬
‫ﳊ ﳋ ﳌ ﳍ) دۆ جیاواس نیر مەوان مە هیچ غذێكدا (ﳏ ﳐ ﳑ ﳒ ﳓ ﳔ ﳕ‬

‫ﳖ) جا ةەغێكیان ‪-‬ئەوانەی دەرشیعەكە دادەنێن‪ -‬ئەوانە كافزی گاڵذەكارن‪ ،‬ةەاڵو ئەوەی مەگەڵیان‬
‫دەمێنێذەوە ةە دانیػذىویی پاغانیؼ دەةێذە ةەغێك مەوان ةۆ ماوەی چىار ضاڵ ئەمە مىنافیلە‪ ،‬هەر‬
‫وجه فەرمىوی ئێىە مەگەڵ كافزەكان كۆدەكزێنەوە مە ئاگزی دۆسەخدا‪ ،‬ئەمە دووەو پزص‬
‫ةۆیەع هللا ع ّش ّ‬
‫ةىو مە كادێكدا ئەگەر كەمینە ةىون‪.‬‬
‫پزضی ضێیهو‪ :‬ئەوەیە كە ئەو نكىڵی كزدن و دژ وەضذانەوەیەی ةانگەغەی دەكەن ةەوەی ئەوان كادێك‬
‫حىكمیان دا ةە پێچەوانەی غەرعی هللا ئەوا ئێمە دژی دەوەضذینەوە‪ ،‬ئەو دژ وەضذانەوەیەی ةانگەغەی‬
‫ةۆ دەكەن نك ىڵی كزدنێكی غەرعی نیە مەةەرئەوەی مە كادی نكىڵی كزدنەكە دۆ نادىانیر ةەڵگە ةێنیذەوە‬
‫ةە ئایەدێك یان فەرمىودەیەك‪ ،‬نادىانیر‪ ،‬كەضانێك دەیانەوێر دەرشیعێكی پێچەوانەی غەرعی هللا‬
‫داةنێن‪ ،‬دۆ ةە جىةتە و مێشەر و ڕیػەكەخ دەوەضذیر و پاغانیؼ دەڵێیر هللا دعامی وا دەفەرمىێر و ئەو‬
‫حىكمە ئێمە پەضەندی ناكەین! یان رضىل هللا ^ وا دەفەرمىێر و ئەو حىكمە ئێمە پەضەندی‬
‫ناكەین!‪ ،‬نادىانیر ئایەدێك یان فەرمىودەیەك ةهێنیذەوە‪ ،‬ئەگەرنا ئێشیدییؼ غذێك دەهێنێذەوە مە پەڕدىكی‬
‫ڕەع‪ ،‬وە نەضڕانی مە ئینجیه دەیهێنێذەوە‪ ،‬وە غیىعی مە ودەكانی كارل ماركظ دەیهێنێذەوە‪ ،‬وە ضاةیئی‬
‫ناسانم مە كىێ دەیهێنێذەوە! ‪ ،‬مە كادێكدا ئەوان ڕێك نەكەودىون مەضەر ئەوەی ةەڵگەیەك ةهێننەوە مە‬

‫(‪ )1‬امنطاء‪.140 :‬‬

‫‪12‬‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫تقبله‌هللا‬

‫هەر پەڕدىكێكی دینیی پێػىو‪ ،‬ةۆیە نكىڵی كزدنەكەخ غەرعی نیە‪ ،‬كەوایە نكىڵی كزدنەكەخ مەضەر چی‬
‫ةنیاخ دەنێی؟ یان مەضەر ماددەیەكی دەضذىریی یان ةە غیكزدنەوەیەكی عەكڵی‪ ،‬دەدەوێر خەڵك هان‬
‫ةدەی مەضەر ئەو ةاةەدە دەةێر هۆكار و ةیانىوەكان ةهێنیذەوە ةۆ ئەوەی كتىڵی ةكەن‪ ،‬ةەاڵو نادىانیر ةڵێی‬
‫هللا ع ّش وجه دەفەرمىێر و پێغەمتەر ^دەفەرمىێر‪ ،‬مەةەرئەوە ئەو نكىڵی كزدنەی ةانگەغەی دەكەن‬
‫كادێك كەمینە ةن‪ ،‬هیچ پەیىەندیێكی ةە ئیطالمەوە نیە‪.‬‬
‫ئەگەر سۆرینە ةن كە هەر ئەمەیە هەمیػە هەوڵی ةۆ دەدەن‪ ،‬ةتینە سۆرینە ةۆ ئەوەی حىكم ةكەین ةە‬
‫غەرعی هللا ع ّش وجه‪ ،‬ئەگەر هادىو سۆرینە ةىون و كانىنێكیان خطذە ڕوو ةۆ دەنگدان كە دهگىنجێر‬
‫مەگەڵ غەرعی هللا دعامی ‪ ،‬نەك غەرعی هللا ةەڵكى ةگىنجێر مەگەڵ غەرعی هللا دعامی‪ ،‬جا ئەو ةاةەدە‬
‫وجه جێتەجێ دەكەن‬
‫ةڕیار ةدەن و ئیرت ةتێذە دەرشیع‪ ،‬ئایا ةەمە دەودزێر كە ئەوانە غەرعی هللا ع ّش ّ‬
‫یاخىد حىكم دەكەن ةەوهی هللا دایتهساندووه؟ پەنا ةە هللا‪ ،‬چۆن؟‬
‫وجه دەنگی‬
‫یەكەو‪ :‬دۆ حىكمەكانی هللا ـر ‪-‬عش وجه‪ -‬خطذە ڕوو ةۆ دەنگدان‪ ،‬وە حىكمەكانی هللا ع ّش ّ‬
‫مەضەر نادرێر‪ ،‬ئەمە یەكەو‪.‬‬
‫وجه‪ ،‬چەند‬
‫ّ‬
‫دووەو غر‪ :‬ئەو خطذنەڕووەع ةۆ كافزانی ئەضڵی و هەڵگەڕاوەكانە مە دینی هللا ع ّش‬
‫نەضڕانی‪ ،‬چەند ئێشیدی‪ ،‬چەند ضاةیئی‪ ،‬چەند ڕافيضی‪ ،‬چەند غیىعی‪ ،‬چەند نەدەوەپەرضر فەرمانی هللا‬
‫عش وجه دەخەیذە ڕوو ةۆیان؟ مەگەر ئەوانە ةۆچىونیان و دەنگیان وەردەگیزێر كە ئایا حىكم ةكەین ةە‬
‫غەرعی هللا عش وجه مەو ماددەیە یان نا! حىكمەكانی هللا عش وجه دەخەیذە ڕوو ةۆ ئەوانە؟! ةۆیە‬
‫ناكزێر ةڵێیر من دین ضەردەخەو یاخىد ضەركەودنێك ةەدەضر دێنم ةۆ دین‪ ،‬چىنكە دۆ دەنگی‬
‫كۆمەڵێك مە كافزان و مىڕدەدانر وەرگزخ مەضەر ئەوەی ئایا كار ةكەین ةەو دەرشیعە یان نا !‬
‫كەوایە دەنانەخ ئەگەر سۆرینەع ةیر و غذێك مە دین ةخەیذە ڕوو ئەمە پێی ناودزێر دۆ حىكم دەكەیر‬
‫ةە غەرعی هللا عش وجه‬
‫هاوكاخ فهرمىودهی هللا عش وجه مەضەر ئەو دوو خاڵەی ةاضم كزد هللا دعامی دەفەرمىێر ﱡﭐ ﱁ ﱂ‬

‫ﱐ ﱠ(‪ ، )1‬وادە‪ :‬ةۆ هیچ پیاوێكی ئیامندار یان‬
‫ﱑ‬
‫ﱃﱄﱅﱆﱇﱈﱉﱊﱋﱌ ﱍﱎﱏ‬
‫ئافزەدێكی ئیامندار نیە‪ ،‬كادێك كە هللا و پێغەمتەرەكەی ةڕیاری غذێك ةدەن ئەوان ضەرپػك ةن (مە‬
‫ئەنجامدانی ئەو كارە)‪ .‬ئیامنداران ضەرپػك نەكزاون‪ ،‬ئایا نەضڕانی و ڕافیضی و ئێشیدی ضەرپػك‬
‫ةكەین مەةارەی دینەكەمان؟! وە هۆكاری داةەسینی ئایەدەكە مە الی ةىخاری ‪-‬رحمه هللا‪ -‬هادىوە مە‬
‫ةەضەرهادی سەینەةی كچی جەحؼ ‪-‬ريض هللا عنها‪ ،-‬كادێك نەیدەویطر هاوضەرگیزی ةكاخ مەگەڵ‬
‫(‪ )1‬األحشاب‪.36 :‬‬

‫‪13‬‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫تقبله‌هللا‬

‫سەید چىنكە مە ةنچینەدا ةەندەیەك ةىو و پێغەمتەریؼ ^دەیەویطر هاوضەرگیزی مەگەڵ ئهودا‬
‫وجه ئەو ئایەدەی داةەساند ﱁ ﱂ ﱃ ﱄ ﱅ ﱆ ﱇ ﱈ ﱉ ﱊ ﱋ ﱌ ﱍ‬
‫ةكاخ‪ ،‬ئینجا هللا ع ّش ّ‬

‫ﱎ ﱏ ﱐ ئەی كاةزا دۆ مەةارەی دینەكەمانەوە ئێشیدیێك و ئافزەدێكی ئێشیدی ضەرپػك دەكەیر!‬
‫پاغانیؼ دهڵێیر حىكم دەكەین ةە غەرعی هللا مە ڕێگەی پەرمەمان! ضەركۆدێك ‪ ،‬ڕافیضیێك‪ ،‬دەنگ‬
‫دەدەن مەضەر دینەكەمان ئایا حىكمی پێتكەین یان نا! ئەمە دوو خاڵ‬
‫خاڵی ضێیەو مە كادێكدا ئەگەر سۆرینە ةىون و ةڕیاری غذێكیان دا كە مە دینی هللا عش وجه دەچێر نەك‬
‫خىدی غذەكە مە دینی هللا دعامی ةێر‪ :‬ئەوەی دۆ دڵر پێخۆع ةىو و وا گىمانیػر ةزد دینی هللا ـر ‪-‬‬
‫عش وجه‪ -‬ضەرخطذىوە‪ ،‬ئەگەر كەضانێك دوای دۆ هادن ةە دەنگی سۆرینە ئەوە كاركزدن ةەوەی دۆ‬
‫دادناوە هەڵدەوەغێننەوە‪ ،‬وە مە كەیەوە حىكمەكانی هللا عش وجه غیاوە ةۆ گۆڕین و جێگۆڕین ةەگىێزەی‬
‫ﳊﳌﳍﳎﱠ(‪ ، )1‬واده‪ :‬هللا خۆی حىكم و‬
‫ﳋ‬
‫ﱡ ﳆﳇ ﳈ ﳉ‬
‫ههوهص و ئارهسووهكان؟! ﳅ‬
‫داوەریی دەكاخ و كەص نادىانێر مىحاضەةەی ةكاخ و كۆضپ و دەگەرە ةهێنێذە ڕێی و ئەو سادە‬
‫ةەخێزایی هەمى غذێك داودىێ دەكاخ و مە هەمىوان دەپزضێذەوە‪ .‬كەوایە ئەوەی دۆ خطذذە نێى دەضذىر‬
‫مە غەرعی هللا عش وجه ئەمە دینی هللا نیە‪ ،‬ةەڵكى حىكمێكی هاوغێىەی حىكمی هللا ـر وەرگزخ و‬
‫خطذذە نێى دەضذىر‪ ،‬ئەگەرنا ئەگەر ئەمە حىكمی هللا ةێ و پاغانیؼ كەضانێك ةێن ةیگۆڕن ةە ئارەسووی‬
‫خۆیان‪ ،‬حىكمەكانی هللا دعامی غیاو نین ةۆ جێگۆڕین و غیاو نین ةۆ گۆڕین‪ ،‬ةەاڵو ئەو حىكامنە دەكزێر‬
‫جێگۆڕینی پێتكزێر و دەكزێر ةگۆڕدرێر مە هەر خىمێكی دەرشیعی ةێر ةەڵكى هەر مە ماوەی خىمە‬
‫دەرشیعییەكە‪.‬‬
‫خاڵی چىارەو هەر ئەگەر سۆرینە ةن و غذێك مە حىكمەكانی هللا عش وجه وەرةگزن‪ :‬دۆ كادێك حىكم‬
‫دەكەیر حىكم ناكەیر ةەناوی هللا عش وجه‪ ،‬ةەڵكى حىكم دەكەیر ةەناوی گەل‪ ،‬هەر ةۆیەع كادێك‬
‫دەرشیعێك دادەنێی كه گىنجاوه مەگەڵ غەرعی هللا عش وجه پاغان دەدەوێر ڕایتگەیەنیر ئەوا ناڵێی‪:‬‬
‫ةطم هللا امزحمن امزحیم‪ ،‬هللا دعامی دەفەرمىێر یان رضىل هللا ^دەفەرمىێر‪ ،‬ةەڵكى دەڵێیر‪ :‬ةەناوی‬
‫گەل‪ ،‬ئەنجىمەنی نىێنەران ةڕیاری ئەو دەرشیعەی دا‪ ،‬وە ةاةەدەكە كۆدایی پێدێر‪ ،‬كەوادە كىا حىكم‬
‫كزدن ةە غەرعی هللا عش وجه مە ڕێگەی حیشةێكی ئۆپۆسضیۆن یاخىد ةهرههڵطذكار؟‬
‫ةۆیە ةە ضەرخەری دینی هللا هەژمار ناكزێن جا كەمینە ةن یان سۆرینە ةن‪ ،‬وە ئەو جێگەیەع‬
‫ةەدڵنیاییەوە دەةێر هەمىو حیشةێكی ةەغدارةىو مەو حكىمەدە داغىدییانە یان ةەغدارةىو مە پەرمەمانەكان‬
‫ةچێذە ناویەوە‬
‫(‪ )1‬امزعد‪.41 :‬‬

‫‪14‬‬

‫ڕلهمان‪-3-‬‬
‫په ‌‬
‫چىونه‌ ‌‬
‫‌‬
‫له‌‬
‫وه‌ ‌‬
‫ڕانه ‌‬
‫ڵگه ‌‬
‫كانی‌هه ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫جێگه‬

‫شيخ‌ابى‌عيل‌االنباري‌‬

‫تقبله‌هللا‬

‫ئایا دەسانی منىونەی ئەوانە هللا عش وجه چی دەفەرمىێر دەرةارەیان؟ ئەوانەی دەیانەوێر دینی هللا‬
‫عشوجه ضەرةخەن مە ڕێگەی پیاو و ئافزەدی ئێشیدی‪ ،‬وە پیاو و ئافزەدی نەضڕانی‪ ،‬وە پیاو و ئافزەدی‬
‫ڕافیضی‪ ،‬هللا دعامی مە ضىڕەدی (امنطاء) دەفەرمىێر ﭐﱡﭐ ﲞ ﲟ ﲠ ﲡ ﲢ ﲣ ﲤ ﲥ ﲦ‬

‫ﲫ ‪....‬ﲴ ﱠ واده‪( :‬ئەی پێغەمتەر ^) مژدە ةدە ةە دووڕووەكان كە‬
‫ﲬ‬
‫ﲧﲨﲩﲪ‬
‫ةەڕاضذی ضشایەكی ةەئێػیان ةۆ ئامادە كزاوە * ئەوانەی كە ةێ ةاوەڕەكان دەكەنە پػذیىان و یارویاوەری‬
‫ﱡ ‪...‬ﲭ ﲮﲯ‬
‫خۆیان مەجیادی ئیامنداران‪ .‬مێزەدا پزضیارهكه دێر مە الیەن هللا ـەوە ‪-‬عش وجه‪-‬ﭐ ﲬ‬

‫ﲰ ﲱ ﲲ ﲳ ﲴ ﱠ ‪ ،‬واده‪ :‬ئایا دەیانەوێر عیشسەخ و دەضەاڵخ و ضەرةەسریان الی ئەوان دەضر‬
‫ةكەوێر؟ (ئەوانە ةەهەڵهدا چىون) چىنكە ةەڕاضذی عیشەخ و ةااڵدەضذی و ضەرةەسریی هەر هەمىوی ةۆ‬
‫هللا ـیە‪ .‬كەوایە ئەمە ڕێگای كەضی سەمیه و ضىك و ڕیطىایە‪ ،‬كادێك ةانگەغەی ئەوە دەكاخ كە من‬
‫دینی هللا عش وجه ضەردەخەو‪ ،‬دۆ سەمینی نادىانیر خۆخ ضەرةخەیر‪ ،‬كەچی دینی هللا عش وجه‬
‫ضەردەخەیر مە ڕێگەی ئەوانە!‬
‫ﲫ ﲭ ﲮﲯ‬
‫ﲬ‬
‫ﱡﭐ ﲞ ﲟ ﲠ ﲡ ﲢ ﲣ ﲤ ﲥ ﲦ ﲧ ﲨ ﲩ ﲪ‬
‫ﲰﲱ ﲲ ﲳ ﲴﱠ‬

‫أكىل كىيل هذا وأضذغفز هللا يل ومكم وجشاكم هللا خري امجشاء وةارك فيكم‪.‬‬

‫و‌ئامادهكردىن‬
‫‌‬
‫وهرگێڕان‌‬
‫‌‬
‫ي‌ڕاستهڕێ‬
‫‌‬
‫‌‬
‫پێگه‬

‫‪15‬‬


Related documents


wtari 21
wtari 22
wtari 25
wyciek z elektrozaworu


Related keywords