PDF Archive

Easily share your PDF documents with your contacts, on the Web and Social Networks.

Share a file Manage my documents Convert Recover PDF Search Help Contact



24 .pdf



Original filename: 24.pdf
Author: PC

This PDF 1.5 document has been generated by Microsoft® Word 2010, and has been sent on pdf-archive.com on 12/07/2019 at 09:41, from IP address 209.58.x.x. The current document download page has been viewed 78 times.
File size: 2.1 MB (20 pages).
Privacy: public file




Download original PDF file









Document preview


‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫‪0‬‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫‪e‬‬
‫وتاري ‌‬
‫شێخ‌ئەةی‌عەلی‌ئەنتاری‌‬

‫‪‌-‬تقته‌هللا‪-‬‬

‫‌‬
‫‌‬
‫ةیست‌و‌سێ)‬
‫‌‬
‫وتاری‌(‬

‫‌‬

‫ةەناونیشانی‬
‫مان‌له‌قىرئانی‌پیرۆز ‌‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ری‪‌:‬ئه‬
‫‌‬
‫واوكه‬
‫‌‬
‫ته‬
‫تكملة‪:‬حكم‌اعضاء‌الربملان‌يف‌كتاب‌هللا‌تعاىل‬

‫وهرگێڕاىن‬
‫‌‬
‫ي‌ڕاستهڕێ ‌‬
‫‌‬
‫‌‬
‫پێگه‬
‫‌‬

‫‪1‬‬

‫تقتله‌هللا‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫اًدمد هلل واًصالة واًطالَ عٌی رضىي هللا‬
‫زىایە خەكامن ةە خەق پیػان ةدە و یارمەثیامن ةدە ًەضەر غىێنوەوثنی‪ ،‬وه ةاثڵیػیامن ةە ةاثڵ پیػان ةدە‬
‫و یارمەثیامن ةدە ًەضەر ئەوەی ًێی دوورةوەوینەوە‪ ،‬زىایە ئەوەمان فێز ةوە هە ضىودمان پێدەگەیەنێح‬
‫و ضىودمهندمان ةوە ةەوەی فێزمان دەهەیح‪ ،‬پەروەردگارا ًەوانەمان ةوەیح هە هار ةە سانطجەهەیان‬
‫دهههن‪ ،‬زىایە سانطجەهەمان ةوە ةە ةەڵگە و خىججه ةۆمان ئەو ڕۆژەی ةە دیدارت دەگەین و نەیوەیجە‬
‫ةهڵگه ةەضەرمانەوە ئەی چاهرتینی ةە ةەسەییان‪ ،‬ئەی پەروەردگارَ ضینەَ ئاضىودە و گىغاد ةوە و‬
‫هاروةار و هەوڵ وهۆغػم ةۆ ئاضان ةوە و گزێی سمانم ةوەرەوە و سمانم پاراو ةوە ثا ًه گىفجارَ ثێتگەن‪،‬‬
‫پەروەردگارا هزدەوەهانم چان ةوە و ثەنها ةۆ ڕەسامەندی ثۆ ةێح و هیچ ةەغێوی ثێدا نەةێح ةۆ هیچ‬
‫یەهێى ًە دروضجوزاوانح‪ً ،‬ه پاغاندا‪:‬‬
‫ئەو ئایەثە پیزۆسەی ًە الی وەضجاین ﱡﭐﲈﲉﲊﲋﲌ ﲍﲎﲏﲐﲑﲒﲓ‬
‫ﲤﲦﲧ‬
‫ﲥ‬
‫ﲔﲕﲖﲗ ﲘﲙﲚﲛﲜﲝﲞﲟ ﲠﲡﲢﲣ‬
‫ﲨ ﲩﲪﲫﲬﲭﲮﲯ ﲰﲱﲲﲳﲴﲵ‬

‫ﲶ ﲷ ﲸ ﲹ ﲺ ﲻ ﲼ ﱠ(‪ ، )1‬واثه‪ :‬ةەڕاضجی ئەوانەی پاغگەس ةىونەوە و‬
‫ةەرەودوا گەڕانەوە‪ ،‬دوای ئەوەی ڕێگەی هیدایەت و ئیامنیان ةۆ دەرهەوثتىو‪ ،‬ئەوانە غەیجان ةە فێڵ و‬
‫ثەڵەهە ثەماداری هزدةىون‪ ،‬ةەهیىای ثەمەن درێژی و زۆغگىسەرانیؼ فزیىی داةىون * ئەو ساڵ ةىونی‬
‫غەیجانە ةەهۆی ئەوەوە ةىو هە دەیانىت ةەوانەی هە دار ًەدڵ ةىون ةەرامتەر ئەوەی هللا دایتەساندووە‬
‫هە كىرئانە‪ :‬ئێمە ًەمەودوا ًە هەندێى هەڵىێطجدا ةە كطەثان دەهەین‪ ،‬زىایؼ زۆی چان ئاگادارە ًەو‬
‫نهێنی و پیالنانەی هە دەیػارنهوه * ئازۆ خاڵیان چۆن ةێح هە فزیػجەهان ًە هاثی گیان هێػانیاندا‬
‫ةەدەَ و چاو و ةەرەو پػجیاندا دەماڵن * ئەو ضىهایەثی ضەرەمەرگە ةۆیە ةەضەریاندا دێح‪ ،‬چىنوە ئەوانە‬
‫غىێنی ئەو غجانە هەوثتىون هە كین و زەغمی هللا دەةشوێنێح‪ ،‬وە ًەوەع هە ةێشار ةىون ًە ڕەسامەندی‬
‫هللا و ڕكیان دەةىوەوە ًەو غجانەی دەةىویە هۆی ڕەسامەندی هللا‪ ،‬ئینجا هللا ـیؼ هارو هزدەوەیانی پىوچ‬
‫و ةێ ئاهاَ هزد‪.‬‬
‫گزنگە ًەةارەی ئەَ ئایەثەوە وثەیەهی ئیاممی (اًػنلیطي ‪-‬رخمه هللا‪ )-‬ةاص ةوەین هە ًە هۆثایی وثارەهە‬
‫دەیسىێنمەوە‪ ،‬جا ةەغی یەهەَ ًە ئایەثەهە (ﲈ ﲉ ﲊ ﲋ ﲌ ﲍ ﲎ ﲏ ﲐ ﲑﲒ)‪،‬‬
‫مانای (ﲊ ) ةە واثای گەڕانەوە دواوەیە‪ ،‬ئەگەر ئینطان ةگەڕێجەوە دواوە پێی دەوثزێح (اًلهلزي)‬
‫(‪ )1‬مدمد‪.28 - 25 :‬‬

‫‪2‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫واثە ةەوەی ةگەڕێیجەوە ةۆ دواوە ةەةێ ئەوەی ڕووت وەرگێڕی‪ ،‬ئەمە مانای ‪-‬ارثداد‪( -‬ﲈ ﲉ ﲊ‬

‫ﲋ ﲌ )‪( ،‬ﲒ) مەةەضح ًە (ﲒ) ًێزەدا ةزیجییە ًە هیدایەت و ڕێنمىویی هللا ثعاًی‬
‫ﱐ ﱠ(‪ ، )1‬وە مەةەضجیؼ ًە هیدایەثی هللا‬
‫ﱑ‬
‫ًەةەر فەرمىودەهەی ‪-‬ثتارن وثعاًی‪ -‬ﱡﱋ ﱌ ﱍ ﱎ ﱏ‬
‫ثعاًی؛ پەڕثىهی هللا ثعاًی ‪-‬كىرئان‪ -‬و هەروەها ئەوەی پێغەمتەر ^هێناویەثی ًە الیەن‬
‫پەروەردگاریەوە‪ ،‬وە ةەڵگەع ًەضەر ئەوەی مەةەضح ًە هیدایەثی هللا عش وجٍ كىرئانە ئەوا ئەَ‬
‫ﱡ ﱟ ﱠ ﱡ ﱢ ﱣ ﱤ ﱥ ﱦ ﱧ ﱨ ﱠ(‪ ، )2‬جا ناوی‬
‫فەرمىودەیەیهثی ﱞ‬
‫نا پەڕثىهی هیدایەت‪ ،‬هەروەها ئەَ فەرمىددەیەی هللا ثعاًی ﭐﱡﭐ ﱏ ﱐ ﱑ ﱒ ﱓ ﱔ ﱕ ﱠ(‪ ،)3‬وە‬
‫دەرةارەی پێغەمتەر ^دەفەرمىێح ﱡﱙ ﱚ ﱛ ﱜ ﱝ ﱠ‬

‫(‪)4‬‬

‫‪ ،‬وە كىرئان و ضىننەت‬

‫هۆةىونەثەوە ًە فەرمىودەی هللا ثعاًی ﭐﱡﭐ ﲀ ﲁ ﲂ ﲃ ﲄ ﲅ ﲆ ﲇ ﲈ ﲉ ﲊ ﱠ(‪ ، )5‬جا‬
‫سانایان ‪-‬رخمهم هللا‪ً -‬ە مانای (اًهدی ودین اًدم) وثىیانە‪ :‬اًفزكان ‪ ،‬وەن ئیاممی كىڕثىةی ‪-‬رخمه هللا‪-‬‬
‫دەڵێح‪ :‬اًهدی = اًفزكان‪ ،‬ودین اًدم = اًدجة اًتاًغة‪( ،‬اةن هثیز ‪-‬رخمه هللا‪ )-‬دەڵێح‪ :‬اًهدی ودین‬
‫اًدم دەڵێح "اًعٌم اًنافع واًعمٍ اًصاًذ"‪ ،‬وە ئیاممی غەوهانی ‪-‬رخمه هللا‪ -‬دەڵێح‪ :‬ةاًهدی ودین‬
‫اًدم = اإلضالَ‬
‫وە هەر ًە چىارچێىەی ئەوەی ومتان ًە وانەی پێػىو هە هەر هەضێى دەضجتگزێح ةە كىرئان و‬
‫ضىننەت ئەوا گىمڕا ناةێح ةە ئیشنی هللا ثعاًی‪ ،‬هاوهات دەضح پێىەگزثنەهەع ًەضەر ثێگەیػجنی‬
‫سانایانی ئەهٌی ضىننە و جەماعە ةێح نەن ضهردهمییههان ًە سانایانی هەناڵەهان هە چەندین مەسهەب و‬
‫ئارەسووی جیاواسیان هەیە‪ ،‬جا هاثێى دەڵێین ةەگىێزەی ثێگەیػجنی ئەهٌی ضىننە و جەماعە مەةەضجامن‬
‫ًە سانایانی ئەهٌی ضىننەت و جەماعەیە‪ ،‬ضەةارەت ةەو هەضەی واس ًە هیدایەت دێنێح دوای ئەوەی‬
‫ةۆی ڕوون ةىوەوە ئەوا ةەدڵنیاییەوە جیاةۆثەوە ًە پێغەمتەر ^و غىێنی ڕێگایەهی جیا ًە ڕێگای‬
‫ئیامنداران هەوثىوە ﭐﱡﭐ ﱞ ﱟ ﱠ ﱡ ﱢ ﱣ ﱤ ﱥ ﱦ ﱧ ﱨ ﱩ ﱪ ﱫ ﱬ ﱭ‬

‫ﱯ ﱱ ﱲ ﱳ ﱠ(‪ ، )6‬واثە‪ :‬ئەوەع دوژمنایەثی پێغەمتەر ^ةوات و ًێی جیاةێجەوە ًە‬
‫ﱰ‬
‫ﱮ‬
‫(‪ )1‬اًتلزة‪.120 :‬‬
‫(‪ )2‬اًندٍ‪.89 :‬‬
‫(‪ )3‬اإلرساء‪. 9 :‬‬
‫(‪ )4‬اًػىري‪.52 :‬‬
‫(‪ )5‬اًصف‪.9 :‬‬
‫(‪ )6‬اًنطاء‪.115 :‬‬

‫‪3‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫دوای ئەوەی ڕێگەی ڕاضح و دروضجی ةۆ ڕوون ةۆثەوە و ڕێتاسێى ةگزێجە ةەر هە جیا ةێح ًە ڕێگا و‬
‫ڕێتاسی ئیامنداران‪ ،‬ئەوە ڕووی وەردەچهرزێنین ةۆ ئەو ڕووگە و ةەرنامەیەی هەڵیــتژاردووە و ڕووی‬
‫ثێوزدووە‪ً( ،‬ە ڕۆژی دواییػدا) دەیسهینه ناو دۆسەزەوە و دەیطىثێنین هە ئەویؼ ضەرئەنجامێوی سۆر‬
‫نازۆع و ضامناهە‪ .‬هەوایە دوای ڕوونتىونەوهی هیدایەت ةۆ هەر هەضێى‪ ،‬ئەگەر واس ًە غىێنوەوثنی‬
‫هیدایەت ةهێنێح ئەوە ةێگىمان جیاةۆثەوە ًە رضىي هللا ^‪ ،‬وە ًەوەی ةاضامن هزد هە هۆهارەهە ةە‬
‫گػجی ًەوەی ةۆچی سۆرةەی زەڵى ئەگەر هیدایەثیان ةۆ ڕوون ةێجەوە ئایا ةۆچی غىێنی هیدایەت‬
‫ناهەون؟ هۆهاری ئەمە چییە؟ ومتان ثزضان ًە ًێپزرساوی و ضهزجییههانی ڕێگا ﭐﱡﭐ ﲎ ﲏ ﲐ ﲑ‬
‫ﲕﱠ‬
‫ﲖ‬
‫ﲒﲓﲔ‬

‫(‪)1‬‬

‫‪ ،‬واثه‪ :‬دەیانىت‪ :‬ئەگەر ئێمە غىێنی هیدایەت ةوەوین ًەگەڵ ثۆدا ًە‬

‫زاهی زۆماندا دەڕفێرنێین و ثىوغی نەهامەثی دەةین‪ .‬ومتان ئەَ غجەع هاثىەثە دی هەروەن ًە‬
‫فەرمىودەی هللا ثعاًی هاثىوە ﱡﭐ ﱁ ﱂ ﱃ ﱄ ﱅ ﱆ ﱇ ﱈ ﱉ ﱊ ﱋ‬

‫ﱌ ﱍ ﱎ ﱏ ﱐ ﱑ ﱒ ﱓ ﱔ ﱠ(‪ ، )2‬واثە‪ :‬یادی ئەوهاثە ةوەنەوە هە‬
‫ئێىە سۆر هەَ و الواسهزاو و ةێ هێشةىون ًە سەویدا‪ ،‬دەثزضان هە زەڵوی ةجانڕفێنن جا زىای ةااڵدەضح‬
‫جێ وڕێی ةۆ ضاسهزدن و ةەهێشی هزدن ةە ضەرهەوثن و یارمەثی زۆی و ًە ڕسق و ڕۆسیی و ناس و‬
‫نیعمەثە پاهەهان ةەهزەوەری هزدن ةۆ ئەوەی ضىپاضگىساری ةوەن‪ .‬ةۆیە ئەوەی هە ةىوە هۆی ڕێگزی ةۆ‬
‫مىرشیوەهانی مەهوە ًە غىێنوەوثنی رضىي هللا ^ًەضەر هیدایەت هە ةۆیان دەرهەوت و‬
‫ڕوونتىوەوە‪ ،‬ئەوان دانیان نا هە ئەمە هیدایەثە و ئەوەی ثۆ هێناوثە هیدایەثە‪ ،‬ةەاڵَ ثزضان ًە ڕفاندن و ًە‬
‫هىغنت ةىوە ڕێگزی ةۆیان ًە غىێنوەوثنی ئەو هیدایەثەی پێغەمتەر ^هێناویەثی ﱡﭐ ﲎ ﲏ ﲐ‬

‫ﲕ ﱠ وە هللا ثعاًی چەضپاندویەثی هە ئەو هەضەی ةەَ ڕێگایەدا ةڕوات‬
‫ﲖ‬
‫ﲑﲒﲓﲔ‬
‫ئەوا ئەوەی ثىوع دێح هە ثىوغی دێح هە ئەوانیؼ ضێ پێػەهییەهە ةىون ههروهن ةاضوزاوە ًە ئایەثە‬
‫پیزۆسەهە (ﱁ ﱂ ﱃ ﱄ ﱅ ﱆ ﱇ) ةۆیە هەمیػە دەیانتینی ژمارەیان هەمە و‬
‫چەوضاوەن و هەروەها دەڕفێرنێن ًە الیەن ئەوانی ثزەوە‪ ،‬ةەاڵَ هۆثایی ئەَ هاروانە ًە ئایەثە پیزۆسەهە‬
‫(ﱌ ﱍ ﱎ ﱏ ﱐ ﱑ ﱒ ﱓ) جا ئەوەی ةەَ ضێ جێگەیەدا ثێپەڕ‬
‫نەةێح‪ ،‬ناهزێح ةگاثە ئەَ ضەرئەنجامانەی هللا عش وجٍ ةاضی هزدووە‪ ،‬ةۆیە هەر هەضێى ةیەوێح هللا‬
‫عش وجٍ غىێنی مانەوە و خەضانەوە و ڕسكێوی پان و غىێنی نیػجەجێتىون و هاوغێىەی ئەمانەی ةۆ‬

‫(‪ )1‬اًلصص‪.57 :‬‬
‫(‪ )2‬األنفاي‪.26 :‬‬

‫‪4‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫ةڕەزطێنێح ئەوا پێىیطجە ًە ڕێتىارانی ئەَ ڕێگایە ةێح هە هەمینەن و چەوضاوەن ًە سەویدا و دەثزضن‬
‫ًەوەی زەڵى ةیانڕفێنن‪ ،‬هەر هەضێى ًەوانە نەةێح ناگات ةەَ ئەنجامە‪ ،‬هەر ةۆیەع دەةینی خیشةە ةەناو‬
‫ئیطالمییەهان ةە مٌیۆنانن و ًە هیچ غجێى ناثزضن‪ ،‬ةەاڵَ ناهزێح ڕۆژێى ًە ڕۆژان هللا عش وجٍ غىێنی‬
‫مانەوەیان ةۆ ةڕەزطێنێح یان ڕسكیان ةدات ًە پاهەهان ةەڵوى خاڵیان هەروەن خاڵی مىڕثەدان و هافزان‬
‫و ئێشیدییە‪ ،‬هەمیػە ةەَ غێىەیە دەژین‪ ،‬ئەمە هۆهاری یەهەَ ةىو‪ ،‬هۆهاری دووەَ ومتان دوای‬
‫ڕوونتىونەوەی خەق؛ ةۆچی هەندێى ًە زەڵى غىێنی ناهەون؟ ئەمە دەچێجە نێى غىێنوەوثنی هەوەص و‬
‫ﳇ ﱠ(‪ ، )1‬واثە‪ :‬هێ هەیە ًەوە گىمڕاثز هە غىێن‬
‫ﱡﲿﳀﳁﳂﳃﳄ ﳅﳆ ﳈ‬
‫ئارەسوو ﭐ ﲾ‬
‫ئارەسووەها نی زۆی هەوثتێح‪ ،‬دوور ًە هیدایەت و ڕێنمىنی هللا‪ .‬هەوایە هیدایەت ًە هللا ـىە ڕێى‬
‫ناهەوێح ًەگەڵ هەوەص و ئارەسوو چىنوە ئارەسوو ةزیجییە ًەوەی نەفظ مەیٌی ةۆ دەچێح ًە‬
‫ضەرپێچیوزدنەهانی غەرع‪ ،‬جا هاثێى هیدایەثی هللا ةۆ ئینطان ڕوونتىوەوە دوای ئەمە ناهزێح پێچەوانە‬
‫و ضەرپێچی ئەو هیدایەثە ةوات هە ةۆی دەرهەوثىوە مەگەر غىێنی هەوەص و ئارەسوو ةوەوێح‪ ،‬جا‬
‫ًەةەر ئەَ دوو هۆهارە وا دەهات ًە هەندێى زەڵى غىێنی هیدایەت نههەون دوای ئەوەی ةۆیان‬
‫دەردەهەوێح و ڕوون دەةێجەوە؛ ئەمە ةەغێىەیەهی گػجی‪ ،‬ةەاڵَ ًە ثایتەمتەندیێجی ئەَ ئایەثە (ﲈ ﲉ‬

‫ﲊ ﲋ ﲌ ﲍ ﲎ ﲏ ﲐ ﲑ ﲒ) ئەوانە چینێوی ثایتەثن ًە زەڵى چىنوە هەندێى‬
‫هۆهاری ثایتەثییان هەیە ًە هەڵگەڕانەوە ًە دینی هللا ثعاًی‪ ،‬ةەاڵَ ةەر ًە چىونە نێى ئەَ وردەهارییە‬
‫پێىیطجە ئاماژە ةوزێح ةەوەی هە ئەَ ئایەثە هێ دەگزێجەوە؟ (ﲈ ﲉ ﲊ ﲋ ﲌ ﲍ ﲎ ﲏ‬

‫ﲐ ﲑ ﲒ) هێ دەگزێجەوە ومەةەضح هێیە ًەَ ئایەثە پیزۆسەدا‪ ،‬سانایانی ئەهٌی ضىننە و‬
‫جەماعە ‪-‬رخمهم هللا‪ -‬ضێ ةۆچىونیان هەیە؛ ةۆچىونی یەهەَ‪ :‬دەڵێن مەةەضح ًەوانەی ةاضوزاون ًەَ‬
‫ئایەثە ةزیجیین ًە جىوًەهە‪ ،‬وە ةەڵگەیان هێناوەثەوە ةە فەرمىودەی هللا ثعاًی ﱡﭐ ﱁ ﱂ ﱃ‬
‫ﱇﱉ ﱊﱋﱌﱍﱎﱏﱐﱠ‬
‫ﱈ‬
‫ﱄﱅﱆ‬

‫(‪)2‬‬

‫‪ ،‬واثه‪ :‬ئەوانە هجێتامن پێ‬

‫ةەزػیىون پێغەمتەر ^دەناضن هەروەن چۆن نەوەهانی زۆیان دەناضن‪ ،‬ةێگىمان دەضجەیەن ًەوان‬
‫ئەو ڕاضجییە دەغارنەوە‪ً ،‬ە هاثێودا دەغشانن مدمد ^فزضجادەی هللا ـیە‪ .‬جا جىوًەهە هیدایەثیان ةۆ‬
‫ڕوونتىوەوە ةەاڵَ دوای ڕوونتىونەوەهە غىێنی ئەو هیدایەثە نەهەوثن هە ةۆیان ڕوونتىوەوە و دەرهەوت‬
‫ةە ةەڵگەی فەرمىودەی هللا ثعاًی (ﱉ ﱊﱋﱌﱍﱎﱏ) جا دەیناضن ^هەروەن‬
‫(‪ )1‬اًلصص‪.50 :‬‬
‫(‪ )2‬اًتلزة‪. 146 :‬‬

‫‪5‬‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫تقتله‌هللا‬

‫چۆن منداڵەهانی زۆیان دەناضن‪ ،‬وە خەكیؼ دەناضن ةەاڵَ غاردیانەوە ةۆیە [سانایان] وثیان مەةەضح‬
‫ًەو ئایەثە جىوًەهههانن‪ ،‬وثەیەهی ثز هە ئەویؼ وثەی ئیاممی ثەةەڕی ـیە ‪-‬رخمه هللا‪ً -‬ەوەی‬
‫دەیگىاسێجەوە ًە ئینب عەةاص ‪-‬ڕەسای هللا ثعاًی ًە زۆی و ةاوهی ةێح‪ -‬دەڵێح‪ :‬مەةەضح ًەوانەی ًەَ‬
‫ئایەثەدا ةاضوزاون ةزیجیین ًە مىنافیلەهان‪ ،‬ةەاڵَ دوای ضەرنجدان و وردةىونەوە ًە ئایەثەهە دەةینی هە‬
‫ئەو جۆرە هەضانە چینێوی ثزن‪ ،‬مىنافیلەهان نین ةەڵوى ئەوان چینێوی ثایتەثن ًە زەڵوی‪ ،‬چىنوە‬
‫هەندێى جیاواسی هەیە ًە نێىان ئەوان و مىنافیلەهان‪ ،‬جیاواسی یەهەَ ًە نێىان ئەَ دەضجەیە و‬
‫مىنافیلەهان ئەوەیە هە مىنافیلەهان هاثێى دەگەنەوە ةە هاودینەهانیان پێیان ناڵێن‪ " :‬ﲡ ﲢ‬
‫ﲤ " ئەَ فەرمىودەیەی هللا ثعاًی ﭐﱡﭐ ﲪﲫ ﲬﲭﲮﲯﲰﲱﲲﲳﲴﲵﲶ‬
‫ﲥ‬
‫ﲣ‬
‫ﲷﲸﲹ ﲺ ﲻﲼ ﲽﲾ ﲿﳀ ﳁﳂ ﱠ‬

‫(‪)1‬‬

‫‪ ،‬واثە‪ :‬هاثێویؼ (دووڕووەهان)‬

‫دەگەن ةەوانەی ةاوەڕیان هێناوە دەڵێن‪ :‬ئێمە ئیامندارین و ةاوەڕمان هێناوە! ‪ ،‬هەچی هاثێى ةە ثەنها‬
‫دەمێننەوە ًە الی غەیجانە گەورە و فێڵتاسەهانیان دەڵێن‪ :‬ةەڕاضجی ئێمە ًەگەڵ ئێىەین‪ ،‬ةێگىمان ئێمە ثەنها‬
‫گاڵجەیان پێدەهەین و پێیان ڕادەةىێزین * هللا ضشای گااڵجەجارییەهەیان ًێدەضێنێح و (دەیانواثە پەند و‬
‫گاڵجەجاڕ)‪ ،‬ئەوە جارێ ةەرەاڵی هزدوون ثا هىێزانە مٍ ةنێنن و ًە ضەرهێػی و الڕێیی زۆیاندا‬
‫ضەرگەردان ةن‪ .‬هەوایە مىنافیم هاثێى دەگات ةە هاودینەهەی یازىد ةەوەی ًە زۆیانە‪ ،‬ةەو هەضانە‬
‫ناڵێح‪ :‬گىێڕایەڵیجان دەهەین ًە هەندێى هەڵىێطح و فەرماندا‪ ،‬ةەڵوى ئەو ًەگەڵیانە ةە گػجی و ةهوردی‪،‬‬
‫ةەاڵَ ئەَ چینەی ةاضوزاوە ًەَ ئایەثە؛ نەزێز ئەوانە هاثێى هاثن ةۆ الی هەضانێى هە ڕكیان دهةێجهوه‬
‫ًەوەی هللا عش وجٍ دایتەساندووە‪ ،‬پێیان وثن (ﲡﲢﲣﲤ) هەوایە ئەوان ًەوەی دەیڵێن‬
‫ًەگەڵ ئەوانی ثز نین ةە گػجی و ةەوردییؼ ةەڵوى غىێنیان دەهەون ًە هەندێى فەرمان و ةاةەثی ئەوان‬
‫ةە ةاغی دەسانن‪ ،‬ئەمەع جیاهەرەوەیەهە ًە نێىان مىنافیم و ئەَ چینە ًە زەڵى‪ ،‬جیاواسیێوی ثز ئەوەیە‬
‫مىنافیم هاثێى ةە هاوەڵەهانی یازىد ةە هاودینەهانی دەڵێح ًەگەڵجانین‪ ،‬ئەمە دەڵێح ًە پەنهانی و‬
‫غاراوەدا (ﲰ ﲱ ﲲ ﲳ) واثە هاثێى ثێوەاڵو دەةێح ًەگەڵ هاودینەهانیان و هاوڕێگاهانیان‬
‫دەڵێن (ﲵ ﲶ ﲷ ﲸ ﲹ) ةەاڵَ ئەَ چینە ةاضوزاوە ًە ئایەثەهەدا ئەوە ئەوانە ةە ئاغوزا‬
‫ةەوانەی ڕكیان دهةێجهوه ًەوەی هللا دایتەساندووە دەڵێن (ﲡ ﲢ ﲣ ﲤ) هەروەن‬
‫ًێدوانەهانیان دەةیطجیح ًە هەناڵەهان‪ ،‬وە مىنافیم هاوغێىەی ئەَ وثەیە ناڵێح چىنوە مىنافیم هەمیػە‬
‫ئەَ كطەیە ًە الی هاوەڵەهانی دەهات‪ ،‬جیاواسی ضێیەَ ًە نێىان مىنافیلان و ئەوانەدا ئەوەیە هە ئەوانە‬
‫(‪ )1‬اًتلزة‪.15 – 14 :‬‬

‫‪6‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫خەكیان ةۆ ڕوون ةۆثەوە؛ واثە خەكیان ةۆ دەرهەوثىوە و ًەگەڵ ئەمەغدا ةەرەودوا گەڕانەوە و چىونە پاڵ‬
‫ئەوانە [ئەوانەی ڕكیان ًەوەیە هه هللا دایتەساندووە]‪ ،‬ةەاڵَ مىنافیم ئەمە هىفز دەغارێجەوە و‬
‫مطىڵامنتىون پیػان دەدات؛ واثە ًەناوەوەیدا هیچ پاةەندةىونێى ةە خەق نیە‪ ،‬ئەگینا ئەگەر پاةەند ةێح ةە‬
‫خەق ًەناوەوەیدا ئەوا غىێنی خەق دەهەوت‪ ،‬ةۆیە مىنافیم ئەوەیە هىفز دەغارێجەوە و مطىڵامنتىون‬
‫دەردەزات‪ ،‬ةەاڵَ ئەوانە خەكیان ةۆ ڕوون ةۆثەوە و خەكیان ةۆ ةەدەرهەوثىوە و سانیىیانە ئەمە خەكە‬
‫هەچی ًەگەڵ ئەمەغدا ةەَ دەضجەیەی هە ڕكی دهةێجهوه ًەوەی هللا عش وجٍ دایتەساندووە‪ ،‬وثىیانە‬
‫(ﲡﲢﲣﲤ) ةۆیە دەڵێم و داواهاریػم ًە هللا ثعاًی پێواةێجم ًەوەی ةۆی چىومە هە ئەَ‬
‫چینە پەیىەندییان نیە ةە مىنافیلەهان ةەڵوى چینێوی ثایتەثن و دێینە ضەر درێژەی ةاضەهەیان ةە ئیشنی‬
‫هللا ثعاًی‬
‫وثەی ضێیەَ ًە وثەهانی سانایانی ئەهٌی ضىننە و جەماعە هە وثەی ئیاممی (اًػنلیطي ـیە ‪-‬رخمه هللا‪)-‬‬
‫دەڵێح‪ :‬ئایەثەهە گػجییە؛ واثە جىوًەهە دەگزێجەوە و مىنافیلەهان دەگزێجەوە‪ ،‬وە ئەو هەضانەع‬
‫دەگزێجەوە هە هللا عش وجٍ ةاضی هزدوون ًەَ ئایەثەدا‪ ،‬ئەگەر ئەمەت سانی‪ ،‬جا ئایا چیڕۆهی ئەو جۆرە‬
‫هەضانە چییە و هێػەهانیان ًە چیدایە؟‬
‫پزضی یەهەَ‪ :‬ئەوەیە ئەوان هەضانێون وەضجاون ًەضەر ضەرچاوەهانی ثەرشیع‪ ،‬وە ومتان ًە دیداری‬
‫ڕاةزدوو هە زىدی هیدایەت دەرناهەوێح (ﲈ ﲉ ﲊ ﲋ ﲌ ﲍ ﲎ ﲏ ﲐ ﲑ ﲒ)‬
‫واثە دوای ئەوەی ڕوون و ئاغوزاةىو‪ ،‬هیدایەت زىدی زۆی ڕوون ناةێجەوە و ئاغوزا ناةێح ةەڵوى‬
‫چۆن هیدایەت ئاغوزا و دیار دەةێح؟ ةە گەڕانەوە ةۆ ضەرچاوەهانی هیدایەت‪ ،‬جا ئەگەر گەڕایجەوە ةۆ‬
‫كىرئان و گەڕایجەوە ةۆ ضىننە و سانطح و سانیارییح ةەدەضجهێنا ةە ةەڵگە و ةەوەی سانایانی ئەهٌی ضىننە‬
‫و جەماعە وثىیانە ئەو هاثە ًەَ ضەرچاوانەوە هیدایەثح ةۆ ئاغوزا و دیار دەةێح‪ ،‬ةۆیە ئەوانە چینێون‬
‫ههڵطىههوثیان هزدووه ًەگەڵ ضەرچاوەهانی ثەرشیع و ًە ڕێگەی ضەرچاوەهانیؼ ةۆیان ڕوون ةىوەثەوە‬
‫هە هیدایەت ًە هىێیە‪ ،‬ئەَ چینە ةەَ غێىەیە هللا عش وجٍ وەضفی هزدوون‪ ،‬دوای ئەوەی ئەَ‬
‫هیدایەثەیان ةۆ ڕوون ةىوەثەوە‪ ،‬ةەرەودوا گەڕاونەثەوە و پاغگەسةىونەثەوە و زۆیان داوەثە پاڵ‬
‫دەضجەیەهی ثز‪ ،‬ئەو دەضجەیەع هە زۆیان داوەثە پاڵی‪ ،‬هللا عش وجٍ وەضفی هزدوون ةەوەی ئەوان‬
‫ڕكیان ًەوە دەةێجەوە هە هللا عش وجٍ دایتەساندووە‪ ،‬هەوایە ئێطجا وێنەهە ةەَ غێىەیەیه ًە الَ؛ من‬
‫هۆهاری جەزح هزدنەوەَ ًەضەر ئەَ پزضە چىنوە ئەَ ئایەثە ئایەثێوی ضەرضىڕهێنەرە پەیىەندی هەیە‬
‫ةە واكیعی ئ ێمە‪ ،‬هەضانێى خەكیان ةۆ ڕوون ةىوەثەوە‪ ،‬جا دەضجەیەهی ثزیؼ هەن ڕكیان ًەوە دەةێجەوە هە‬
‫هللا عش وجٍ دایتەساندووە‪ ،‬ةەگىێزەی ئەمەع ثێدەگەَ هە ئەَ دەضجەیە ئەوانەی ڕكیان ًەوە دەةێجەوە هللا‬

‫‪7‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫عش وجٍ دایتەساندووە؛ هەندێى ثان و هەص نین واثە فاڵنی هىڕی فاڵن ًە فاڵنە دەوڵەت یان ًە فاڵنە‬
‫غار یان ًە فاڵنە گىند‪ ،‬ةەڵوى ئەوانە هەضانێون ڕێووەوثىون ًەضەر ئەوەی ڕكیان ةتێجەوە ًەوەی هللا عش‬
‫وجٍ دایتەساندووە ةۆیە ئەوان دەضجە و هۆمەڵێون‪ ،‬چىنوە ئەوەی خەكی ةۆ ڕوون ةۆثەوە ئەگەر زۆی‬
‫ةداثە پاڵ یەن هەص ئەمە غایانی ةاضوزدن نیە و ةاص ناهزێح‪ ،‬ةەڵوى ئەوەی ةاص دەهزێح ئەوەیە هە‬
‫هۆمەڵەی دووەَ هەةن و ڕكیان ًەوە دەةێجەوە هللا عش وجٍ دایتەساندووە‪ ،‬وە ئەوانەع وثیان ةەوانەی‬
‫ﲤ) ئەمە ةەڵگەی یەهەَ‬
‫ﲥ‬
‫ڕكیان دەةێجەوە ًەوەی هللا عش وجٍ دایتەساندووە‪( :‬ﲡ ﲢ ﲣ‬
‫ًەضەر ئەوەی ئەوانە هۆمەڵێون‬
‫ةەڵگەی دووەَ ًەضەر ئەوەی ئەَ دەضجەیەی ڕكیان دەةێجەوە ًەوەی هللا دایتەساندووە هۆمەڵن‪ :‬ئەوەیە هە‬
‫ئەوان هەضانێون فەرمان و كەدەغەهزدنیان هەیە ةە ةەڵگەی ئەوەی ئەَ دەضجەیەی یەهەَ ةەوانەیان وت‪:‬‬
‫گىێڕایەڵیجان دەهەین‪ ،‬ةۆیە ئەوانە فەرمانیان هەیە و ڕێگزی و كەدەغەهزدنیان هەیە‪ ،‬وە هەندێى ًە‬
‫فەرمانەهانیان دەغێح هاوڕێى ةێح ًەگەڵ غەرع و هەندێویػیان ةەدڵنیاییەوە پێچەوانەیە ئەمەع‬
‫ڕوونادات ثەنها ًە هۆمەڵێى نەةێح‪ ،‬جا ئەَ هۆمەڵەیە ةە ئهندامههانیهوه ڕكیان ًەوە دەةێجەوە هە هللا عش‬
‫وجٍ دایتەساندووە‪ ،‬ئەَ هۆمەڵەیە ضیفەثی دووەمیان هەیە (ﲪ ﲫ ﲬ ﲭ ﲮ‬

‫ﲯ ﲰ ﲱ ﲲ ﲳ ﲴ ﲵ ﲶ ﲷ ﲸ ﲹ) ةۆیە ئەَ هۆمەڵەیە ركیان‬
‫دەةێجەوە ًەوەی هللا عش وجٍ دایتەساندووە ةەاڵَ غجێویان هەیە هە غىێنی دەهەون جا ئەمەی غىێنی‬
‫دەهەون هللا عش وجٍ ثىڕە دەهات (ﲴ ﲵﲶ ﲷ ) هەوایە هۆمەڵێون ڕكیان دەةێجەوە ًەوەی هللا‬
‫دایتەساندووە و غجێویػیان هەیە هە هللا ثعاًی ثىڕە دەهات‪ ،‬وە ئەوەی هللا ثعاًی ثىڕە دەهات‬
‫ةەدڵنیاییەوە غەرعی هللا عش وجٍ نیە ةەڵوى غەرعێوی ثزە‪ ،‬چىنوە ئەگەر غەرعی هللا ثعاًی ةىایە ئەوا‬
‫ئەوی ثىڕە نەدەهزد‪ ،‬هەوایە هەضانێون ڕكیان دەةێجەوە ًەوەی هللا دایتەساندووە و غجێویػیان هەیە هە‬
‫هللا ثعاًی ثىڕە دەهات‪ ،‬جا چۆن دەیطەملێنیح هە غجێویان هەیە هللا ثعاًی ثىڕە دەهات؟ ةههۆی‬
‫ةەهارهێنانی ئامزا سی (ما) چىنوە ئامزاسی (ما) هەمیػە ةەهاردەهێرنێح ةۆ ناعاكڵ (ﲴ ﲵ ﲶ‬

‫ﲷ ) واثە غجێویان هەیە هە عاكڵ نیە و ئەو هەضانەع غىێنی ئەَ غجە هەوثىون هە هللا ثعاًی ثىڕە‬
‫دەهات‪ ،‬وە ةەدڵنیاییەوە ًەَ هۆمەڵوارییەع هیچ غجێویان نیە جگە ًە دەضجىر و كانىن و هەروەها ئەو‬
‫دینەع هە هللا ثعاًی پێی ڕاسی نیە‪ ،‬وێنەهە ڕوونە ان غاء هللا؟ (ان غاء هللا) ‪ ،‬ةاغە‪ ،‬هەواةىو‬
‫هیدایەثیان ةۆ ڕوون ةۆثەوە و هەچی ًەگەڵ هەضانێون ڕكیان دەةێجەوە ًەوەی هللا دایتەساندووە ًە‬
‫هاثێودا ًەضەر غجێون هە هللا عش وجٍ ثىڕە دەهات‪ ،‬ضەةارەت ةەوەی ئەو غجانەیان چییە هە هللا ثىڕە‬
‫دەهات ئەوا ةاضی هەندێى وردەهارییح ةۆ دەهەَ ةۆ ئەوەی ةۆت ةچەضپێح هە ئەوانە ًەضەر غجێون‬

‫‪8‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫هللا عش وجٍ ثىڕە دەهات‪ ،‬هللا ثعاًی خەاڵڵ و خەڕامی هەیە‪ ،‬ئەوانە پاةەند نەةىونە پێیانەوە‪ ،‬ئەوانەی‬
‫ڕكیان دەةێجەوە ًەوەی هللا دایتەساندووە ئەوەی هە ًەضەرینە ئایا هللا عش وجٍ ڕاسی دەهات یان ثىڕەی‬
‫دەهات؟ ةەدڵنیاییەوە ثىڕەی دەهات‪ ،‬ةۆیە هەمىو ئەو ثەرشیعانەی هەیانە هللا ثعاًی ثىڕە دەهات جا‬
‫یەهطانە یەهتگزێجەوە ًەگەڵ غەرع یان یەهنەگزێجەوە ًەةەرئەوەی ثەنانەت هاثێى هۆن دەةن ًەگەڵ‬
‫غەرع خىهم ناهەن ةەناوی هللا عش وجٍ ةەڵوى خىهم دەهەن ةەناوی گەي‪ ،‬ئەگەر ئەمەت سانی‪ ،‬چی‬
‫ئەوانەی ةانگ هزد ئەو دەضجەیەی ةاضوزاوە ًەَ ئایەثەدا‪ ،‬چی ئەوانەی ةانگ هزد و وای ًێوزدن‬
‫ًەضەر ئەوەی واسةێنن ًە هیدایەت دوای ئەوەی ةۆیان ڕوونتىوەوە پاغانیؼ ًەگەڵ هەضانێى ةن هە‬
‫ڕكیان دەةێجەوە ًەوەی هللا دایتەساندووە و ههروهها غجێویان هەیە هللا عش وجٍ ثىڕە دەهات؟ چی وای‬
‫ًەوانە هزد ًەگەڵ ئەوانی ثز ةن؟ هللا ثعاًی ةاضی دوو هۆهاری هزد؛ هۆهاری یەهەَ فەرمىوی (ﲓ‬

‫ﲔ ﲕ) ئینجا فهرمىوی (ﲖ ﲗ ) هەوایە هۆهاری واسًێهێنانەهەی ئەوانە‪ :‬جىانوزدن و فێڵوزدنی‬
‫غەیجان ًێیان و هەروەها ئىمێد دانی پێیان ةە ثەمەن درێژی و زۆغگىسەرانی‪ ،‬دێینە ضەر ئەوەی‬
‫(ثطىیٍ) چییە و (إمال ء) چییە ًێزەدا؟ ضەةارەت ةە (ثطىیٍ اًػیطان) ‪ :‬ئیاممی ثەةەڕی و اةن هثیز و‬
‫ئیاممی اًػنليطي ‪-‬رخمهم هللا‪ -‬ئەوانە ثەفطیزی (ض ّىي اًػیطان)ـیان هزد ةە مانای (سیّن)‪ ،‬ئیاممی‬
‫ثەةەڕی دەڵێح‪ :‬واثە غەیجان ةۆی جىان هزدن ئەَ گەڕانەوە دواوە و پاغگەسةىونەوەیان‪ ،‬وە اةن هثیز ‪-‬‬
‫رخمه هللا‪ -‬دەڵێح‪( :‬ﲔﲕ) واثە ئەمەی ةۆ جىان هزدن و ةە چاهی پیػان دا‪ ،‬ةە هەمان غێىە وثەیەهی‬
‫هاوغێىەی ئەمە هەیە هی ئیاممی (اًػنلیطي ‪-‬رخمه هللا‪ ،)-‬هەوایە ًێزەدا ةاةەثێى هەیە هۆهاری‬
‫واسهێنانیان ًە هیدایەت و چىونە پاڵ ئەوانەی ڕكیان دەةێجەوە ًەوەی هللا دایتەساندووە ئەوا ةەهۆی‬
‫جىانوزدن و ڕاساندنەوەی ةىوە ًە الیەن غەیجانەوە‪ ،‬ئەَ هارەع مایەی ضەرضىڕمان نیە چىنوە یەهێى‬
‫ًە هۆهارەهانی غەیجان ةۆ هاندانی نەوەی ئادەَ ًەضەر ضەرپێچوزدنی غەرعی هللا عش وجٍ؛ جىانوزدن‬
‫و ڕاساندنەوەیە‪ ،‬ةەڵگەع ًەضەر ئەمەﱡﭐﱴﱵﱶ ﱷﱸﱹﱺﱻﱼﱽﱾ ﱠ‬

‫(‪)1‬‬

‫‪ ،‬وە ًە ئایەثێوی ثزدا ﭐﱡﳂﳃﳄﳅﳆﳇﳈﳉﳊﳋﱠ(‪ ، )2‬وە ًە ئایەثێوی‬
‫ﲂ ﱠ(‪ ، )3‬هەوایە هارەهە ًە ةنچینەدا هارێوی نارشین و ززاپە و‬
‫ﲃ‬
‫ثزدا ﱡﭐ ﱼ ﱽ ﱾ ﱿ ﲀ ﲁ‬
‫هاوڕێى نیە ًەگەڵ غەرع‪ ،‬ةەاڵَ ئەو هەضانە ئەوانەی واسیان ًە هیدایەت هێنا و چىونە پاڵ ئەوانە ئیرت‬
‫دەضجیان هزد ةە ةهچان سانینی ئەو ةارودۆزەی ثیایدا ةىون هەرچەندە ئەوان ًەگەڵ هەضانێون ڕكیان‬
‫(‪ )1‬اًدجز‪. 39 :‬‬
‫(‪ )2‬اًندٍ‪.63 :‬‬
‫(‪ )3‬فاطز‪.8 :‬‬

‫‪9‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫دەةێجەوە ًەوەی هللا عش وجٍ دایتەساندووە‪ ،‬ئەو ئێشیدییەی ًەگەڵیانە؛ ركی ًێدەةێجەوە یان خەسی‬
‫پێدەهات؟ ضاةیئی و نەضڕانی و ڕافیضی ئەوانە خەسی پێدەهەن یان ڕكیان ًێدەةێجەوە؟ ةەدڵنیاییەوە ڕكیان‬
‫دەةێجەوە ًەوەی هللا دایتەساندووە‪ ،‬جا چۆن ئەو هەضانە واسهێنان ًە هیدایەثیان ةۆ زۆیان زۆع هزد و‬
‫ههروه ها ًەگەڵ ئەَ جۆرە هەضانە ةنب؟ هللا عش وجٍ ةاضی هۆهارەهەی هزد و فەرمىوی (ﲓ ﲔ‬

‫ﲕ ) واثە ةەوەی وای ًێوزدن ئەَ غجە ززاپە ةە چان ةشانن ًە عەكڵیان و ثێڕوانینیان (ﲓ ﲔ ﲕ)‬
‫ئەمە هۆهاری یەهەَ ةۆ واسهێنان ًە هیدایەت و هەوثنە زىارەوەیان ةۆ ئەَ غىێنە ًەگەڵ ئەو جۆرە‬
‫هەضانە‪ ،‬هۆهاری دووەَ فەرمىوی (ﲖ ﲗ )‪ ،‬ئیاممی ثەةەڕی ‪-‬رخمه هللا‪ -‬دەڵێح‪" :‬مانای (ﲖ ﲗ )‬
‫هللا ثەمەن درێژی هزدن ةە ماوەیەن ًە ژیان‪ ،‬وە مانای كطههه ‪ -‬ﲓﲔﲕﲖﲗ ‪ ،"-‬ضەةارەت ةە‬
‫ئیاممی غەوهانی ‪-‬رخمه هللا‪ -‬ةە غێىاسێى وثىیەثی هە دەریدەزات پٌەی وثەهە الواسە جا دەڵێح‪:‬‬
‫"وثزاوە هە ئەوەی (ﲖ ﲗ )ـی ةۆیان هزدووه ةزیجییه ًه هللا عش وجٍ ةەو مانایەی ةەسوویی ضشای‬
‫نەداون"‪ ،‬وە ئیاممی (اًػنليطي ‪-‬رخمه هللا‪ )-‬دەڵێح‪ :‬مانای (ﲖﲗ ) واثە مۆڵەت و ةىاریان دەدات ةە‬
‫ةىارێوی پەًوێػوزدنیان"‪ ،‬ئەوەی ئەَ سانایە ةەڕێشانەمان ةۆی چىونە ةەدڵنیاییەوە پێواویانە ًەوەی ةۆی‬
‫چىونە‪ ،‬چىنوە ًه مانای (ﲖ ﲗ ) ‪-‬أمٌی هللا ًه‪ -‬واثە ةىاری دا و ةۆی دوور ودرێژ هزدەوە‪ ،‬ئەمە‬
‫عەرەب وغەهە ةەهاردەهێنن ةەَ مانایە ةەاڵَ دوێنێ ومتان هە مانایەهی ثز هەیە نەمتینیىە ًەو‬
‫ثەفطیزانەی زىێندوومەثەوە‪ً ،‬ەوانەیە ًە ههندێى ثەفطیز ههةێح هە من نەمسىێندووەثەوە ةەاڵَ ًە‬
‫ضنىوری ئەوەی زىێندوومەثەوە ةینیىمە هە ةۆ (ﲖ ﲗ ) مانایەهی ثز هەیە‪ ،‬ئەو مىفەضیزانەی‬
‫وثەهانیانم زىێندووەثەوە ئاماژەیان ةۆ نەهزدووە‪ ،‬ئەمەع ناڵێم ةۆ پان ڕاگزثنی زۆَ ةەڵوى ئەمە سانطجە‬
‫و دەمەوێح ًە ئەضجۆی ةگزَ چىنوە ئەمەی دەیڵێم دەدرێجە پاڵ من‪ ،‬جا ئەگەر پێواةێجم ئەوە ًە هللا وەیە‬
‫عش وجٍ‪ -‬ئەگەریؼ جگە ًەمە ةێح ئەوە داوای ًێسۆغتىون دەهەَ ًە هللا ثعاًی‪ ،‬ةۆ منىونە ًە (مسجار‬‫اًصداح) ةینیم هە هەروەن دەسانیح فەرهەنگێوی سمانەوانییە‪ ،‬جا (اًزاسي) ًەَ پەڕثىهەدا دەڵێح‪ :‬أمٌی‬
‫عٌیه اًوجاب‪ً ،‬ە چىارچێىەی مانای (اإلمالء) دەڵێح‪ :‬أمٌی عٌیه اًوجاب‪ ،‬وە ةەڵگەی هێناوەثەوە ةە‬
‫ﱷ ﱠ(‪،)1‬هەوایە مانایەهی ثز هەیە ةۆ (إمالء) جیا ًە ةىار‬
‫ﱸ‬
‫فەرمىودەی هللا ثعاًی ﱡﭐ ﱵ ﱶ‬
‫پێدان(إمهاي)و ثەمەن درێژی(طىي اًعمز)‪،‬ئەَ دووانە مانایەهن؛ةەڵگەی(إمهاي)ةە مانای(طىي‬
‫ﲠ ﲢ ﲣﱠ‬
‫ﲡ‬
‫اًعمز)ئەَ فەرمىودەیەی هللا ـیە ضەةارەت ةە پێغەمتەر ئیرباهیمﱡﭐﲝ ﲞ ﲟ‬

‫(‪)2‬‬

‫(‪ )1‬اًتلزة‪. 282 :‬‬
‫(‪ )2‬مزيم‪.46 :‬‬

‫‪10‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫واثە ماوەیەهی درێژ‪ ،‬هەوایە ًە واثاهانی (إمالء) ‪ :‬اًشمن اًطىیٍ واًدهز‪ ،‬واًجأزیز واإلمهاي‪ ،‬هەروەها‬
‫ًە واثاهانی (إمال ء) ئەوەیە هە هەضێى كطەیەن ةڵێجەوە و یەهێوی ثزیؼ ةینىضێجەوە ئەمەع ةە هەمان‬
‫غێىە پێی دەوثزێح (إمالء)‪ ،‬ئینجا ئەگەر ومتان (م ّد هللا فی أعامرهم) ئەوا دەةێجە ئەوەی (هللا عش وجٍ‬
‫أمٌی ًهم)‪ ،‬ةەاڵَ ئەگەر ةاةەثەهەمان چڕ هزدەوە ًە چىارچێىەی مانای ئایەثەهە ئەو هاثە دەڵێین ًێزەدا‬
‫ةه ههمان غێىه (اًػیطان سین ًهم واًػيطان أمٌی ًهم) جا مانای ئایەثەهە چی ًێدێح هاثێى دەڵێین‬
‫(اًػیطان أمٌی ًهم) ؟ واثە غەیجان كطەیەهی ًە ضەریان زىێندووەثەوە ئەوانەع ئەَ كطەیەیان‬
‫وەرگزثىوە ًە غەیجان و ئینجا دەضجیان هزدووە ةە هارهزدن ةەَ كطەیە ةەمەع واسیان ًە هیدایەت هێنا و‬
‫زۆیان دایە پاڵ ئەَ دەضجەیە‪ ،‬ڕوون و ئاغوزایە إن غاء هللا ؟ (إن غاء هللا)‪ ،‬ةاغە‪ ،‬ةەڵگە چییە ًەضەر‬
‫ئەوەی (اإلمالء) ًێزەدا ةە مانای كطە دەرةڕینێى و نىوضینەوەی كطهیه؟ ئایەثی كەرس ًە ضىڕەثی‬
‫(اًتلزة) هللا ثعاًی دەفەرمىێح ﱡﭐ ﱧ ﱨ ﱩ ﱪ ﱫ ﱬ ﱭ ﱮ ﱯ ﱰ ﱱ ﱲ ﱳ ﱴ ﱵ‬

‫ﱷ ﱠ پیاوێى كەرسی وەرگزثىوە ةەاڵَ ئەوەی كەرسی وەرگزثىوە ناثىانێح یان ةەهۆی هەَ‬
‫ﱸ‬
‫ﱶ‬
‫عەكڵی و نەسانی ‪-‬هەمىهىڕی و نىكطانی ًە عەكڵ‪ -‬یان ثەمەنی ةچىوهە و الواسە ناثىانێح وغەهانی‬
‫گزێتەضجەهە دەرةتڕێح‪ ،‬جا هێ دەرةڕینی وغەهانی گزێتەضجەهە ًەئەضجۆ دەگزێح؟ ضەرپەرغجیاری ئەَ‬
‫ةچىوهە؛ واثە ضەرپەرغجیارەهە دێح و دەڵێح من فاڵنی هىڕی فاڵنم و ضەرپەرغجیاری ئەَ یەثیمەَ یان‬
‫ئەَ الواسە یان ئەَ هەَ عەكڵە‪ ،‬ئەَ ةڕە پارەیەَ كەرس هزدووە ًە فاڵنی هىڕی فاڵن ثا ئەوەندە ماوەیە و ةە‬
‫غایەدی فاڵنە هەص‪ ،‬هێ كطەهان دەڵێجەوە و دەردەةڕێح؟ ضەرپەرغجیاری ئەو هەَ عەكڵە یازىد‬
‫ضەرپەرغجیاری الواسەهە‪ ،‬هەوایە ئەو ئەَ كطانە دەڵێجەوە و نىوضەریؼ دەینىضێجەوە جا هللا عش وجٍ‬
‫ﱷ) واثە ضەرپەرغجیارەهەی وغەهان‬
‫ﱸ‬
‫چی فەرمىو دەرةارەی ئەَ هارە؟ فەرمىوی (ﱵ ﱶ‬
‫دەرةتڕێح و نىوضەرەهەع ئەوە ةنىضێجەوە هە ضەرپەرغجیار دەیڵێجەوە‪ ،‬هەوایە ئەَ مانایە ةىونی هەیە ًە‬
‫پەڕثىهی هللا عش وجٍ‪ ،‬هەروەها ًە ضىڕەثی (اًفزكان) هللا ثعاًی دەفەرمىێح ﭐﱡﭐ ﱪ ﱫ ﱬ‬
‫ﱭﱮﱯ ﱰﱱﱲﱳﱠ‬

‫(‪)1‬‬

‫‪ ،‬واثە؛ كطەیەهی پێدەڵێن و ئەویؼ ئەو كطەیەی پێی‬

‫دەوثزێح دەگىاسێجەوە‪ ،‬وە سانایانی فەرمىودە ‪-‬هەروەن دەسانیح‪ -‬هاثێى ًە ضەنەدەهە دەگىاسنەوە‬
‫دەڵێح‪ :‬فاڵن ةۆی گێڕاینەوە یازىد ًە فاڵن ةە (إمالء)‪ ،‬گىێم ًە فاڵن ةىو ةە (إمالء) واثە ئەو دەیىت‬
‫ئێمەع دەماننىضیەوە‪ ،‬هەواةىو ًە واثاهانی (إمالء) دەرةڕینی كطەیە ةۆ هەضانی ثز‪ ،‬جا ئەگەر ةەَ‬
‫واثایەمان وەرگزت ًە واثاهانی وغەهە ًە سمانی عەرەةیدا ئەوا مانای ئایەثەهە ةەَ غێىەیە دەةێح‬

‫(‪ )1‬اًفزكان‪. 5 :‬‬

‫‪11‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫(ﲓﲔﲕ) ةە واثای (سیّن ًهم)‪ ،‬وە كطەیەهی زطجە نێى عەكڵیان و دڵیان ئەوانیؼ دەضجیان هزد‬
‫ةە هارهزدن ةەو كطەیەی غەیجان پێی وثتىون ًە نهێنیدا‪ ،‬وە ئەمە ةە هەمان غێىە دەچێجە نێى ةاةەثی‬
‫وەخی چىنوە ئەو كطە غاراوەیەی دەززێجە ناو دەروون پێی دەوثزێح وەخی‪ ،‬وە ةەڵگەیەن هەیە‬
‫دەیطەملێنێح هە غەیجان كطەیەهی غاراوە دەزىێنێجەوە ةەضەر دەروون و پێی دەوثزێح وەخی‪ ،‬ةەڵگەی‬
‫ﲀ ﲂﲃﲄﲅﲆ‬
‫ﲁ‬
‫ئەمەع فەرمىودەی هللا ثعاًی ﭐﱡﭐ ﱻ ﱼ ﱽ ﱾ ﱿ‬
‫ﱠ‬

‫(‪)1‬‬

‫ﱨ‬
‫ﱧ‬
‫‪ ،‬هەروەها فەرمىودەی هللا ثعاًی ﱡﭐ ﱞ ﱟ ﱠ ﱡ ﱢ ﱣ ﱤ ﱥ ﱦ‬

‫ﱠ(‪ ، )2‬غەیجان هاثێى كطەیەن دەڵێح و دەیساثە نێى دەروونەهان جا ئەو دەروونانەی وەاڵمی غەیجان‬
‫دەدهنهوه ئیرت دەضح دەههن ةە هارهزدن ةەَ كطانەی پێیان دەگات ًە غەیجانەوە‪ ،‬ئینجا ئەگەر ومتان‬
‫(أمٌی ًهم) واثە (اًػیطان أمٌی ًهم) ًێزەدا پێىیطجە ةىەضجیح و ةڵێیح ةۆچی هللا عش وجٍ فەرمىوی‬
‫(أمٌی ًهم) نەیفەرمىو (أمٌی عٌیهم) ؟ ًەةەرئەوەی زۆی (إمالء عٌیهم)ـه ئەی ةۆچی فەرمىوی (ًهم) ؟‬
‫یەهەَ؛ پیجی الَ ًێزەدا ةۆ (متٌیى)ـە؛ وەن ئەوەی غەیجان ئەَ كطەیە و ئەَ پۆسغانە و ئەَ ڕاساندنەوەیەی‬
‫پێیان ةەزػی ةێح هه چی ئەوان زۆیان وا دەةینی زاوەنانی ئەوەن هە ثیایدان‪ ،‬دان نانێح ةەوەی‬
‫غەیجان وەخی ةۆی هزدووە ةەَ كطەیە یازىد ئەَ كطەیەی ةۆ وثىە‪ ،‬ةەڵوى وای دادەنێح هە ئەمە ًە‬
‫ةەروةىومەهانی عەكڵی زۆیەثی و ًە ةەرهەمەهانی ةیزهزدنەوەی زۆیەثی و ئهمهیه هە پێی گەیػجىوە‪،‬‬
‫هەوایە وەن ئەوەیە ئەو كطە غاراوەیەی پێیان ةەزػی ةێح ئینجا ئەوانیؼ ةىون ةە زاوەنی‪( ،‬أمٌی‬
‫ًهم) واثە ئەوانی هزد ةە زاوەنی ئەوەی پێی وثن‪ ،‬ئەمە هۆهاری یەهەَ‪ ،‬هۆهاری دووەَ‪ :‬ةۆچی هللا عش‬
‫وجٍ نەیفەرمىو (وأمٌی عٌیهم) و ةۆچی فەرمىوی (وأمٌی ًهم) ؟ چىنوە ‪-‬پاهی و ةێگەردی ةۆ هللا‬
‫ثعاًی‪ -‬ئەگەر فەرمىوةای (أمٌی عٌیهم) ئەوا ئایەثێوی ثز دەةىوە دژی ئەمە ًە پەڕثىهی هللا عش وجٍ‪،‬‬
‫ئەویؼ ئەوەیە غەیجان دەضەاڵثی نیە ةەضەر هیچ هەضێى ﱡﭐ ﲉ ﲊ ﲋ ﲌ ﲍ ﲎ ﲏ ﲐ‬

‫ﲘ ﱠ(‪ ، )3‬جا ئەگەر ةیىثایە (أمٌی عٌیهم) ةە واثای ئەوە دێح‬
‫ﲙ‬
‫ﲓ ﲕﲖ ﲗ‬
‫ﲑﲒ ﲔ‬
‫هە چەضپاندی غەیجان دەضەاڵت و ثىانایەهی ًەضەریان هەیە ًە هاثێودا غەیجان هیچ دەضەاڵثێوی‬
‫ًەضەر هیچ هەضێى نیە هەروەن هللا ثعاًی ًەضەر سمانی ئەو دەفەرمىێح (ﲉ ﲊ ﲋ ﲌ ﲍ‬

‫ﲎ ) واثە من هیچ هێش و دەضەاڵثێوم نیە هاثێى ةانگح دەهەَ ةۆ ضەرپێچوزدنی فەرمانی هللا یان ةۆ‬

‫(‪ )1‬األنعاَ‪.121 :‬‬
‫(‪ )2‬األنعاَ‪. 112 :‬‬
‫(‪ )3‬إةزاهيم‪. 22 :‬‬

‫‪12‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫غیزن یان ةۆ هەڵگەڕانەوە ثەنها ةانگح دەهەَ و ثۆع وەاڵمم دەدەیجەوە‪ ،‬ةۆیە نەوثنی (عٌیهم) ًێزەدا ةۆ‬
‫ڕەثوزدنەوەی هەر دەضەاڵثێوه ًە غەیجانەوە ًەضەریان هەر ةۆیەع هارەهە چڕ ةىوەوە ًە الیەنی‬
‫جىانوزدن (ثشیین) و ًە الیەنی كطە وثن ةۆیان (اإلمالء)‪ ،‬ئەگەر ةیجىانیتایە ناچاریان ةوات ًەضەر‬
‫هارەهە ئەوا ةۆی جىان نەدەهزدن و ڕاضجەوزۆ فەرمانی پێدەهزدن و ئەوانیؼ وەاڵمیان دەدایەوە ةەاڵَ‬
‫هیچ دەضەاڵثێوی نیە ًەضەریان هەر ةۆیە ةۆی جىانوزدن و كطەی وثەوە ةۆیان‪ ،‬داواهارین ًە هللا ثعاًی‬
‫پێواةێجامن ًەوەی ةۆی چىوینە‪ ،‬هەواةىو (ﲓﲔﲕﲖﲗ)‬
‫ئێطجاع دێمە ضەر ئەوەی هەندێى ًەوەت ةۆ ةسىێنمەوە هە ڕوون ةىوەثەوە ةۆ ئەوانە و چۆن غەیجان‬
‫ةۆی جىان هزدن و ڕاساندیەوە؟ ‪-‬ضەرنج ةدە‪ -‬وە هەمیػە‪ ..‬عەرەب دەڵێح‪ً :‬ێدان ًە ضەر ةە ئاسار و‬
‫هاریگەرە‪ ،‬خەضەن ةەننا‪ ،‬ضەةارەت ةە مىڕجیئە ئا ئەوانە گەمژەن چىنوە ئەگەر ةگەڕێنەوە ةۆ‬
‫پەڕثىهەهانی ئەهٌی ضىننە و جەماعە‪ ،‬وە ةسىێننەوە ًهةارهی پەیىەندی هزدەوە ةە ئیامن چییە ئەوا‬
‫دەیانشانی ئەوان مىڕجیئەن و ئەَ ناوە ةەضەریاندا دادەةەسێرنێح ةەڵوى ئەوان هەڕامیەن ‪-‬پەنا ةە هللا‬
‫ًێیان‪ -‬ةۆیە ئەوانە ًە گەمژە و نەفامرتین دروضجوزاوانی هللا ـن ‪-‬عش وجٍ‪ -‬هاثێى دێجە الی ڕافیضیێوی‬
‫پیظ دەڵێح ئەمە وەًی ئەمزە و گىێڕایەڵیوزدنی واجتە‪ً ،‬ەوانە گەمژەثز نیە ًەضەر ڕووی سەوی هەر ةۆیە‬
‫سۆر ةاضیان ناهەین چىنوە غایطجەی ئەوە نین هەر ةاضیؼ ةوزێن‪ ،‬ضەیز ةوە ئەَ خەضەن ةەننایە چی‬
‫دەڵێح ثاوەهى ةشانیح ئایا ئەو خەكی ةۆ ڕوون ةۆثەوە‪ ،‬دوای ئەوەی خەكی ةۆ ڕوون ةۆثەوە ئایا غەیجان‬
‫ةۆی جىان هزدووە و كطەی ةۆ هزدووە یان نا؟ وە غىێنوەوثىوەهانی ًەضەر ةۆچىونی ئەون‪ ،‬ضەرنج ةدە‬
‫وثەی یەهەمی ئەَ هاةزایە ًە پەیامەهانی‪ ،‬دەڵێح‪" :‬جا هەڵىێطجی مطىڵامن چۆن دەةێح هە ةاوەڕی ةە هللا‬
‫و كطە و وغەهانی ئهو هەیە ئەگەر گىێتیطجی ئەَ ئایەثە ڕوون و ئاغوزایانە و جگە ًەمانەع ةىو ًە‬
‫فەرمىودەهان و خىهمەهان پاغانیؼ زۆی ةتینێجەوە هە خىهمی ةەضەردراوە ةە كانىنێى هە‬
‫ةەریەهدەهەوێح ًەگەڵیان"‪ ،‬ةۆی ڕوون ةۆثەوە یان نا؟ ةۆی ڕوون ةۆثەوە‪ ،‬پاغان دەڵێح‪" :‬جا ئەگەر‬
‫داوای دەضجواریوزدن ةوات پێی دەوثزێح ةیانییەهان ةەمە ڕاسی ناةن و پەضەندی ناهەن پاغان‬
‫دەوثزێح دوای ئەو ثەضى و ثەنگوزدنەوەیە میطڕییەهان ضەرةەزۆن و ًە هاثێودا ثا ئێطجا نەةىونەثە‬
‫زاوەنی ئەوەی زۆغگىسەران ةنب ةە ئاسادی دین" واثە كىةجی ةژیێح ةە ئاضىودەیی و ئێشیدی ةژیێح ةە‬
‫ئاضىودەیی‪ ،‬نەگەیػجىونە ةەَ ئاضجە ةۆیە غەریعەثی ئیطالمی جێتەجێ ناهەن! ‪ ،‬پاغان دەڵێح‪" :‬ةەهۆی‬
‫ئەوەی ئەَ كانىنە دەضجوزدانە هەروەن ةەریودەهەوێح ًەگەڵ دین و دەكەهانی ةە هەمان غێىە‬
‫ةەریەهدەهەوێح ًەگەڵ هەمان دەضجىری دهضجوزد هە ةڕیاری داوە دینی دەوڵەت ئیطالَ ةێح جا چۆن‬
‫ئەَ دووانە ًەگەڵ یەهرت ةگىنجێنین ئەی زاوەن ژیزییەهان؟ " ئەمە پزضیارێوە ًەویەوە منیؼ ةە هەمان‬

‫‪13‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫غێىە دەپزضم‪ :‬ئەی زاوەن عەكڵ چۆن غەرعی هللا عش وجٍ ًەگەڵ ئەَ كانىن و دەضجىرانە دەگىنجێنی؟‬
‫هەر هەضێى زاوەنی هەمێى عەكڵ ةێح دەةێح وەاڵَ ةداثەوە ةەوەی ناهزێح ئەَ دوو دینە ًەگەڵ یەهرت‬
‫ةگىنجێرنێن و هەروەها ًە نێىان ئەَ دوو غەریعەثە‪ ،‬غەریعەثی هللا عش وجٍ غجێوە و غەریعەثی‬
‫ئەوانه ع غجێوی ثزە و ناهزێح هاوڕێى ةوزێن‪ ،‬ئەگەر ئەمەت سانی ًەَ پیاوەوە‪ ،‬ئەمەع سیاثز ًە‬
‫سانطح و سانیارییەهەی ‪-‬ضەرنج ةدە‪ -‬ئەمەع ةە هەمان غێىە ًە پەیامەهانی دەڵێح‪" :‬ضەةارەت ةە‬
‫ئی سىان مىضٌیمىن ئەوان هەرگیش پەضەندی ئەَ كانىنە ناهەن و پێی ڕاسی ناةن ًە هیچ ةارێودا‪ ،‬وە‬
‫هاریؼ دەهەن ةە هەمىو ڕێگەیەن ةۆ ئەوەی غەریعەثی ئیطالمی دادپەروەر و پایەةەرس غىێنی ةگزێجەوە‬
‫ًە الیەنەهانی كانىن" ةۆی ڕوون ةۆثەوە یان نا؟ ةەدڵنیاییەوە ةۆی ڕوون ةۆثەوە‪ ،‬واثە دەضجىرێى هەیە‬
‫خىهمی پێدەهزێح جا ئەوانیؼ ڕاسی نین ةەَ دەضجىرە و دەیانەوێح هار ةوەن ًەضەر ئەوەی خىهم‬
‫ةوزێح ةە غەرعی هللا عش وجٍ چىنوە ناهزێح گىنجاندن ةوزێح ًە نێىان غەریعەثی هللا عش وجٍ و‬
‫ئەَ كانىنانە‪ ،‬ﱡﭐﱏﱐﱑ ﱒﱠ ‪" ،‬اًطارق واًطاركة فاضجنىهام" چۆن دەثىانی ئەَ‬
‫ﱒﱠ‬
‫دوو دەكە ةگىنجێنی؟ دەكێوی زىایی و دەكێوی غەیجانی‪ ،‬ﱡﭐ ﱋ ﱌ ﱍ ﱎ ﱏ ﱐ ﱑ ﱓ‬

‫ئەمە چۆن دەگىنجێنی ًەگەڵ ئەو مەرجانەی دانزاون ةۆ ئەنجامدانی سینا و هەروەها ةەوەی ًە ةاةەثە‬
‫هەضیێجیەهانە؟ ئارەق؛ (فاججنتىه) چۆن دەیگىنجێنی ًەگەڵ "دروضجی ةوەن و ةیسۆنەوە و ةیفزۆغن" ؟‬
‫هەوایە ئەَ هاةزایە دان دەنێح ةەوەی ئەَ كانىنانە ةەریەهدەهەوێح ًەگەڵ غەریعەثی هللا عش وجٍ‬
‫پاغانیؼ دەڵێح ئێمە هار دەهەین ًەضەر ئەوەی غەرعی هللا عش وجٍ خىهم پێتوەین جا ئەمە وثەی‬
‫ئەوە‪ ،‬ةۆچىونی ئەو دەرةارەی دەضجىری میطڕی دوای ئەوەی سانی هە ئەَ دەضجىرانە ناهزێح‬
‫ةگىنجێرنێح ًەگەڵ یەهرت‪ ،‬وە ئەوان دەیانەوێح خىهم ةوەن ةە غەرعی هللا عش وجٍ‪ ،‬ضەرنج ةدە‬
‫غەیجان چۆن ةۆی جىان هزدووە و كطەی ةۆ هزدووە‪ ،‬دەڵێح‪" :‬وە ةەَ پێیە ةە هەمان غێىە دەهزێح ةڵێین‬
‫ًه دڵنیاهزدن و ئاضىودهةىونهوه هە ڕێطایە ضەرەهییەهانی دەضجىری میطڕی ًەضەر دامەسراوە دژیەن‬
‫نیە ًەگەڵ ڕێطاهانی ئیطالَ‪ ،‬وە دوور نیە ًە ضیطجەمی ئیطالمی و نامۆ نیە ةەو" (ضىي ًه اًػیطان‬
‫وأمٌی ًه)‪ ،‬غجێوی ثز؛ ضەرنج ةدە وثەیەهی ثزی دەڵێح‪" :‬ئێمە ةە ةنەما ضەرەهیيەهان ثەضٌیمی خىهمی‬
‫دەضجىری دەةین ةەو پێیەی هاوڕێوه ةەڵوى وەرگیزاوە ًە ضیطجەمی ئیطالمی" ئەمە وثەی دووەمی ةىو‪،‬‬
‫وثەی ضێیەمی؛ دەڵێح‪" :‬ئیسىان مىضٌیمىن ةاوەڕی وایە هە ضیطجەمی خىهمی دەضجىری نشیورتین‬
‫ضیطجەمی خىهمە ًە ئیطالَ هه ًه ههمىو جیهاندا ههیه" واثە ئیطالَ نیە ةەڵوى ضیطجەمێوی نشیوە ًە‬
‫ئیطالَ پاغان ضەرنج ةدە چی دەڵێح‪" :‬وە ئەوان یەهطانی ناهەن ًەگەڵ هیچ ضیطجەمێوی ثز"‬
‫دەضجەواژەهە ةە ثەواوی دەزىێنمەوە "ئیسىان مىضٌیمىن ةاوەڕی وایە هە ضیطجەمی خىهمی دەضجىری‬

‫‪14‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫نشیورتین ضیطجەمی خىهمە ًە ئیطالَ هه ًه ههمىو جیهاندا ههیه‪ ،‬وە ئەوان یەهطانی ناهەن ًەگەڵ هیچ‬
‫ضیطجەمێوی ثز"‪ ،‬ضەرنج ةدە ئەمەیان؛ دەكی چىارەمی هە ةە هەمان غێىە ًە "اًزضائٍ" ههیه‪ ،‬دەڵێح‪:‬‬
‫"ًە دەكەهانی دەضجىری میطڕی ئەوەی هە ئیسىان مىضٌیمىن وای دەةینێح ناڕوون و ئاڵۆسە‪ ،‬هە‬
‫ةىارێوی فزاوان ج ێدێڵێح ةۆ ئەو ًێودانەوە و ثەفطیزانەی مەةەضح و ئارەسووەهان ةۆی دەچن‪ ،‬ةۆیە‬
‫پێىیطجی ةە ڕوونوزدنەوە و دیاریوزدنە ئەمە یەهەمیان‪ ،‬دووەمیان؛ ئەوەیە هە ئەو ڕێگایەی‬
‫جێتەجێوزدنەی ةەهۆیەوە دەضجىر دەچەضپێرنێح و هەروەها ةەهۆیەوە دەگەنە دروێنەهزدنی ةەروةىومی‬
‫خىهمی دەضجىر ًە میطڕ‪ ،‬ئەوا ڕێگایەهە ئەسمىونەهان ضەملاندویانە هه غوطجسىاردووە" یانی خىهمی‬
‫دەضجىر هەندێى ةەروةىومی هەیە و ئهَ ةهروةىومانه دروێنه دههزێن ةەاڵَ ةەهۆی غوطجهێنان ًە‬
‫جێتەجێوزدندا ئەوا ئەَ ةەروةىومانە دروێنە نەهزان‪ ،‬جا خەضەن ةەننا ئاماژە ةۆ ئەوانە دەهات هە‬
‫چاوةسػێننەوە ًە غێىاسی جێتەجێوزدنی دەضجىر و هەروەها چاوةسػێننەوە ةە هەندێى ماددەی‬
‫دەضجىر هە چەند ڕووێى هەڵدەگزن ةەوەی ڕوونی ةوەنەوە مەةەضجیان چییە ًەَ ضیطجەمە و مەةەضجیان‬
‫چییە ًەَ ماددانە‪ ،‬ئەمە كطەی ئەو ةىو‪ ،‬دوای ئەمە چی دەڵێح؟ "هەر ةۆیە ئیسىان مىضٌیمىن هەوڵ و‬
‫هۆغؼ دەهەن ةۆ ئەوەی دەكە نادیار و ناڕوونەهان دیاری ةوزێن ًە دەضجىری میطڕی‪ ،‬وە ئەو ڕێگایەی‬
‫ةەهۆیەوە دەضجىری پێجێتەجێ دەهزێح دهضجواری ةوزێح‪ ،‬وە گىمانم وایە هەڵىێطجی ئیسىان ڕوون‬
‫ةىوەوە ةەهۆی ئەَ ةەیاننامەیە و هاروةارەهانیؼ گەڕاونەثەوە ةۆ ضەرچاوە دروضجەهەی" وثەهەی‬
‫هۆثایی هات‪ ،‬ئەمە وثەی ئەو ةىو ًەةارەی دەضجىر و ًەةارەی ةەریەهوەوثنی دەضجىر ًەگەڵ غەریعەت‪،‬‬
‫ةاغە‪ ،‬ئەی كطەی چییە ًەةارەی ضیطجەمی پەرًەمان ‪-‬نىێنەران‪ -‬ئایا خەكی ةۆ ڕوون ةۆثەوە پاغان‬
‫غەیجان ةۆی جىان هزدووە و ڕاساندووەثەوە یان نا؟ ‪-‬ضەرنج ةدە‪ -‬هاوهات هاثێى ةاضی ئەَ ناوە دەهەین‬
‫مانای ئەوەیە كطەهەی جێتەجێ دەةێح ًەضەر هەر هەضێى هە ًەَ خیشةەدا ةێح و ًە هەر واڵثێى ًە‬
‫واڵثانی جیهان ةێح‪ً ،‬ەةەرئەوەی ئەمە ئەو ضەرەیانە هە ًێی وەردەگزن ئەَ پیطه ‪-‬پەنا ةە هللا‪ ،-‬ضەرنج‬
‫ةدە چی دەڵێح ًەةارەی ئەنجىمەنەهانی نىێنەران‪ ،‬هاریان چییە؟ ‪-‬ئەمە دانپێدانانی ئەوە‪ -‬دەڵێح‪:‬‬
‫"نىێنەران؛ ئەوانەی نىێنەرایەثی گەي دەهەن‪ ،‬وە هەڵدەضنت ةە جێتەجێوزدنی دەضجىرەهەی و‬
‫پاراضجنیػی (ئەمە ًە هاری نىێنەرانە هەروەهى هاثىوە ًە كانىن و دەضجىرەهان‪ ،‬ةەاڵَ وردەهاری ژیانی‬
‫نىێنەرایەثی ضەرنج ةدە چی دەڵێح‪ ،‬ةە هەمان غێىە ًە ‪-‬اًزضائٍ‪ )-‬وە ئێمە ًە ژیانی هاوچهرزامن ًە‬
‫ئەوڕوپاوە ئەَ ضیطجەمەی نىێنەرایەثیامن گىاضجەوە هە ئێطجا خوىمەثەهامنان ًەژێز ضایەیدا دەژین‪ ،‬وە‬
‫دەضجىرەهەمان ًەضەر ئەَ ةناغەیە داناوه" هەوایە ةاةەثەهە دەداثە پاڵ زۆی هەرچەندە ئەَ ضیطجەمەی‬
‫نىێنەرایەثی ًە هىێ هێنا؟ وثی ًە ئەوڕوپا‪ ،‬پاغان پزضیارێى دێجە پێؼ؛ "جا ئایا ثا چ ڕادهیهن ئەَ‬

‫‪15‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫ضیطجەمە جێتەجێ دەةێح ًەضەر ئیطالَ (واثە ضیطجەمی نىێنەرایەثی هە هێناویانە ًە ئەوڕوپا‪ ،‬ثا چ‬
‫ڕادەیەن ئەَ ضیطجەمە جێتەجێ دەةێح ًەضەر ئیطالَ) جا ئایا ثا چ ڕادهیهن ئەَ ضیطجەمە جێتەجێ‬
‫دەةێح ًەضەر ئیطالَ‪ ،‬وە ثا چ ڕادەیەن ضىدمان ًێی ةینیىە (دەیداثە پاڵ زۆی) ةەدرێژایی ئەَ ماوەیە؟"‬
‫وەاڵَ دەداثەوە‪" :‬سانایانی فیلهی دەضجىری دەڵێن (هێن ئەوانە؛ ئەةى خەنیفە؟! خاغا ًەو)‪ ،‬سانایانی‬
‫فیلهی دەضجىری دەڵێن‪ :‬ضیطجەمی نىێنەرایەثی دادەمهسرێح ًەضەر ًێپزرساویهثی دەضەاڵثدار‪ ،‬وە‬
‫دەضەاڵثی گەي و ڕێشگزثن ًە ویطجەهەی"‪ ،‬دەضەاڵت ةۆ گەي‪ ،‬وە ڕێشگزثنی ویطجەهەی؛ هەضانێى‬
‫غیىعییەهانیان هەڵتژارد‪ ،‬ئەو هاثە چی دەڵێیح؟ دەڵێح‪" :‬ڕێش دەگزَ ًە ویطجی گەًی فەڵەضجینی و ةە‬
‫پیزۆسی دادەنێم" ئەَ كطەیە ًێزەوە وەرگیزاوە‪ً ،‬ە غێسەهەی و ًە گەورەهەی ‪-‬ضەرنج ةدە‪" -‬وە‬
‫دەضەاڵثی گەي و ڕێشگزثن ًە ویطجەهەی‪ ،‬وە هەروەها هیچ ةەرةەضجێوی ثێدا نیە هە ڕێگز ةێح ًە‬
‫یەهڕیشی گەي و هۆةىونەوەی وثەهانی"‪ ،‬ئەَ ةاةەثانەی نىێنەرایەثی و پێوهێنانی خیشةەهان ڕێگز نیە ًە‬
‫هۆةىونەوەی گەي و یەهگزثىویی وثەهانی‪" ،‬وە هەروەها هیچ ةەرةەضجێوی ثێدا نیە هە ڕێگز ةێح ًە‬
‫یەهگزثنی گەي و هۆةىونەوەی وثەهانی‪ ،‬وە پەرثەواسەیی و ناهۆهی مەرج نین ثیایدا (واثە ًە ژیانی‬
‫نىێنەرایەثی) هەرچەندە هەندێویان دەڵێن‪ً :‬ە ًێوەوثەهانی ضیطجەمی نىێنەرایەثی پەرًەمانی؛‬
‫خیشةایەثییە ةەاڵَ ئەگەر ئەمە نەریح ةێح ئەوا ةنچینە نیە ًە ةەهاهانی ئەَ ضیطجەمە" واثە ًە ةنچینەهانی‬
‫ژیانی نىێنەرایەثی نیە هە خیشةانێى هەةن و پەرثەواسەیی و ًێورتاسان هەةێح و یەهڕیش نەةن‪ ،‬نەزێز ئەمە‬
‫ةنچینەهە نیە ةەاڵَ ئەمەیە هە ًەضەری ڕۆیػجىون‪" ،‬ةەاڵَ ئەمە ئەگەر نەریجێى ةێح ئەوا ةنچینە نیە ًە‬
‫ةههاه انی ئەَ ضیطجەمە چىنوە دەهزێح جێتەجێ ةوزێح ةەةێ ئەَ خیشةایەثییە و ةەةێ سیان گەیاندن ةە‬
‫ڕێطایە ةنچینەییەهانی‪ ،‬وە ةەگىێزەی ئەمەع ئهوا ًه ڕێطاهانی ئەَ ضیطجەمە نیه (مهةهضجی‬
‫نىێنهرایهثییه ) ئەوەی هە دژ ةێح ًەگەڵ ئەو ڕێطایانەی ئیطالَ دایناون ةۆ ضیطجەمی خىهمڕانی‪ ،‬هەر‬
‫ةەَ پێیەع ًە ضیطجەمی ئیطالمی دوور نیە و نامۆ نیە ةەو" ئەمە هەمىوی ًە (اًزضائٍ)‪ ،‬ئەوەی هە پێی‬
‫دەردەچیح ئەوەیە هە ئەَ هاةزایە دان دەنێح ةەوەی؛ ئەوەی هە هارمان پێوزدووە و هاری پێدەهەین‬
‫ئیطالَ نیە ةەڵوى غجێوی نشیوە ًە ئیطالَ‪ ،‬ئەمە پىزجەی كطەهانیەثی‪ ،‬هەوایە هیدایەثی ًە ئیطالَ ةۆ‬
‫ڕوون ةىوەوە پاغانیؼ ةۆی ڕوون ةىوەوە هە ئەمەی ثز ًە ئیطالمدا نیە ةەڵوى نشیوە ًە ئیطالَ‪ ،‬ةاغە‪،‬‬
‫منىونەی ئەوانە مەگەر ئەَ فەرمىودەیەی هللا ـیان ‪-‬عش وجٍ‪ -‬ةەضەردا جێتەجێ ناةێح (ﲈ ﲉ‬

‫ﲊ ﲋ ﲌ ﲍ ﲎ ﲏ ﲐ ﲑ ﲒ) سانی هیدایەت ًە هىێیە و سانی گىمڕاییؼ ًە هىێیە‬
‫ةەاڵَ ویطجی زۆی ةساثە پاڵ ئەوانە جا چىوە نێى ژیانی نىێنەرایەثی و چىوە نێى ژیانی دەضجىری‪ ،‬وه‬
‫‪ ......................‬ةهوهی هە ئەو ًە پێناو نىێنەرایەثی مزد ًە میطڕ‪ ،‬ئەو زۆی پااڵوت و ئینگٌیش‬

‫‪16‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫هەڕەغەیان ًێوزد ةۆ ئەوەی ةوػێجەوە ةەاڵَ كتىڵی نەهزد ةۆیە هىغجیان ًە غەكاَ‪ ،‬وە ثا ئێطجاع‬
‫هٌوەهانی ًەضەر ئەَ غێىاسە و ًەضەر ئەَ پهیامانهن ‪-‬اًزضائٍ‪ً -‬ە هەر غىێنێى ةن ًەضەر سەوی‪،‬‬
‫ئىممەت ثىوغی هیچ ززاپهیهن نەةىوە وەن ئەوەی ثىوغی ئەمانە هاثىوە‪( ،‬ﲙ ﲚ ﲛ ﲜ‬

‫ﲤ ﲦ ﲧ ﲨ) ئەَ نهێنیانەیان ‪ -‬ﲨ ‪ -‬چییە؟‬
‫ﲥ‬
‫ﲝﲞﲟ ﲠﲡﲢﲣ‬
‫واثە غجێى هەیە وثىیانە و غجێویؼ هەیە غاردویانەثەوە‪ ،‬ئەو غجەی غاردویانەثەوە ئێطجا ئاغوزایە‬
‫ًەةەرچاوان هەرچەندە ئەگەر ةە سمانیػی ةڵێح‪ :‬ئێمە دەچینە ناویەوە ةۆ ئەوەی هار ةوەین ةەوەی‬
‫هاوڕێوە ًەگەڵ غەرع‪ ،‬وە دژی ئەوە ةىەضجینەوە هە هاوڕێى نیە ًەگەڵ غەرع‪ ،‬ئەمە ڕواڵەثەهەیەثی‪،‬‬
‫ةاغە‪ ،‬ئەی ناوەوەی؛ هار دەهات ةە هەمىو كانىنەهان یان نا؟ هەوایە (ﲦﲧﲨ) هاثێى دەچێجە‬
‫ئەوێ ئەو ةڕیاری داوە هە هار دەهات ةە هەمىو ئەو غجانەی فەرمانی پێدەهزێح نەن هەندێى ًەوەی‬
‫ﲤ ﲦ ﲧ ﲨ) ًەةەرئەوەی ثەنها ةە چىونە‬
‫ﲥ‬
‫فەرمانی پێدەهزێح (ﲡ ﲢ ﲣ‬
‫ناوەوەی ًەگ ەڵ ئەوانە ناهزێح ًە چىارچێىەی پێوهاثەیەن ةێح پاغان گىێڕایەڵیان ةوات ًە هەندێى‬
‫هار وفەرماندا و ضەرپێچی ةوات ًە هەندێى هار وفەرماندا‪ ،‬ئەوەی ضەرپێچی ةوات ئەوا ضشای دەدەن‬
‫ةەپێی كانىن چىنوە گىێڕایەڵی نەهزدنی كانىن ضەرپێچی و یازیتىونە‪ ،‬وە ئەوانە هاثێى وثیان‪:‬‬
‫گىێڕایەڵیجان دەهەین ًە هەندێودا‪ ،‬ئەوا ًە ناوەوەیان ئەمە هەیە هە ئێمە ثەضٌیمجان دەةین ةەثەواوی‪ ،‬وە‬
‫هەر ئەمەیە ئێطجا ڕوویداوە‪ ،‬چىن یەهە هاوڕێى ةێح ًەگەڵ غەرع یان هاوڕێى نەةێح ئەوا ئەو ًەگەڵ‬
‫دەضجىرە و ًەگەڵ كانىنە ثەنانەت ئەگەر ةتێجە هۆی دژایەثیوزدنی هللا عش وجٍ و ةتێجە هۆی‬
‫دژایەثیوزدنی پێغەمتەر ^و ةتێجە هۆی دژایەثیوزدنی مطىڵامنان‪ ،‬ئەوا هەر مٌوەچ دەةێح ةۆ‬
‫فەرمانەهان ةەثەواوی‪ ،‬هەوایە ئەَ كطەیەیان "نطيعوم يف ةعض األمز" (ﲦ ﲧ ﲨ) واثە ئەوان‬
‫گىێڕایەڵیان دەهەن ًە هەمىو فەرمانەهاندا نەن ًە هەندێى هار وفەرماندا‪ً ،‬ەوانەیە ًە ضەرەثای چىونە‬
‫ناوەوەهە دەڵێح‪ :‬گىێڕایەڵیان دەهەین ًە هەندێى فەرماندا‪ ،‬ةەاڵَ دەسانێح ئەگەر چىوە ناویەوە ئەوا‬
‫گىێڕایەڵیان دەهات ًە هەمىو فەرمانێودا ةۆیە ًێزەوە هللا ثعاًی فەرمىوی (ﲦﲧﲨ)‪ ،‬ضەرنجی‬
‫هۆثایی ئەوانە ةدە (ﲪ ﲫ ﲬ ﲭ ﲮ ﲯ ﲰ) هەر هەضێى مبزێح‬
‫ًەوان ًەضەر ئەَ ةارودۆزە هە ًەگەڵ ئەوانە دایە ڕكیان دەةێجەوە ًەوەی هللا دایتەساندووە‪ ،‬هاثێى‬
‫دەمزێح ًە هاثی گیانوێػاندا فزیػجەهان ًە ڕووزطار و پػجیان دەدەن‪ ،‬ئێمە هەضح ةەمە ناهەین ةەاڵَ‬
‫سانا و ةەئاگا هە هیچ غجێوی ًێ غاراوە ناةێح هەواڵی پێداوین هە هەر هەضێى واس ًە هیدایەت ةێنێح‬
‫و ةچێجە پاڵ هەضانێى هە ڕكیان دەةێجەوە ًەوەی هللا عش وجٍ دایتەساندووە پاغانیؼ مبزێح ًەَ جێگە و‬

‫‪17‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫ةارەدا ئەوا ًە هاثی مزدنەهەیدا فزیػجەهان ًە ڕووزطاریان و پػجیان دەدەن‪ ،‬وە ثۆ دەسانیح هە ئەَ‬
‫جۆرە مزدنە ثەنها ةۆ هافزان پێؼ دێح ﱡﭐ ﲟ ﲠ ﲡ ﲢ ﲣ ﲤ ﲥ ﲦ ﲧ‬
‫ﲨﱠ‬

‫(‪)1‬‬

‫‪ ،‬هەوایە ئەَ غێىاسه ًە مزدندا ثەنها ةۆ هافزانە (ﲟ ﲠ ﲡ ﲢ ﲣ ﲤ‬

‫ﲥ ﲦ ﲧ ﲨ)‪ ،‬ئەی ًێزەدا چی دەفەرمىێح (ﲪ ﲫ ﲬ ﲭ‬

‫ﲮ ﲯ ﲰ) هەمان ئایەثە ةەاڵَ ًێزەدا ثەنها وغەی هافزان الةزاوە ًەضەر ئەوەی هە‬
‫ئەَ غێىاسه ًە مزدن ثەنها ةۆ هافزانە‪ ،‬هەواةىو ئەوانە هللا ثعاًی ثەهفیزی هزدوون ئەگەر مزدن ًەضەر‬
‫ئەَ ةارە‪ً ،‬ە ژیانیدا مىڕثەدە و ئەمەع خاڵیەثی ًە هاثی مزدن‪ ،‬هۆهاری هىفزی ئەوانە ئەَ وثەیەیان ةىو‬
‫ﲤ " ةەهۆی ئەَ كطەیەوە‬
‫ﲥ‬
‫ةۆ ئەوانەی ڕكیان دەةێجەوە ًەوەی هللا دایتەساندووە " ﲡ ﲢ ﲣ‬
‫هللا عش وجٍ ثەهفیزی هزدن‪ ،‬سانایان چی دەڵێن دەرةارەی ئەَ وثەیەیان؟ ‪-‬ضەرنج ةدە‪ -‬ئیاممی ثەةەڕی ‪-‬‬
‫رخمه هللا‪ -‬دەڵێح‪ (" :‬ﲈ ﲉ ﲊ ﲋ ﲌ ﲍ ﲎ ﲏ ﲐ ﲑ ﲒ) ‪-‬پاغان ثەفطیزی‬
‫دەهات‪ -‬هللا ثعاًی دەفەرمىێح‪ :‬ةەڕاضجی ئەوانەی پاغەوپاع گەڕانەوە دواوە و هافز ةىون ةە هللا دوای‬
‫ئەوەی خەكیان ةۆ ڕوونتىوەوە و هەروەها مەةەضجی ڕێگاهەغیان ةۆ ڕوونتىوەوە‪ ،‬جا ڕوونی و ڕەوانی‬
‫ةەڵگەیان ناضی پاغانیؼ گىمڕاییان هەڵتژارد ةەضەر هیدایەت وەن عینادیێى ةۆ فەرمانی هللا ثعاًی‬
‫هەروەن ةاضی هزدووە دوای سانطح و سانیاری"‪ ،‬هەوایە ئیاممی ثەةەڕی وای دەةینێح هە ئەوانە؛‬
‫ئەوانەی دەڵێن ةەوانەی ڕكیان دەةێجەوە ًەوەی هللا عش وجٍ دایتەساندووە‪ :‬گىێڕایەڵیجان دەهەین ًە‬
‫هەندێى هار وفەرماندا‪ ،‬جا دەڵێح ئەمە هىفزە‪ ،‬وە اةن هثیز ‪-‬رخمه هللا‪ً -‬ە ثەفطیزەهەیدا دەڵێح‪" :‬واثە‬
‫جیا ةىونەوە ًە ئیامن و گەڕانەوە ةۆ هىفز"‪ ،‬ئینب خەسَ ‪-‬رخمه هللا‪ -‬دەڵێح‪" :‬ةۆیە هللا ثعاًی ةە مىڕثەد و‬
‫هافز هەژماری هزدن دوای ئەوەی خەكیان دەسانی و دوای ئەوەی هیدایەثیان ةۆ ڕوون ةىوەوە ثەنها‬
‫ﲤ)‪ ،‬وە ئیاممی‬
‫ﲥ‬
‫ةە هۆی وثەهەیان هە وثیان ةۆ هافزان"‪ ،‬چیان وت ةە هافزان؟ (ﲡ ﲢ ﲣ‬
‫اًػنلیطي ‪-‬رخمه هللا‪ -‬دەڵێح‪" :‬ڕواڵەثەهەی (ﲈﲉﲊﲋﲌ ﲍﲎﲏﲐﲑﲒ)‬
‫هەضانێون هافزةىونە دوای ئیامن هێنانیان"‪ ،‬وە هۆهەرەوەی ئەوەی سانایان وثیان ئەَ فەرمىودەیەی هللا‬
‫ثعاًی ـیە (ﲂ ﲃ ﲄ ﲅ) ًەةەرئەوەی ثەنانەت ئەگەر هاوڕێى ةێح ًەگەڵ غەرع و‬
‫گىێڕایەڵی ةوەیح ئەوا هەڵدەگەڕێیجەوە ًە دینی هللا عش وجٍ‪ ،‬ئەوانەی ڕكیان دەةێجەوە ًەوەی هللا‬
‫دایتەساندووە ئەگەر غجێویان هەةێح هاوڕێى ةێح ًەگەڵ غەرعی هللا‪ ،‬وە ئەَ جۆرە هەضانەع‬
‫گىێڕایەڵیان ةوەن ًەوەی هاوڕێوە ًەگەڵ غەرعی هللا ئەوا هەڵدەگەڕێنەوە ًە دینی هللا عش وجٍ‪ ،‬چىنوە‬
‫(‪ )1‬األنفاي‪. 50 :‬‬

‫‪18‬‬

‫مان‌له‌قى ‌رئانی‌پیرۆز‬
‫‌‬
‫نذامانی‌په ‌‬
‫ڕله‬
‫‌‬
‫واوكهری‌ ‌‬
‫ئه‬
‫‌‬
‫‌‬
‫ته‬

‫شيخ‌اةى‌عيل‌االنتاري‌‬

‫تقتله‌هللا‬

‫ئەوەی هە هەڵیانتژاردووە ةەهۆی ئارەسووەهانیان ةىوە نەن وەن زۆغەویطجنێى ًە پێناو هللا عش وجٍ‪،‬‬
‫وەریانگزثىوە ًە جىوًەهە و وەریانگزثىوە ًە نەضاڕا و وەریانگزثىوە ًە ئێشیدی و وەریانگزثىوە ًە‬
‫عەملانیەت و وەریانگزثىوە ًە ضاةیئە‪ ،‬وە هەندێى غجیان وەرگزثىوە ًە دین (ئیطالَ) ةۆیە وەریان‬
‫نەگزثىوە ًە پێناو هللا عش وجٍ و وەن گىێڕایەڵیوزدنێى ةۆ ئەو‪ ،‬ةەڵوى ةاغرتیان نەدۆسیىەثەوە ًەوەی‬
‫هەیە ًە الی هللا عش وجٍ هەر ةۆیە سیادیان هزدووە ةۆ كانىنەهانیان‪ ،‬ةەاڵَ ئەگەر غجێویان دۆسیەوە ًە‬
‫دینی ئێمە هە یەهنەگزێجەوە ًەگەڵ هەوەص و ئارەسووەهانیان ئەو هاثە ناهزێح ةیسەنە نێى دینەهەیان و‬
‫دەضجىرەهەیان‪ ،‬ئەگينا هللا ثعاًی خەاڵڵ و خەڕامی داناوە ئیرت چۆن خەاڵڵ و خەڕاَ دادەنێن؟!‬
‫(ﲪ ﲫ ﲬ ﲭ ﲮ ﲯ ﲰ ﲱ ﲲ ﲳ ﲴ ﲵ ﲶ ﲷ )‬
‫ئەوەی هە ًەالی ئەوان هەیە هللا عش وجٍ ثىڕە دەهات‪ ،‬وە ئەوانەغی هیدایەثیان ةۆ ڕوون ةىوەوە‬
‫پاغانیؼ چىونە پاڵ ئەوانە؛ غىێنی ئەوە هەوثن هە هللا عش وجٍ ثىڕە دەهات ئینجا هزدەوەهانیان پىوچ‬
‫و ةەثاڵ ةىوەوە‪ ،‬هیچ غجێوی نەما ثەنانەت یەن چاهەع‪ ،‬ةەاڵَ ضەةارەت ةە ڕۆژووەهانی و نىێژەهانی و‬
‫سەهاثی و هاوغێىەی ئەمانە؛ فەرمىودەیەهی رضىي هللا ^هەیە هە دەفەرمىێح هەر هەضێى‬
‫هزدەوەیەن ةوات ةۆ هللا ثعاًی ئەوا هللا ةۆی كەرەةىو دەهاثەوە ًە دونیا‪ ،‬وە فەرمىودەهەَ ةە ماناهەی‬
‫ةاص هزد هە ًە الی ئیاممی مىضٌیم ‪-‬رخمه هللا‪ -‬هاثىوە‪ ،‬أكىي كىيل هذا واضجغفز هللا يل وًوم وجشاهم‬
‫هللا زري اًجشاء وةارن فيوم‪.‬‬

‫و‌ئامادهكردىن‬
‫‌‬
‫وهرگێڕان‌‬
‫‌‬
‫ي‌ڕاستهڕێ‬
‫‌‬
‫‌‬
‫پێگه‬

‫‪19‬‬



Related keywords