PDF Archive

Easily share your PDF documents with your contacts, on the Web and Social Networks.

Share a file Manage my documents Convert Recover PDF Search Help Contact



028 .pdf



Original filename: 028.pdf
Author: Maher

This PDF 1.5 document has been generated by Microsoft® Word 2010, and has been sent on pdf-archive.com on 10/11/2019 at 17:13, from IP address 185.159.x.x. The current document download page has been viewed 45 times.
File size: 829 KB (20 pages).
Privacy: public file




Download original PDF file









Document preview


‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫‪1‬‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫‪e‬‬
‫وتاري‬
‫شێخ ئەبی عەلی ئەنباری‬

‫‪ -‬تقبه هللا‪-‬‬

‫وتاری (بیست و ههشت)‬

‫بەناونیشانی‬
‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫لف الفضىل‬
‫صلح الحذيبية – ِح ُ‬
‫شُ ب َ‬
‫هة ال َنجايش – ُ‬

‫وهرگێڕاىن‬
‫پێگهي ڕاستهڕێ‬

‫‪2‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫ةطم هللا اًزحمن اًزحیم اًحمذ هلل واًؿالج واًطالَ عٌی رضىي هللا‬
‫خىایە حەكامن ةە حەق پیػان ةذە و یارمەدیامن ةذە ًەضەر غىێنوەودنی‪ ،‬وه ةادڵیػیامن ةە ةادڵ پیػان ةذە‬
‫و یارمەدیامن ةذە ًەضەر ئەوەی ًێی دوورةوەوینەوە‪ ،‬خىایە ئەوەمان فێز ةوە هە ضىودمان پێذەگەیەنێر‬
‫و ضىودمهنذمان ةوە ةەوەی فێزمان دەهەیر‪ ،‬پەروەردگارا ًەوانەمان ةوەیر هە هار ةە سانطذەهەیان‬
‫دهههن‪ ،‬خىایە سانطذەهەمان ةوە ةە ةەڵگە و حىحخه ةۆمان ئەو ڕۆژەی ةە دیذارخ دەگەین و نەیوەیذە‬
‫ةهڵگه ةەضەرمانەوە ئەی چاهرتینی ةە ةەسەییان‪ ،‬ئەی پەروەردگارَ ضینەَ ئاضىودە و گىغاد ةوە و‬
‫هاروةار و هەوڵ وهۆغػم ةۆ ئاضان ةوە و گزێی سمانم ةوەرەوە و سمانم پاراو ةوە دا ًه گىفذارَ دێتگەن‪،‬‬
‫پەروەردگارا هزدەوەهانم چان ةوە و دەنها ةۆ ڕەسامەنذی دۆ ةێر و هیچ ةەغێوی دێذا نەةێر ةۆ هیچ‬
‫یەهێى ًە دروضذوزاوانر‪ً ،‬ه پاغانذا‪:‬‬
‫هێػذا كطەهامنان دەرةارەی ئەو دەضذەیەیە هە دەگەڕێر ًە گىمانەهان ةۆ ئەوەی چىونە ناو حێگەهانی‬
‫هەڵگەڕانەوە ةۆ خۆی ةە دروضر داةنێر‪ ،‬وە مەةەضذم ًە حێگەهانی هەڵگەڕانەوە؛ حوىمەدە‬
‫داغىدییەهان و ئەنخىمەنە دەرشیعییە نىێنەرییەهانە‪ ،‬وە ًە دیذاری پێػىو ةاضی ةەڵگەهێنانەوەی‬
‫ئەوامنان هزد ةە چیڕۆهی پێغەمتەر یىضف‪ ،‬وە ومتان هیچ ةەڵگەیەن نەةىو ًە الی پێغەمتەر یىضف ةۆ‬
‫خۆخطذنە نێى حێگەهانی هەڵگەڕانەوە‪ ،‬حەخذیؼ دەهەمەوە ًە ةاةەدێى و دووةارەی دەهەمەوە؛ ئەویؼ‬
‫ئەوەیە هە خەڵى ًە ةاةەدی حىهموزدن ةە حگە ًەوەی هه هللا دایتەسانذووە داةەع دەةن ةۆ ضێ ةەع‪،‬‬
‫ئەهٌی ضىننە و حەماعە وای دەةینن ئەوانە هەڵگەڕاونەدەوە ًە دینی هللا دعاًی‪ ،‬ئەمە ئەهٌی ضىننە و‬
‫حەماعە‪ ،‬ةەاڵَ هۆمەڵی مىڕحیئە ‪-‬ئەَ خۆغەویطذانەی داغىدان‪ً -‬ەةارەیانەوە دەڵێن‪ :‬هفز دون هفز‪،‬‬
‫ضەةارەخ ةە ئیخىانی میطڕ و هٌوەهانیان حا ئەوانە دەیانەوێر چىونە نێى ئەو حێگەیانە ةوەن ةه دین‪،‬‬
‫ةۆیە پێیان وایە چىونە ناو ئەو حێگەیانە ًە دینذایە ةەڵوى واحتێوی غەرعییە هە ئینطان ةچێذە ناو ئەَ‬
‫حێگەیانە! ‪ ،‬ةۆیە ًێزەوە دەضذیان هزد ةە گەڕان ًە هەر گىمانێى ةێر ةۆ ئەوەی ةۆ خۆیان ةوەنە ةیانى و‬
‫چىونە نێى ئەَ حێگەیانە ةە دروضر داةنێن‪ ،‬حا ًەو گىمانانەی دەیوەنە ةەڵگە ًەضەر چىونە پەرًەمان؛‬
‫ةاةەدی نەحاغی ـیە ‪-‬رحمه هللا‪ ،-‬وە دۆ دەسانیر هە نەحاغی پاغایەن ةىو ًەضەر حەةەغە‪ ،‬هە ئەمەع‬
‫ساراوەیەهە ةەهاردەهێرنێر ةۆ هەر هەضێى حىهمی حەةەغەی هزدةا‪ ،‬هەروەن ئەوەی حىهمی فارضی‬
‫‪3‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫دەهزد ناودەةزا ةە هیطڕا و ئەوەی حىهمی ڕۆمی دەهزد ناودەةزا ةە كەیطەر و ئەوەی حىهمی یەمەنی‬
‫دەهزد ناودەةزا ةە دىةتەع و ئەوەی حىهمی میطڕی دەهزد ناودەةزا ةە فیزعەون و هەنذێى حاریؼ ةە‬
‫مىكەوكەص‪ ،‬حا ئەَ ناوانە نارساون ًە مێژوودا و ةەهاردەهێرنان ةۆ ئەَ هەضانە‪ ،‬وە ناوی پاغای‬
‫حەةەغە "ئەضحەمە" ةىو هەروەن ًە الی ةىخاری ‪-‬رحمه هللا‪ -‬هادىوه‬
‫چۆن غىێنوەودىوانی ئەفاڵدۆن ةەڵگە دەهێننەوە ةە نەحاغی ًەضەر دروضذتىونی چىونە ناو حوىمەدە‬
‫داغىدییەهان و پەرًەمان؟ ودیان‪ :‬نەحاغی مطىڵامن ةىو‪ ،‬هادە نێى ئیطالَ ًە ماوەی ژیانی پێغەمتەر ^‪،‬‬
‫وە دوای مطىڵامنتىونەهەی ةارودۆخەهە وەن خۆی مایەوە‪ ،‬حىهمی حەةەغەی دەهزد ةە هەمان ئەو‬
‫حىهامنەی هه حىهمی پێذەهزد پێؼ مطىڵامنتىونی‪ ،‬هەوایە ئێطذا پیاوێوی مطىڵامنە ةەاڵَ حىهم دەهاخ‬
‫ةە حگە ًەوەی هە هللا دایتەسانذووە و پێغەمتەریؼ ^ئەمەی پەضەنذ هزد و پێی ڕاسی ةىو ةەڵوى‬
‫نىێژی ًەضەر هزد هادێى مزد‪ ،‬هەواةىو ئەمە ةەڵگەیەهی ئاغوزایە ‪-‬هەروەن پێیان وایە‪ً -‬ەضەر‬
‫دروضذتىونی چىونە ناو حوىمەدە پەرًەمانییەهان و هەروەها حىهموزدن ةە حگە ًەوەی هه هللا عش‬
‫وحٍ دایتەسانذووە‪ ،‬ئایا دا چ ڕادەیەن ئەوەی ئەوانە ةۆی چىونە ڕاضر و دروضذە؟‬
‫پػذیىان ةە هللا عش وحٍ دەڵێم‪ :‬ةاةەدی یەهەَ ئەوەیە هە نەحاغی پاغایەن ةىو ًەضەر حەةەغە ‪-‬‬
‫ناهۆهیامن نیە ًەمەدا‪ ،-‬ةاةەدی دووەَ‪ :‬ئەوەیە ئەو ةاوەڕی هێنا ًە ماوەی ژیانی رضىي هللا ^ هە‬
‫ئەمەع ةە هەمان غێىە ناهۆهی دیادا نیە‪ ،‬ةاةەدی ضێیەَ‪ :‬ئەوەیە هە ئەو هیچ غذێوی ًە حىهمڕانییەهەیذا‬
‫نەگۆڕی دوای ئەوەی مطىڵامن ةىو‪ ،‬ئەمەع ةە هەمان غێىە ناهۆهی دیادا نیە‪ ،‬حا چۆن هارەهە ڕوویذا و‬
‫چۆن ةڵێین ئەو ةاوەڕی هێنا ًە هادێوذا حىهمی دەهزد ةە حگە ًە حىهمەهانی هللا عش وحٍ؟ ًە‬
‫ضەرەدادا‪ ،‬نەحاغی ‪-‬رحمه هللا‪ -‬دوای مطىڵامنتىونی‪ ،‬هاوهاخ سانایان ًە داةیعینی هەژمار دەهەن چىنوە‬
‫پێغەمتەری ^نەةینی‪ ،‬ةاوەڕی هێنا ةەاڵَ نەیتینی ةۆیە ًە داةیعین هەژمار دەهزێر‪ ،‬دوای ئەوەی‬
‫ةاوەڕی هێنا ئەوانەی ًەگەڵیذا ةىون ًە فەرمانتەردار و ةەرپزضەهانی‪ ،‬سانیان ئەو دینەهەی گۆڕیىە حا‬
‫ویطذیان ًێی دەرةچن‪ ،‬هادێى ئەویؼ ةەوانی سانی هە دەیانەوێر ًێی دەرةچن‪ ،‬هادە الی هاوەاڵنی‬
‫رضىي هللا ^ئەوانەی ًە حەةەغە ةىون‪ ،‬وە هەنذێى هەغذی ةۆ ئامادە هزدن و ودی‪ :‬ئەگەر ةەضەرمذا‬
‫ساڵ ةىون ئەوا ئێىە دەرةچن ةۆ ئەو غىێنەی دەدانەوێر ةەاڵَ ئەگەر من ساڵ و ةااڵدەضر ةىوَ ئەوا ًەَ‬
‫‪4‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫خاهەدا مبێننەوە‪ ،‬پاغان دوای ئەمە هەودە گفذىگۆیەن ًەگەڵ ئەو دەضەاڵدذار و ةەرپزضانەی ًە دەوری‬
‫ةىون‪ ،‬وە هاغەسێوی ئامادە هزد و دیایذا نىوضی‪ :‬غایەدی دەدەَ ةەوەی هیچ خىایەن نیە ةە حەق حگە‬
‫ًە هللا و محمذ پێغەمتەری هللا ـیە‪ ،‬وە عیطا ةەنذە و پێغەمتەری هللا ـیە‪ ،‬پاغان ًەناو پۆغاهەهەی داینا‪،‬‬
‫ئینخا هادێى دەرچىو گفذىگۆی ًەگەڵ كەومەهەی دەهزد و ةەڵگەی ةۆ دەهێنانەوە ودیان‪ً :‬ە دینەهەمان‬
‫دەرچىویر و دەرةارەی عیطا غذێى دەڵێیر حیا ًەوەی ئێمە دەیڵێین‪ ،‬ودی‪ :‬ئێىە چی دەڵێن؟ ودیان‬
‫دەڵێین ئەو هىڕی خىایە‪ ،‬ودی‪ :‬منیؼ ئەمە دەڵێم پاغان دەضذی ًەضەر ئەو هاغەسە دانا هە ًەناو‬
‫پۆغاهەهەیذا ةىو حا ئەوانیؼ هێمن و ةێذەنگ ةىون‪ ،‬هەوایە ئەو وەن ئەوەی ًە ضەرەدادا دینەهەی‬
‫ئاغوزا هزدووە ةەاڵَ دوای ئەوەی ویطذىیانە ًێی دەرةچن ةۆیە دین و ئیامنەهەی غاردەوە‪ ،‬ئەَ حۆرە ًە‬
‫خەڵویذا ئینب دەیمیە و ئینب كەییم ‪-‬رحمهام هللا‪ -‬پۆڵێنی دەهەن ةە چینی چىارەَ‪ ،‬چینی چىارەَ ‪-‬ئەوانە‪-‬‬
‫‪ ..‬ضێ چینەهە ةاضوزاون ًە ضەرەدای ضىڕەدی (اًتلزج)؛ ئیامنذاران و هافزان و مىنافیلان ئەوانە حاڵیان‬
‫نارساوە‪ ،‬مىنافیم ئەو هەضەیە هە ئیامن دەردەخاخ و هىفز دەغارێذەوە‪ ،‬ةەاڵَ چینی چىارەَ ئەو هەضەیە‬
‫هە هىفز دەردەخاخ و ئیامن دەغارێذەوە حا نەحاغی ًەَ چینە ةىو‪ ،‬وای ةۆ دەرخطنت ةەوەی ئەو ًەضەر‬
‫دینی ئەوانە ةەاڵَ ًە ڕاضذیذا ةاوەڕدار ةىو ةە پێغەمتەر ^‪ ،‬وە ئینب دەیمیە و ئینب كەییم هادێى دانیان‬
‫ﱡﱙ‬
‫ناوە ةەَ چینە ئەوا ةەڵگەیان هێناوەدەوە ًەضەر ئەمە حا ًە نێى ةەڵگەهانیؼ فەرمىودەی هللا دعاًی ﱘ‬

‫ﱚ ﱛ ﱜ ﱝ ﱞ ﱟ ﱠ ﱠ(‪ً ،)1‬ەوانەیە هەضێى ةوىژیر هە ئەوانە هەمىویان هافز ةن‬
‫ةەاڵَ ئەوەی هىغذىدە ًە ناویانذا ئەمەیان ئیامنذارە و ًەناویانذا دەژیا‪ ،‬هەروەها ةەڵگەیان هێناوەدەوە ةەَ‬
‫فەرمىودەیەی هللا دعاًی هە ةاضی ةاوەڕدارەهەی ناو دارودەضذەی فیزعەون دەهاخ‪ ،‬هەضێى ةىو‬
‫ئیامنەهەی غاردةىوەوە‪ ،‬هەوایە ئەَ چینەع هەن و نەحاغی ًەَ چینە ةىو‪ ،‬ئینب كەییم ‪-‬رحمه هللا‪-‬‬
‫دەڵێر‪" :‬ةەردەواَ ئەَ هۆمەڵەیە منىونەیەهن ًە خەڵى ًەضەر ضەردەمی پێغەمتەر ^و دوای ئەویؼ‪،‬‬
‫هە ةە پێچەوانەی مىنافیلەهانن ًە هەمىو ڕووێوەوە وەن ئیامنذارەهەی دارودەضذەی فیزعەون هە‬
‫ئیامنەهەی غاردةىوەوە و هەروەها وەن نەحاغی هە پێغەمتەر ^نىێژی ًەضەر هزد" ودەهەی ئینب‬
‫كەییم ‪-‬رحمه هللا‪ -‬هۆدایی هاخ‪ ،‬هەوایە نەحاغی ًەَ چینەیە‪ ،‬ضەةارەخ ةە ةەڵگەع ًەضەر ئیامنی ئەو‬
‫(‪ )1‬اًنطاء‪.29 :‬‬

‫‪5‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫ةزیذییە ًەوەی هادىوە ًە ؾەحیحی ةىخاری ‪-‬رحمه هللا‪ -‬ةەوەی ًە ڕۆژی مزدنیذا ‪-‬پێغەمتەر‪ -‬ةە‬
‫هاوەاڵنی فەرمىو‪" :‬ئەمڕۆ پیاوێوی چان مزد حا هەڵطن و نىێژ ةوەن ًەضەر ةزاهەدان" وە فەرمىودەهە‬
‫ًە الی ئیاممی مىضٌیم هادىوە و هەروەها ًە ڕیىایەدێوذا ًە الی ةىخاری ةهَ غێىهیه هادىوە‪" :‬داوای‬
‫ًێخۆغتىون ةۆ ةزاهەدان ةوەن" ئینخا ڕیشی هزدن و نىێژی ئامادەنەةىوی (غائث) ًەضەر نەحاغی هزد‪،‬‬
‫هەوایە ةەدڵنیاییەوە ًەضەر ئیامن ةىوە‪ ،‬إةن األثیز ًە پەڕدىهی "أضذ اًغاةح يف معزفح اًؿحاةح" ةاضی‬
‫هزدووە هە پێغەمتەر ^ (عمزو ةن أمیح اًضمزي) <نارد ةۆ الی نەحاغی ةە پەیامێى‪ ،‬ئەَ پەیامەع‬
‫دیایذا پێغەمتەر ^داوای ًە نەحاغی هزد هە ةێذە ناو ئیطالَ‪ ،‬هەروەها داوای ًێوزد دایوی حەةیتەی‬
‫ًێ مارە ةواخ‪ ،‬دایوامن (رمٌح ةنر أيب ضفیان) <‪ ،‬ةە هەمان غێىە ًە پەیامەهەدا داوای ًێوزد‬
‫مطىڵامنەهانی الی خۆی ةنێزێذەوە ةۆ الی ئەو‪ ،‬ئەَ پەیامە گەیػذە نەحاغی ًە ضاڵی غەغی هۆچی‬
‫پاغان نەحاغی وەاڵمی پێغەمتەری ^دایەوە ةە پەیامێى؛ "ًە نەحاغییەوە ةۆ رضىي هللا‪ ،‬من ةاوەڕَ ةە‬
‫دۆ هێناوە ةە ڕاضذگۆیی و ةە ةەڕاضذذانان و من غایەدی دەدەَ هیچ خىایەن نیە ةە حەق حگە ًە هللا‪،‬‬
‫ةەیعەخ ةە دۆ و ةەیعەخ ةە هىڕە مامەهەخ دەدەَ و دەضٌیمی هللا ـی پەروەردگاری حیهانیان ةىوَ"‪ ،‬ئەمە‬
‫ناوەڕۆهی پەیامی نەحاغی ةىو ةۆ رضىي هللا ^‪ ،‬هەوایە نەحاغی ةاوەڕی هێناةىو ةە پێغەمتەر ةەاڵَ‬
‫پێىیطذە دانتنێین هە ئەمانە ڕاضذی مێژوویین ئەویؼ ماوەی مطىڵامنیەدی نەحاغی چەنذ ةىو؟‬
‫ماوەی مطىڵامنیەدییەهەی؛ ئەو هادە ناو ئیطالَ ًە ضاڵی غەغی هۆچی‪ ،‬مزدنی؛ ئینب هەثري ‪-‬رحمه هللا‪-‬‬
‫دەڵێر‪" :‬وە هادی مزدنی پێؼ فەدحی مەهوە ةىو ةە ماوەیەهی سۆر"‪ ،‬وە دۆ دەسانیر هە مەهوە ‪-‬هللا‬
‫دعاًی پایەدار و گەورەی ةواخ‪ً -‬ە ضاڵی هەغذی هۆچی فەدح هزا هەوایە هۆچی دواییوزدنی پێؼ‬
‫ضاڵی هەغر و دوای ضاڵی غەع ةىوە حا ئەمە ماوەی مطىڵامنتىونەهەی ةىوە‪ ،‬ئەگەر ئەَ ڕاضذییانەخ‬
‫سانی‪ ،‬هەوادە چۆن ةەَ غێىەیە مایەوە هە حىهم ةواخ ةەو حىهامنەی حىهمی پێذەهزدن هادێى ًەضەر‬
‫دینی نەضڕانیەخ ةىو؟‬
‫پػذیىان ةە هللا عش وحٍ دەڵێم‪ :‬نەحاغی هاری ةەوە هزد هە فێزی ةتىو ًە دینی هللا عش وحٍ‪ ،‬ئەو غذانە‬
‫چی ةىون دەیشانی ًە دینی هللا دعاًی و هامانەع ةىون غاراوە ةىون ًێی ًە دینی هللا دعاًی ؟ وە ئەوەی‬
‫ًەو غاراوە ةىو ئایا ًە ڕووی غەرعییەوە ًێپزضینەوەی ًهضهر دههزێر ًهگهڵیذا یان نا؟ ضەرەدا ئەوەی‬
‫‪6‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫فێزی ةىو ًە دینی هللا دعاًی ةزیذی ةىو ًە ةەیەهگزدنی هللا عش وحٍ‪ ،‬ئەو پێػرت دەیىخ‪( :‬إنّ هللا ثاًث‬
‫ثالثح)‪ ،‬دوای ةاوەڕهێنان دەیىخ‪( :‬ال إًه إال هللا) ئەمە ةىو هە پێی گەیػر‪ ،‬وە ةاوەڕی هەةىو ةە عیطا ‪-‬‬
‫درودی هللا ًەضەر پێغەمتەری ئێمە و ئەویؼ ةێر‪ -‬ةەوەی ئەو هىڕی هللا ـیە ‪-‬عش وحٍ‪ ،-‬دوای‬
‫ةاوەڕهێنانی ةە پێغەمتەر ^ سانی هە ئەو ةەنذە و پێغەمتەری هللا ـیە و ًە دایوتىونەهەی هەر ةە‬
‫فەرمانی هللا ةىوە هە ًە مەریەمذا ‪-‬عٌیها اًطالَ‪ -‬ةەرحەضذە ةىو‪ ،‬هەوایە ئەَ گۆڕانانە ةەهۆی ئەو‬
‫غذانەوە ةىو هە پێی دەگەیػر ًە دینذا و واسی ًە دینی نەضڕانیەخ هێنا و هادە ناو دینی ئیطالَ‪ ،‬ئەَ‬
‫ةاةەدانە گەیػذنە نەحاغی و ئینخا هاری هزد ةەَ ةاةەدانە ةەاڵَ هیچ غذێى ًە دەرشیعەهانی دز نەگەیػنت‬
‫ةە نەحاغی‪ ،‬هیچی پێنەگەیػر ةە ةەڵگەی ئەوەی عتذهللا ةن مطعىد <هادێى ًە حەةەغە گەڕایەوە‬
‫ضەالمی هزد ًە پێغەمتەر ^ًە هادێوذا نىێژی دەهزد حا وەاڵمی نەدایەوە‪ ،‬ئەویؼ ودی‪ :‬ئەی رضىي‬
‫هللا ئێمە ضەالمامن دەهزد دۆ وەاڵمر دەدایەوە ئەی ةۆچی ئێطذا وەاڵمم نادەیذەوە؟ پێغەمتەر‬
‫^فەرمىوی‪" :‬ةەڕاضذی ًە نىێژدا ضەركاڵتىون و دێڕامان هەیە"‪ .‬فەرمىودەهە ًە الی ةىخاری ‪-‬رحمه‬
‫هللا‪ -‬هادىوە‪ً ،‬ە ضەرەدای دەرشیع ًە هادی نىێژهزدنذا هەضێى ضەالمی ةوزدایە دەدىخ‪ :‬وعٌیوم اًطالَ‪،‬‬
‫ةەاڵَ ًەو ماوەیەی ئەَ هاوەاڵنە ًە حەةەغە ةىون ئەَ دەرشیعە نەضخ ةىوەوە و دەرشیعێوی دز هاخ؛‬
‫ةەوەی هادێى ًە ناو نىێژدا ةىویر و هیچ هەص وەاڵمی ضەالمەهەی نەدایەوە‪ ،‬دۆ وەاڵَ ةذەوە ةە‬
‫ئاماژەهزدن ةە دەضذر‪ ،‬پػذی دەضذر ڕوو ًە ئاضامن دەهەیر و ناوًەپر ڕوو ًە سەوی دەهەی حا ًە هەر‬
‫ةارێوذا ةىویر ئەوا ةەَ غێىاسە ئاماژە دەهەیر‪ ،‬ئەمە ضىننەدە ًە وەاڵمذانەوەی ضەالَ ةەاڵَ عتذهللا ةن‬
‫مطعىد ئەَ غذە پەیىەضذەی ةە نىێژ نەسانیتىو چىنوە دەرشیعەهان پێی نەگەیػذتىون‪ ،‬ئەمە ةهڵگهی‬
‫یەهەَ‪ ،‬ةهڵگهی دووەَ‪ :‬ةاةەدەهە هەر دەنها ًەضەر نەحاغی هىرخ نەهزاوەدەوە ةەڵوى هەمىو ئەو‬
‫هاوەاڵنەی هۆچیان هزدةىو ةۆ ئەَ ناوچانە‪ ،‬حاڵیان هەروەن حاڵی نەحاغی ةىو‪ ،‬حا ًە مەهوە ڕۆیػنت‬
‫ةەو غذانەی دەیانشانی ًە ئیطالَ‪ ،‬وە چىونیان ةۆ حەةەغە ًە ضاڵی پێنخەمی پێغەمتەرایەدی پێغەمتەر ةىو‬
‫^‪ ،‬ضەرەدای هۆچوزدن ًە ضاڵی پێنخەمی پێغەمتەرایەدی ةىو‪ ،‬ماوەیەن مانەوە دا ضاڵی حەودی هۆچی‬
‫ئینخا گەڕانەوە ةۆ مەدینە‪ً ،‬ە ضاڵی غەسوەی خەیتەر ًە حەةەغە گەڕانەوە هەوایە نشیوەی ضێشدە ضاڵ ًە‬
‫حەةەغە ةىون‪ ،‬ةەدرێژایی ئەو ماوەیە ئاگادار نەةىون ًەو دەرشیعانەی داةەسین ًە مەدینە ةەڵوى دەنها‬
‫‪7‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫ًەضەر ئەو غذانەی دین ةىون هە وەریانگزدتىو ًە ضەردەمی مەهوە و حا هللا ـیان ‪-‬عش وحٍ‪ -‬دەپەرضر‬
‫ةەهۆی ئەو غذانەی فێزی ةتىون ةۆیە حاڵی نەحاغی وەن حاڵی ئەَ هاوەاڵنە ةىو هە ًەَ ناوچانهدا‬
‫ةىون‪ ،‬وە دێمە ضەر ودەی ئینب حەسَ ‪-‬رحمه هللا‪ -‬داوەهى ةشانیر ئەوانە خاوەن عىسرن یان نا‪ ،‬هەواةىو‬
‫نەحاغی هاری دەهزد ةەوەی فێزی ةتىو ًە دین‪ ،‬ةەاڵَ دەرةارەی دەرشیعەهان ئەوا هاری پێنەهزد چىنوە‬
‫پێی نەگەیەنزاةىو و ئەَ دەرشیعانەی پێنەگەیػذتىو‪ ،‬وە دۆ دەسانیر هە ًە ڕێگزەهانی دەهفیزهزدن‪ ،‬وادە‬
‫ئەگەر هەضێى هەودە ناو هەڵىەغێنەرەوەیەن ئەوا هەنذێى ڕێگز هەن حا ًە چىارچێىەی ڕێگزەهانی‬
‫دەهفیز ئەوەیە ئەگەر هەضێى مطىڵامن ةىو و هاوهاخ ًە ناوچەیەهی دوور دەژیا؛ ناوچەیەهی داةڕاوە ًە‬
‫مطىڵامنان‪ ،‬دوای ئەوەی مطىڵامن ةىو هەڵىەغێنەرەوەیەهی ًە هەڵىەغێنەرەوەهان ئەنخامذا‪ ،‬ئایا دروضذە‬
‫ةۆ هیچ یەهێى دەهفیزی ةواخ؟ نەخێز دروضر نیە‪ ،‬ةۆچی؟ چىنوە ةەهۆی ئەوەی ًە ناوچەیەهی دوور‬
‫و داةڕاوە ًە مطىڵامنان ئەوا دەةێذە ڕێگز ًە ةەهارهێنانی ناوی ڕیذە ةۆی یان داةەسانذنی حىهمی ڕیذە‬
‫ًەضەری چىنوە ناوچەی دوور و داةڕاو ڕێگزێوە ًە ڕێگزەهانی دەهفیز‪ ،‬حا نەحاغی ئەمە حاڵی ةىو هە‬
‫ًە حەةەغە دەژیا هاوهاخ ةەدەواوی داةڕاو ةىو ًە مەدینە و ًەو دەرشیعانەی دادەةەسین ًەو ماوەیەدا‬
‫ةۆیە ئەگەر هەڵىەغێنەرەوەیەن ئەنخاَ ةذاخ ئەوا ًه ڕووی غهرعییهوه ةۆ هیچ هەضێى دروضر نیە‬
‫حىهمی ةەضەر ةذاخ ةە ڕیذە و هەڵگەڕانەوە یاخىد ةە دەرچىون ًە ئیطالَ‪ ،‬ئێطذاع ودەی ئینب حەسَ و‬
‫ئینب دەیمیە ‪-‬رحمهام هللا دعاًی‪ -‬دەخىێنمەوە ًەةارەی ئەَ ةاةەدەوە‪ ،‬هاوهاخ پێؼ ئەوەی ودەهانیان‬
‫ةخىێنمەوە ودەیەهی (إةن اًعزيب ‪-‬رحمه هللا‪ )-‬هەیە‪ ،‬دەڵێر ةۆچی پێغەمتەر ^نىێژی ًەضەر نەحاغی‬
‫هزد؟ هە ئیاممی كىڕدىةی ‪-‬رحمه هللا‪ -‬ودەهەی اةن اًعزيب گىاضذىەدەوە ًە دەفطیزەهەی‪ ،‬اةن اًعزيب هە‬
‫هۆهاری نىێژهزدنی پێغەمتەر ^ًەضەر نەحاغی ڕوون دەهادەوە دەڵێر‪" :‬چىنوە پێغەمتەر ^ سانی‬
‫هه نەحاغی و ئەوانەی ًەگەڵیذا ةىون ًە هاوەاڵن هیچ ةەڵگە و گێڕانەوەیەهیان ًەةەردەضر نیە ًەةارەی‬
‫نىێژهزدن ًەضەر مزدوو‪ ،‬وە سانی هە ئەوان نەحاغی دەنێژن ةەةێ نىێژهزدن ةۆیە دەضذی هزد ةە‬
‫نىێژهزدن"‪ ،‬پێغەمتەر ^ئەَ غذەی سانی ئەمەع ودەی اةن اًعزيب ‪-‬رحمه هللا‪ -‬ةىو‪ ،‬ئینب هەثیز ًە‬
‫دەفطیزەهەیذا ئەَ ودەیەی اةن اًعزيب گىاضذىەدەوە پاغان دوای ئەمە ودىیەدی‪" :‬وە ئەمەع وەاڵمێوی‬
‫چاهە‪ ،‬ودەهە هی اةن اًعزيب ـیە و ئیاممی كىڕدىةی گىاضذىیەدییەوە و پاغان ئینب هەثیز گىاضذىیەدیەوە و‬
‫‪8‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫ضەرنخی داوە ًەضەر ودەهەی اةن اًعزيب و دەڵێر‪" :‬وە ئەمەع وەاڵمێوی چاهە"‪ ،‬هەوایە ئێطذا سانیم‬
‫هە دەرشیعەهان پێی نەگەیػذتىون حا ماداَ دەرشیع پێی نەگەیػذتێر و ئینخا حىهمی هزدووه ةەوەی‬
‫خۆی ةەالیەوە ةاع و پەضەنذ ةىوە ئەوا ئەمە ةە هەڵىەغێنەرەوە ًە كەڵەَ نادرێر ًە دینەهەمان‪ ،‬ةە‬
‫هەڵىەغێنەرەوەیەن ًە هەڵىەغێنەرەوەهانی ئیطالَ هەژمار ناهزێر ًە دینەهەمان‪ ،‬ضەرند ةذە ئینب حەسَ‬
‫رحمه هللا‪ -‬چی دەڵێر‪ ،‬ئەَ ودەیەع ًە "املحٌّی"دا هادىوە‪ ،‬ئینب حەسَ ‪-‬رحمه هللا‪ -‬دەڵێر‪" :‬حیاواسی‬‫و ناهۆهی نیە ًەوەی ئەگەر ئینطانێى مطىڵامن ةتێر و دەرشیعەهانی ئیطالَ نەسانێر حا ةاوەڕی وا ةێر‬
‫هە ئارەق حەاڵڵە و هەروەها هیچ نىێژێى ًەضەر ئینطان نیە ًە هادێوذا حىهمی هللا دعاًی پێی‬
‫نەگەیػذتێر ئەوا هافز ناةێر ةەةێ هیچ ناهۆهیێى هە دانی پێذاةرنێر"‪ ،‬مانای ئەَ كطەیەی ئینب حەسَ ‪-‬‬
‫رحمه هللا‪ -‬چییە؟ پیاوێى ًە ناوچەیەهی دوور دهژیێر حا مطىڵامن دەةێر ةەاڵَ پێی نەگەیػذىوە هە‬
‫ئارەق ًە ئیطالمذا حەڕامە ئینخا ةاوەڕی وایە ئارەق حەاڵڵە هە ئەمەع هارێوی دەرچىێنەرە ًە دین‬
‫ةەاڵَ نادىانیر دەهفیزی ةوەیر‪ ،‬ةۆچی؟ چىنوە ًە ناوچەیەهی دوورە و ئەَ حىهمە غەرعییەی‬
‫پێنەگەیػذىوە‪ ،‬ةەڵوى غذی دزی خطذە ضەر ئەمە و ودی پێی وانیە نىێژ ًەضەر ئینطان دانزاةێر و هەر ًە‬
‫ةنەڕەدذا پێی وانیە غذێى هەةێر ةەناوی نىێژ‪ ،‬ئەمە دەهفیز ناهزێر‪ ،‬ةۆچی؟ چىنوە دەرشیعی‬
‫پێنەگەیػذىوە‪ ،‬وە هەر هەضێویؼ غذێوی پێ ڕانەگەیەنزاةێر ئەوا ًهضهر ئهمه ًێپزضینەوەی ًەگەڵذا‬
‫ناهزێر‪ ،‬ةاغە‪ ،‬دوای ئەمە ئینب حەسَ كطەهەی دەواو دەهاخ و دەڵێر‪" :‬داوههى ئەگەر ةەڵگەی ًەضەر‬
‫چەضپا و حێگیز ةىو ‪-‬وادە ئەو هەضەی ئارەق و نىێژنەهزدنی حەاڵڵ هزد‪ -‬ئینخا هەر ةەردەواَ ةىو‬
‫ًەضەر ئەَ حاڵە ئەو هادە ةە هۆڕای ئىممەخ هافزە"‪ ،‬وادە پێی ودزا ئارەق حەڕامە ًە دینی ئێمە هەچی‬
‫هەر ةەردەواَ ةىو ًە حەاڵڵوزدنی ئارەق ئەوە ئەو هادە ئەَ هەضە دەهفیز دەهزێر چىنوە ةەڵگە ًەضەری‬
‫حێگیز هزا و غەرعی پێگەیەنزا‪ ،‬ئەمە ودەی یەهەمی ئینب حەسَ ةىو‪ ،‬ضەةارەخ ةە ودەهەی دزی ًە‬
‫"اًفؿٍ يف املٌٍ واًنحٍ" دەڵێر‪" :‬وە هەر هەضێى ةەغێى ًە واحتەهانی دینی پێنەگەیػذتێر ئەوا‬
‫خاوەن عىسرە و هیچ ضەرسەنػذێوی ًەضەر نیە‪ ،‬هەروەن حعفز ةن أيب طاًث و هاوەاڵنی > ًە‬
‫خاهی حەةەغە ةىون و پێغەمتەر ^ًە مەدینە ةىو و كىرئانیؼ دادەةەسی و دەرشیعەهان دادەنزان حا‬
‫هیچ هامیان ةە حهعفهر و هاوەاڵنی نەدەگەیػر ةەهۆی دووری و پچڕانی ڕێگا ةە گػذی ًە مەدینەوە ةۆ‬
‫‪9‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫خاهی حەةەغە‪ ،‬ئینخا ةەَ غێىەیە مانەوە ةۆ ماوەی غەع ضاڵ و ئەمەع هیچ سیانێوی نەدا ًە دین و‬
‫ئیامنەهەیان ‪-‬وادە هاوەاڵنی رضىي هللا‪ -‬ئەگەر حەڕامیان ئەنخاَ داةێر و فەڕسیان ةەحێ نەهێناةێر"‪،‬‬
‫ةەدرێژایی ئەو ضااڵنە ‪-‬ضێشدە ضاڵ‪ -‬هە ًەوێذا مانەوە ةەدڵنیاییەوە غذانێى حەڕاَ هزا و غذانێى حەاڵڵ‬
‫هزا ةەاڵَ ئەوان پاةەنذ نەةىونە نە ةە حەاڵًوزاوەهان و نە ةە حەڕاموزاوەهان‪ ،‬وە غذانێى فەڕسهزان ةەاڵَ‬
‫ئەوان پاةەنذ نەةىونە ةە ئەنخامذانیان حا ئەوانە خاوەن عىسرن چىنوە غەرع پێیان نەگەیػذىوە ًەَ‬
‫خان و ناوچانەدا‪ ،‬وە نەحاغی حاڵی وەن حاڵی هاوەاڵنی رضىي هللا ةىو ^‪ ،‬ودەیەهی دز هەیە هە هی‬
‫ئینب دەیمیە ـیە ًە "اًىاضطيح"‪ ،‬ئینب دەیمیە ‪-‬رحمه هللا‪ -‬دەڵێر‪" :‬مەرج نیە هەر هەضێى پێچەوانەی‬
‫غذێوی هزد ًهَ ةیزوةاوەڕە ئهوا دیاچىو و خەضارەمتەنذ ةێر‪ ،‬چىنوە هەضی ناهۆن و ڕاحیا ًەوانەیە‬
‫مىحذەهیذێى ةێر و هللا ًە هەڵەهانی خۆع ةێر‪ ،‬وە دەغێر ئەوەنذەی ًە سانطر پێنەگەیػذتێر‬
‫دەرةارەی ئەمە هە ةەهۆیەوە ةەڵگەی ًەضەر ةچەضپێر"‪ ،‬هەوایە هەر هەضێى دینی پێنەگەیػذتێر ئەوا‬
‫ًێپزضینەوەی ًەگەڵ ناهزێر ًەضەر دینذاری نەهزدن‪ ،‬ةۆیە ئێطذا دێین و دەڵێین نەحاغی هاری هزد‬
‫ةەوەی سانی و فێزی ةىو ًە دین ةەاڵَ وردەهاری دەرشیعەهان ئەوا هیچ غذێوی ًە پێغەمتەرەوە ^‬

‫پێنەگەیػر ةۆیە ئەو خاوەن عىسرە ًەضەر ئەو حىهامنەی ةەهۆیانەوە حىهمی ئەو ناوچانەی پێذەهزد‬
‫هەرچەنذە ئەو ًەضەر ئیطالَ ةىو‪ ،‬ئەمە ڕاضذییەهە ةىو ضەةارەخ ةە نەحاغی‬
‫ئێطذاع دێینە الی ئەوانەی ةەڵگە دەهێننەوە ةە چیڕۆهی نەحاغی ًە چىونە پەرًەمان و حێگەهانی‬
‫هەڵگەڕانەوە‪ً ،‬ە ضەرەدادا؛ حیاواسی ًە نێىان نەحاغی ‪-‬رحمه هللا‪ -‬و ئەَ چەپەاڵنە ئەوەیە هە نەحاغی‬
‫واسی ًە دینێى هێنا و هادە ناو ئیطالَ‪ ،‬واسی هێنا ًە دینی نەضڕانیەخ و هادە ناو ئیطالَ‪ ،‬ةەاڵَ ئەوانە‬
‫واسیان هێناوە ًە ئیطالَ و چىونەدە ناو ئەفاڵدىنیەخ و دیمىهزاضی‪ ،‬وە دۆ سانیر هە مانای دەضذىر چییە‬
‫و مانای ًیژنەی نىوضینەوەی دەضذىر چییە و مانای ضىپا و پۆًیظ چییە و مانای دیمىهزاضی چییە‪..‬‬
‫هەمىو ئەَ ساراوانەمان سانی واًحمذ هلل‪ ،‬حا ئەوانە ًە ئیطالَ دەرچىون و چىونە پاڵ ئەفاڵدىن و‬
‫دیمىهزاضی و ئینخا دەضذیان ةە ةانگەواس هزد ةۆی‪ ،‬حا چۆن ئەمە ًەگەڵ یەن هۆدەةێذەوە هە پیاوێى ًە‬
‫هىفز دەرةچێر و ةێذە ناو ئیطالَ‪ ،‬چۆن ئینطان خۆی ةە پیاوێى دەپێىێر ًەضەر ئەمە ًە هادێوذا ًە‬
‫ئیطالَ دەرچىوە و چىوەدە ناو ڕیذەوە ‪-‬پەنا ةە هللا‪ ،-‬ئەمە حیاواسییە‪ ،‬حیاواسیێوی دز؛ نەحاغی هاری‬
‫‪11‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫هزد ةەوەی هە فێزی ةىو ًە دین و هەر ئەمەع ةىو پێی گەیػذتىو‪ ،‬ئێىە چیذان ًە دین ًێ غاراوە ةىوە؟‬
‫ئێطذا چی غذێى ًە دین ًێذان غاراوە ةىوە هەداهى هادێى دەچنە نێى ئەَ حێگەیانەی هەڵگەڕانەوە ةڵێین‬
‫ئێىە عىسردان هەیە چىنوە حىهمەهانی هللا ـذان ‪-‬عش وحٍ‪ -‬پێنەگەیػذىوە! ‪ ،‬هەمىوی دەسانن ةەڵوى‬
‫هەدانە ودار دەداخ و هەدانە وانە دەڵێذەوە و هەدانە خۆی ةە سانا دادهنێر و هەدانە خۆی ةە ةیزمەنذ‬
‫دادهنێر‪ ،‬هەوایە دۆ چۆن خۆخ دەپێىیر ةە نەحاغی ًە هادێوذا نەحاغی هیچی ًە دین نەسانیىە دەنها‬
‫غذانێى نەةێر هاوهاخ پاةەنذیؼ ةىوە پێیانەوە‪ ،‬ةەاڵَ ئێىە هەمىو ئەو دینەی دەیشانن واسدان ًێهێناوە و‬
‫چىونەدە پاڵ ئەوانە و غەرعی هللا ـذان خطذە الیەهەوە‪ ،‬وە حىهمذان دەهزێر و حىهمیؼ دەهەن ًە‬
‫نێىان خەڵوی ةە كانىنەهان و دەضذىرەهان‪ ،‬ةۆیە هیچ ڕووێوی ًێوچىون نیە ًە نێىان نەحاغی و ئەوانەدا‬
‫ةەگىێزەی ئەوەی ةاضم هزد‪ ،‬ئەمە گىمانێى ةىو هە ئەوانە ةە ةەڵگە دەیهێننەوە‪.‬‬
‫گىمانێوی دزیان هەیە هە ئەویؼ ةاةەدی ئاغذەوایی حىدەیتیەیە‪ ،‬وە ئاگادارخ دەهەمەوە ًە غذێى؛ ئەَ‬
‫پیطانە هەمیػە ناونیػان سۆر ةەهاردێنن ًە ةەڵگەهێنانەوە‪ ،‬هادێى ًەگەڵی دادەنیػیر و ةاضی پەرًەمان‬
‫دەهەی‪ ،‬دەڵێر‪ :‬ئەی ةزای ةەڕێشَ‪ ،‬چیڕۆهی یىضف‪ ،‬نەحاغی‪ ،‬ئاغذەوایی حىدەیتیە‪ ،‬پەیامننامەی مەدینە‪،‬‬
‫ةۆچی غذێى ًەضەر خۆخ حەڕاَ دەهەی هە هللا حەاڵڵی هزدووە‪ ،‬هاوپەیامنی "اًفضىي"‪ ،..‬ناونیػانی‬
‫سۆرخ ةۆ دەهێنێذەوە‪ ،‬دۆع دەڵێی‪ :‬ئەی ضتحان هللا ئەَ هەمىو ةەڵگەیە هەیە هەچی من نەمشانیىە؟! ‪،‬‬
‫ةەاڵَ ئەگەر داوای وردەهاری ًێتوەی ئەوا دەضذەوەضان دەةێر‪ ،‬نادىانێر ئەَ ةەڵگەیە داةەسێنێذە ضەر‬
‫ئەو واكیعەی دیایذا دەژیێر‪ ،‬ناهزێر ًه هیچ ةارێى ًە ةارەهان‪ ،‬چۆن ةەڵگە دەهێننەوە ةە ئاغذەوایی‬
‫حىدەیتیە ًەضەر دروضذتىونی چىونە پەرًەمان؟ دەڵێر چىنوە پێغەمتەر ^پەضەنذی مىرشیوەهانی‬
‫هزدووە ًە هەنذێى ًەو دەرشیعانەی هەیانتىوە‪ ،‬هەر ًەضەر ئیطالمییؼ ماوەدەوە‪ ،‬هەوایە ئێمەع ةە‬
‫هەمان غێىە دەهزێر پەضەنذی ئەوانە ةوەین ًە هەنذێى ًەو دەرشیعانەی هەیانە و هەروەها ةە‬
‫مطىڵامنیێذیؼ مبێنینەوە‪ ،‬سیانی چییە؟ ئەمە ةەڵگەیە؛ ئاغذەوایی حىدەیتیە‪ ،‬حا ئایا حەكیلەدی ئاغذەوایی‬
‫حىدەیتیە چییە‪ ،‬وە ئایا ئەوەی ئەوانە ةۆی چىونە هیچ پەیىەنذیێوی هەیە ةەوەی هە ةۆی چىونە؟‬
‫یەهەَ‪ :‬ئاغذەوایی حىدەیتیە ًە ضاڵی غەغەمی هۆچی ةىو‪ ،‬پێغەمتەر ^دەرچىو ةە مەةەضذی عىمزە‬
‫هزدن‪ ،‬هادێى گەیػذە "اًثنیح" هە ناوچەیەهی نشیوە ًە مەهوە ‪-‬هللا دعاًی پایەدار و گەورەی ةواخ‪،-‬‬
‫‪11‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫وغرتەهەی پێغەمتەر ^دانیػر و خۆی ةە سەوی نىوضانذ هە ناوی (اًلؿىاء) ةىو‪ ،‬ئینخا هاوەاڵن‬
‫هادێى ئەَ غذەیان ةینی ًە وغرتەهە ئیرت یەهێویان هاواری دەهزد‪َ :‬ح ٍْ َح ٍْ‪ ،‬ئەَ وغەیەع عەرەب‬
‫دەیڵێن ةۆ وروژانذنی وغرت یاخىد ئاژەڵ ةۆ ئەوەی ةخىڵێر‪ ،‬پاغان هادێى وغرتەهە هەر نەحىاڵ ودیان‪:‬‬
‫اًلؿىاء یاخی ةىوە‪ ،‬وادە هارەهە ًەضەری كىڕص ةىوە (خلخ اًلؿىاء)‪ ،‬ئینخا پێغەمتەر ^‬

‫فەرمىوی‪" :‬اًلؿىاء یاخی نەةىوە و ئەمە ضیفەدی ئەو نیە‪ ،‬ةەڵوى كەدەغەی هزد ئەو سادەی هە فیٌی‬
‫كەدەغە هزد" پێىیطذە ةىەضذیر ًە الی ئەَ وغانە (حتطها حاةظ اًفیٍ) ؛ وادە هللا دعاًی نایەوێر‬
‫پێغەمتەرەهەی سیادز ًەوە ةچێذە پێؼ‪ً ،‬ەگەڵ حیاواسی ًە نێىان ئەةڕەهە و رضىي هللا ‪-‬حاغا ًەوەی هە‬
‫ڕووی ًێوچىون ًە نێىانیانذا هەةێر‪ -‬ةەاڵَ هەروەن چۆن هللا عش وحٍ فیٌی كەدەغەهزد ًە‬
‫پێػڕەویوزدن ةە ئاڕاضذەی مەهوە‪ ،‬ئێطذاع وغرتەهەی پێغەمتەری ^كەدەغە هزد ًەوەی سیادز ةچێذە‬
‫پێؼ ةە ئاڕاضذەی مەهوە‪ ،‬هەر ةۆیە پێغەمتەر ^وغرتەهەی حىاڵنذ و ئینخا ڕووی وەرچەرخانذ ةە‬
‫ئاڕاضذەی حىدەیتیە پاغان ًە حىدەیتیە هۆةىونەوە‪ً ،‬ەَ حێگەیەدا پێغەمتەر ^كطەیەهی فەرمىو هە‬
‫ئیاممی ةىخاری ةاضی هزدووە‪ ،‬فەرمىوی‪" :‬ضىێنذ ةەو سادەی گیانی منی ةەدەضذە‪ ،‬داوای هەر پیالنێوم‬
‫ًێتوەن هه ةەهۆیەوە ضنىورەهانی هللا عش وحٍ ةە گەورە ڕاةگزن‪ ،‬ئەوا پێیان دەدەَ"‪ ،‬هەوایە وەن ئەوەی‬
‫ةەَ غێىەیە دێتگەَ ًە فەرمىودەی رضىي هللا و ًە دانیػذنی وغرتەهە و كەدەغەهزدنی وغرتەهە ًە الیەن‬
‫هللا ەوە ‪-‬عش وحٍ‪ ،-‬هە پێغەمتەر ^دڵنیا ةىوەوە ًەوەی نادىانێر ةچێذە مەهوە ةەَ ڕێگەیە‪ ،‬ةەاڵَ‬
‫دەهزێر ةە ضىڵحێى ةچێذە ناویەوە‪ ،‬هەر ةۆیە دوای دانیػذنی وغرتەهە فەرمىوی‪ :‬هەر پیالنێوم ةۆ‬
‫ةخەنە ڕوو هە ةەگەورە ڕاگزدنی ماڵی هللا ـی دیادا ةێر ئەوا پەضەنذیان دەهەَ ًەضەر ئەَ پیالنە هە‬
‫پێػنیاری دەهەن‪ ،‬پاغان گزدةىونەوە ًە ناوچەی حىدەیتیە‪ ،‬هەضانێى ًە "خىساعە" ةە وەفذ هادنە الی‬
‫هە ئەوانە هاوپەیامنیهدیێویان هەةىو ًەگەڵ "ةەنی هاغم" ًە ضەردەمی حاهیٌیذا ةۆیە هەنذێى ةەضذەر ًە‬
‫نێىانیان هەةىو‪ ،‬وە ًە نێى وەفذەهەدا پیاوێى هەةىو ةهناوی "ةذیٍ ةن وركاء اًخشاعي"‪ ،‬پێغەمتەر ^ ًە‬
‫ڕێگەی ئەوەوە پەیامێوی نارد ةۆ خەڵوی مەهوە‪ ،‬چىنوە خەڵوی مەهوە ًەناو غارەهەدا هۆةتىونەوە و‬
‫دەیانىیطر پێغەمتەر ^كەدەغە ةوەن ًە هادنە ناو مەهوە‪ ،‬خەڵوی "طائف" هادتىون و "غطفان"‬
‫هادتىون و هەمىو ئەَ هۆسانە هۆةتىونەوە‪ ،‬ئینخا پێغەمتەر ^ةە "ةذیٍ ةن وركاء"ـی فەرمىو‪ :‬ةە خەڵوی‬
‫‪12‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫مەهوە ڕاةگەیەنە‪ ،‬ئێمە نەهادىوین ةۆ ئەوەی ًەگەڵ هیچ یەهێى ةخەنگین ةەڵوى هادىوین ةۆ عىمزە‬
‫هزدن‪ ،‬حا ةەڕاضذی حەنگ كىڕەیػی مانذوو و ةێذىانا هزد و سیانی پێگەیانذن‪ ،‬ئینخا ئەگەر ةیانەوێر‬
‫ماوەیەن ةىاریان ةذەَ ئەوا ةىاریان دەدەَ‪ ،‬وە واسیؼ ةێنن ًە نێىان من و خەڵى‪ ،‬ئەگەرنا ضىێنذ ةەوەی‬
‫گیانی محمذی ةەدەضذە دەحەنگم ًەضەر ئەمە داهى گەردنم ةەدیار دەهەوێر و دەهىژرێم"‪ ،‬ئەَ پەیامە‬
‫پێغەمتەر ^ةە "ةذیٍ"ـی نارد ةۆ خەڵوی مەهوە‪( ،‬ةذیٍ ةن وركاء) چىوە ناو مەهوە و خەڵى ًە‬
‫دەوری هۆةىونەوە‪ ،‬ودی پەیامێوم ًەَ پیاوەوە هێناوە‪ ،‬هەروەن ًە الی ةىخاری ‪-‬رحمه هللا‪ -‬هادىوە‪،‬‬
‫گەمژەهانی خەڵوی مەهوە ‪-‬پەرژین ةێر ًە ڕوودان‪ -‬ودیان نامانەوێر هیچ غذێى ًە هەواڵی ئەو ةشانین‪،‬‬
‫ةەاڵَ نەرَ و ژیزەهانیان ودیان‪ :‬گىێامن گزدىوە‪ ،‬حا ةۆی ةاضوزدن هە من نەهادىوَ ةۆ حەنگ‪ ،‬وە ئەگەر‬
‫دەدانەوێر ماوەیەهذان پێتذەَ ئەوا دەیذەَ و ئیرت ًێم گەڕێن ًەگەڵ خەڵى‪ ،‬ئینخا ًە ناو ئامادەةىوەهان‬
‫(عزوج ةن مطعىد اًثلفي) دیاداةىو <هە ئەوهاخ مىرشیى ةىو‪ ،‬ودی ئەمە پیالنێوی چاهە و كتىڵی‬
‫ةوەن‪ ،‬وە ڕێگەَ ةذەن ةچم ةۆ الی‪ ،‬حا ڕێگەیان پێذا و چىو ةۆ الی پێغەمتەر ^و هەمان پڕۆژەی ةۆ‬
‫خطذە ڕوو‪ ،‬ةەوەی ئێىە ئەگەر دەدانەوێر ماوەیەن ةىارَ ةذەن ئەوا منیؼ ةىاردان دەدەَ ًەضەر ئەوەی‬
‫واسَ ًێتێنن ًەگەڵ خەڵوەهە ةتم‪ ،‬ئەگەریؼ ئەَ ةىاردانە ًە نێىان من و ئێىەدا كتىڵ نەهەن ئەوا‬
‫دەحەنگم ًەگەڵذان داهى هللا عش وحٍ حىهم دەداخ ًە نێىان من و ئێىەدا‪ ،‬حا كىڕەیؼ سانی هە هیچ‬
‫چارەضەرێى نیە دەنها ئەوەی دەةێر یەهێى ًەَ دووانە هەڵتژێزن؛ یان ئاغذەوایی یان حەنگ‪ ،‬هەوایە‬
‫ئاغذەواییەهە ًێزەدا ةە دەضذپێػخەری پێغەمتەر ^ةىو نەن ًە مىرشیوەهانی مەهوە‪ ،‬ئەو ةىو‬
‫دەضذپێػخەری هزد ًە ةاةەدی ئاغذەواییوزدن‪ ،‬وە پێىیطذە ةىەضذین ًەضەر ئەَ وغەیەی (اًؿٌح)‪،‬‬
‫چىنوە ئاغذەوایی هزدن دەنها ًە نێىان دوو دەضذەی هاودا دەهزێر‪ ،‬دوو دەضذەی هاودا ًە هێشدا و ًە‬
‫نێىانیػیان مٌمالنێ هەةێر‪ ،‬حا ئەگەر مٌمالنێ هەةىو ًە نێىان دوو دەضذەدا و هێشەهەع هاودا ةىو؛‬
‫هێشی ئەمیان یەهطان ةىو ةە هێشی ئەوی دز‪ ،‬ئەوانە دەهزێر ةیز ةوەنەوە ًە ئاغذەوایی‪ ،‬ئەمیان مەرج‬
‫دادەنێر و ئەویان مەرج دادەنێر و دەغێر ڕێى ةوەون و دەغێر ڕێى نەهەون‪ ،‬ةەاڵَ ئەگەر الیەن‬
‫ةەهێش ةێر و الیەههی دز الواس ةێر‪ ،‬ئەوانە ئاغذەوایی ناهەن چىنوە الیەنی ةەهێش مەرحەهانی خۆی‬
‫دەضەپێنێر ًەضەر الواسەهە‪ ،‬هەروەها ئەگەر چىونە ناو مٌمالنێیەن و یەهێویان ضەرهەوخ ةەضەر‬
‫‪13‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫ئەوەی دز ئەوا الیەنی ضەرهەودىو ئاغذەوایی ناهاخ ًەگەڵ الیەنی غوطذخىاردوو ةەڵوى مەرحەهانی‬
‫خۆی ةەضەردا دەضەپێنێر‪ ،‬هە هەر ئەمە ةىو ڕوویذا ًە حەنگی حیهانی یەهەَ و ًە حەنگی حیهانی‬
‫دووەَ و هەر ئەمە ةىو ڕوویذا هادێى ةەعطییەهان چىونە ناو هىەیر‪ ،‬مەرحەهانی خۆیان ةەضەردا‬
‫ضەپانذن‪ ،‬ةۆچی؟ چىنوە ئەوان غوطذیان هێنا ًە حەنگەهەدا‪ ،‬ةۆیە الیەنێى ساڵ دەةێر ةەضەر الیەنێوی‬
‫دز‪ ،‬پێی ناودزێر ئاغذەواییوزدن ةەڵوى مەرج ضەپانذنە‪ ،‬الیەنێوی ةەهێش و الیەنێوی الواس؛ مەرج‬
‫ةەضەردا ضەپانذن‪ ،‬ةەاڵَ ئاغذەواییوزدن ناةێر دەنها ًە نێىان دوو الیەنی هاودا نەةێر‪ ،‬وە كىڕەیؼ‬
‫سانیان هە هێشی رضىي هللا ^ئیرت هاودا ةىوە ةەڵوى ةەرسدز ةىوە ًە هێشی ئەوان‪ ،‬ةە ةەڵگەی ئەوەی ًە‬
‫ضاڵی دووەَ ئەوان ضىپایان دەرچىانذ و حەنگان ًەگەڵ پێغەمتەر ^‪ً ،‬ە ضاڵی ضێیەَ ضىپایان‬
‫دەرچىانذ و حەنگان‪ً ،‬ە ضاڵی چىارەَ ضىپایان دەرچىانذ و حەنگان ةەاڵَ دوای ئەوە حەنگ مانذوو و‬
‫ةێذىانای هزدن و سیانی پێگەیانذن ةۆیە ةیزیان هزدەوە ًەوەی هە ئیرت ئەَ هێشە ةەرسدزە ًە هێشی ئەوان‪،‬‬
‫ًێزەوە ةیزیان هزدەوە ًەوەی ةچنە ناو ئاغذەواییوزدن‪ ،‬ةاغە‪ ،‬ئەمە ئاغذەواییە حا چ پەیىەنذی هەیە ةە‬
‫چىونە پەرًەمان؟! ئەمە ئاغذەواییە‪ ،‬دۆ ئاغذەوایی دەهەیر ًەگەڵ هێ ًە پەرًەمان؟ ئەمە پزضی یەهەَ‬
‫پزضی دووەَ؛ ئایا ًەو مەرحانەی پێغەمتەر ^پەضەنذی هزد‪ ،‬غذێوی دێذا ةىو ًە دینی مىرشیوەهان؟‬
‫ئەمە پزضیارێوە‪ ،‬پزضیارێوی دز؛ ئایا غذێى هەةىو ًەَ مەرحانە هە ضەرپێچیوزدنی غەرع ةێر ًە دینی‬
‫ئێمە و پێغەمتەریؼ ^پەضەنذی ةواخ؟ ًەَ ةاةەدە دەگەڕێین‪ ،‬مەرحی یەهەَ؛ هادێى (ضهیٍ ةن‬
‫عمزو) هاخ هە دوایین وەفذ ةىو ةۆ ئەوەی پەیامننامەهە ةنىضێذەوە ًەگەڵ پێغەمتەر ^‪ ،‬وە پێغەمتەر‬
‫^ئەوی ةینی و فەرمىوی‪" :‬ئەمە ضىهەیٌە‪ ،‬هللا هاری ةۆ ئاضان ةواخ"‪ ،‬ئەو گەغتینی دەردەةڕی ةە‬
‫ناوەهان‪ ،‬حا ةە عەًی فەرمىو ةنىضە‪ :‬ةطم هللا اًزحمن اًزحیم‪( ،‬ضهیٍ ةن عمزو) ودی‪ :‬ضەةارەخ ةە‬
‫"اًزحمن" ئەوا نایناضین‪ ،‬ةەَ غێىەیە ةنىضە هە پێػرت دەدنىضی‪ ،‬ةنىضە‪ :‬ةطمى اًٌهم‪ ،‬پێغەمتەر ^‬

‫فەرمىوی‪ :‬ةنىضە ةطمى اًٌهم‪ ،‬ئەمە ةىو هە رضىي هللا ًەضەری ڕێووەوخ ًەگەڵ (ضهیٍ ةن عمزو)‪،‬‬
‫ودی‪ :‬ئەگەر ةشانم دۆ پێغەمتەری ئەوا نەدەحەنگاَ ًەگەڵر و ڕێگەَ دەدا ةێیذە ناو مەهوەوە‪ ،‬ةنىضە‪:‬‬
‫ئەمەیە هە محمذ ةن عتذهللا ڕێووەودىوە ًەضەری ًەگەڵ (ضهیٍ ةن عمزو)‪ ،‬ئەویؼ ةە هاوەڵەهەی‬
‫فەرمىو ئاوا ةنىضە‪ ،‬ةاغە‪ ،‬ئێطذا ئایا ئەمە هاوڕێوی دینی مىرشیوەهانە و پێچەوانەی دینی ئێمەیە؟ ئایا‬
‫‪14‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫ًە كتىڵوزدنی ئەَ دوو دەضذەواژەیە ضەرپێچیوزدنێوی غەرعی هەیە؟ ةەدڵنیاییەوە نەخێز‪ ،‬ةەڵگە چییە‬
‫ًەضەر ئەوەی كتىڵوزدنی ئەَ دوو دەضذەواژەیە هیچ ضەرپێچیێوی غەرعی دیادا نیە؟ ةەڵگەی یەهەَ‬
‫ئەوەیە هە پێغەمتەر ^پەضەنذی هزد‪ ،‬ةۆیە هەداوەهى ئەو پەضەنذی هزد هەوایە غذێى نیە ةەناوی‬
‫ضەرپێچیوزدنی غەرع‪ ،‬چىنوە ئەگەر ضەرپێچی ةىایە ئەوا پەضەنذی نەدەهزد‪ ،‬وە ةەڵگە ًەضەر نەةىونی‬
‫ضەرپێچی ئەوەیە هە ئیاممی عىمەر <هەروەن ًە ؾەحیحی ةىخاری هادىوە‪ ،‬هاخ ةۆ الی پێغەمتەر‬
‫^ دوای ئەوەی پەیامننامەهەیان نىوضی ‪-‬پەیامننامەی ئاغذەوایی‪ -‬ودی‪ :‬ئەی رضىي هللا مەگەر ئێمە‬
‫ًەضەر حەق نین؟! فەرمىوی‪ :‬ةەڵێ‪ ،‬ودی‪ :‬مەگەر ئەوان ًەضەر ةادڵ نین؟ فەرمىوی‪ :‬ةەڵێ‪ ،‬ودی‪ :‬ئەی‬
‫ةۆچی هەمىهىڕی و نشمی پیػان ةذەین ًە دینەهەمان؟ فەرمىوی‪ :‬من پێغەمتەری پەروەردگارَ و‬
‫ضەرپێچی فەرمانی ئهو ناهەَ ‪-‬هە ئەو حەنگانیػی خطذتىە ڕوو‪ ،-‬هەوایە ًە هەمىو ئەَ مەرحانەدا هیچ‬
‫ضەرپێچیێوی دیادا نیە "من پێغهمتەری پەروەردگارَ و ضەرپێچی فەرمانی ئهو ناهەَ"‪ ،‬چىو ةۆ الی‬
‫ئیاممی ئەةى ةەهز <و هەمان كطەی ةۆ هزد‪ ،‬حا ئیاممی ئەةى ةەهز پێی وخ‪ :‬ئەی پیاو ئەو پێغەمتەری‬
‫هللا ـیە و ضەرپێچی فەرمانی پەروەردگاری ناهاخ‪ ،‬دان ةەخۆدذا ةگزە‪ ،‬ةۆیە هەمىو ئەو ةەنذانەی هە‬
‫نىورسا‪ ،‬پێغهمتهر ^فەرمىوی‪ :‬من ضەرپێچی فەرمانی هللا ‪-‬عش وحٍ‪ -‬ناههَ‪ ،‬ةۆیە هیچ ضەرپێچیێوی‬
‫دیادا نیە‬
‫ئێطذا دێینە ضەر ئەوەی هە ئایا هیچ پەضەنذهزدنێوی دێذایە ةۆ دینی مىرشیوەهان؟ نەخێز‪ ،‬هادێى‬
‫نىوضی‪ :‬ةطمى اًٌهم‪ ،‬پەضەنذهزدن نیە و هیچ پەضەنذهزدنێوی دیادا نیە ًە دینەهەیان‪ ،‬هادێى نىوضی‪:‬‬
‫محمذ ةن عتذهللا‪ ،‬هیچ پەضەنذهزدنێوی دیادا نیە ةەڵوى ئەمە ًە دینی ئێمەغذایە‪ ،‬ئەمە یەهەَ غر‪،‬‬
‫دووەَ غر؛ پێغەمتەر ^ ئەگەر ةیىیطذایە هارێى ةواخ هە یەهنەگزێذەوە ًەگەڵ ئەوەی هەیە ًە الی‬
‫هللا عش وحٍ‪ ،‬یان ئەوەدا ڕێگزی ًێذەهزا ًە هزدنی ئەَ هارە‪ ،‬هۆهارەهان دەهێرنانە هایەوە و حا ڕێگزی‬
‫ًێذەهزا‪ ،‬یان دەچىوە ناویەوە پاغان دوای ئەمە ڕەخنەی ًێذەگیزا‪ ،‬ةەڵگەی ئەمە؛ ًە ؾەحیحی ةىخاری‬
‫ل‬
‫رحمه هللا‪ -‬هادىوە هە ًە ڕۆژی پێنخػەممە ًە نەخۆغی هۆچی دواییوزدنیذا ^فەرمىوی‪" :‬هٌّم إ ّ‬‫ةوذاب ال دضٌىا ةعذه" ؛ پهڕاوێوم ةۆ ةهێنن داهى نىورساوێوی دیادا ةنىضم هە ًە دوایذا گىمڕا ناةن‪،‬‬
‫هاوەاڵن هەنذێى كطە و گفذىگۆ ًەناویانذا دروضر ةىو ةەوەی دەنها پەڕدىهی هللا ـامن ةەضە و پێغەمتەر‬
‫‪15‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫^ئێطذا نەخۆغە‪ ،‬حا فەرمىوی‪ :‬الی ةتهن‪ ،‬وە واسی هێنا ًە نىوضینی ئەَ نىورساوە‪ ،‬هەوایە ئەو‬
‫دەیىیطر ئەمە ةواخ ةەاڵَ هللا عش وحٍ ویطذی ًەضەر ئەمە نەةىو‪ ،‬هەر ةۆیە نەینىضی ةە ةەڵگەی‬
‫ئەوەی نێىانی هۆچی دواییوزدنی و ئەَ داواهارییە چىار ڕۆژ ةىو؛ داواهارییەهە ًە ڕۆژی پێنخػەممە‬
‫ةىو و هۆچی دواییوزدنی ًە ڕۆژی دووغەممە ةىو‪ ،‬ةۆیە ئەگەر هللا عش وحٍ ئەمەی ویطذتا ئەوا ئەنخاَ‬
‫دەدرا حا هاوەاڵن ڕاسی ةىونایە یان ڕاسی نەةىونایە‪ ،‬هەوایە دەغێر ویطذتێذی هارێى ةواخ ةەاڵَ هللا‬
‫عش وحٍ ئەمەی نەویطذىوە حا هۆهارەهانی ڕەخطانذووە و ڕێگزی هزدووە ًە ئەنخامذانی ئەَ هارە‪،‬‬
‫هەروەها ڕیىایەدێى هەیە ًە الی ئینب ئەةی غەیتە –رحمه هللا‪ -‬هە دەڵێر پێغەمتەر ^ دەرچىو ةۆ‬
‫ئەوەی غەوی كەدر ةە هاوەاڵن ڕاةگەیەنێر حا دوو پیاو كطەیان ةە یەهرت دەوخ و هێػەیان هەةىو‪ ،‬ةۆیە‬
‫ةیزی چىو ةەهۆی هێػەی ئەَ دوو هەضەوە ئینخا فەرمىوی‪ :‬ةەڵوى ئەمە خێزی دیادا ةێر‪ ،‬فەرمىوی‪:‬‬
‫ویطذم پێذان ڕاةگەیەنم ةەاڵَ فاڵن و فاڵن دەمەكاڵییان ةىو ةۆیە ًە ةیزَ چىو ةەڵوى ئەمەع خێزی دیادا‬
‫ةێر‪ .‬هەوایە ئەو ویطذی ةەاڵَ هللا عش وحٍ ئەمەی نەویطر حا ةەهۆی دەمەكاڵی ئەَ دوو هەضە غەوی‬
‫كەدری پێ نەودن و فەرمىوی ةە ئىمێذی ةن و ةەدوایذا ةگەڕێن ًە دە غەوی هۆدایی ڕەمەسان‪ ،‬هەوادە‬
‫ًەوانەیە ڕێگزی ًێتوزێر ةەاڵَ ئەگەر چىوە ناو حێگەیەن هە هاوڕێى نەةێر ًەگەڵ ئەوەی هەیە ًە الی‬
‫هللا عش وحٍ ئەوا ضەرهۆنە دەهزێر هەروەن ًەَ فەرمىودەیەی هللا دعاًی ﱡ ﱫ ﱬ ﱭ ﱮ ﱯ ﱰ‬
‫ﱱﱲﱳﱴ ﱵﱶﱷﱸﱠ‬

‫(‪)1‬‬

‫‪ً ،‬ە غەسوەی دەةىن مىنافیلەهان ةیزی‬

‫پێغەمتەریان ^ضەركاڵ و غپزسە هزد ودیان‪ :‬مۆڵەمتان ةذە ئەی رضىي هللا‪ ،‬ئەویؼ مۆڵەدی دان حا‬
‫چىوە ناو حێگەهەوە ةەاڵَ ئەو ئایەدەی دوای ئەمە هاخ‪( :‬ﱫ ﱬ ﱭ ﱮ ﱯ ﱰ ﱱ ﱲ ﱳ‬
‫ﱴ ﱵ ﱶ ﱷ)‪ ،‬هەروەها ًە ةەضەرهادی (عتذهللا ةن أَ موذىَ) ‪ :‬ﱡ ﱁ ﱂ ﱃ ﱄ‬
‫ﱅﱆﱇﱈﱉﱊﱋﱌﱍ ﱎﱏﱐﱑﱠ‬

‫(‪)9‬‬

‫‪ ،‬هەوایە پێغەمتەر ^ ڕێگزی ًێنەهزا ًە‬

‫حێتەحێوزدنی ئەَ پەیامننامەیە و دوای ئەوەع ضەرهۆنەی نەهزا ةۆیە ئەوەی هادىوە ًەَ پەیامننامەیەدا‬
‫غەرعییە‪ ،‬هەروەها پێغەمتەر ^پەضەنذی مەرحێى ناهاخ هە پێچهوانهی غەرعی هللا دعاًی ةێر‪،‬‬
‫(‪)1‬اًذىةح‪. 34 :‬‬
‫(‪)9‬عتظ ‪. 3-1‬‬

‫‪16‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫هەروەن ًە ةەضەرهادی (ةزیزج) هادێى ویطذی ئاسادی ةەدەضذتێنێر ةە نىورساو حا هادە الی دایوامن‬
‫عائیػە ئینخا دایوامن عائیػە ودی من ةەهای نىورساوەهەخ ةۆ دەدەَ ًەضەر ئەوەی گىێڕایەڵییر ةۆ من‬
‫ةێر‪ ،‬ةەاڵَ هەضىهاری (ةزیزج) ئەوە ةە مەرج دادەنێن هە گىێڕایەڵی ةۆ ئەوان ةێر حا ئەَ غذەی گەیانذ‬
‫ةە رضىي هللا ^ئینخا ئەویؼ فەرمىوی‪" :‬ئاسادی ةوە و گىێڕایەڵی و وەالء ةوە ةە مەرج ًەضەریان‬
‫چىنوە وەالء ةۆ ئەو هەضەیە هە هۆیٌە ئاساد دەهاخ" پاغان دوای نىێژ فەرمىوی‪" :‬پیاوانێى چییانە و‬
‫ةۆچی هەنذێى مەرج دادەنێن هە ًە پەڕدىهی هللا نیە‪ ،‬هەر مەرحێى ًە پەڕدىهی هللا دا نەةێر ئەوا ةادڵە"‪،‬‬
‫یاخىد هەروەن پێغەمتەر ^فەرمىویەدی و فەرمىودەهەع ةىخاری گێڕاویەدییەوە‪ ،‬هەوایە ئەو‬
‫مەرحانەی هاوڕێى نین ًەگەڵ غەرع ئەوا پێغەمتەر ^پەضەنذیان ناهاخ‪ ،‬حا مەرحەهانی دز‪ً ..‬ەنێى‬
‫ئەَ مەرحانە؛ پێغەمتەر ^ةە ضىهەیٌی فەرمىو‪ :‬ڕێگەمان ةۆ چۆڵ ةوەن ةۆ چىونە ةەیر ةۆ ئەوەی‬
‫دەواف ةوەین‪ ،‬ودی‪" :‬ال إنا أخذنا ضغطح" وادە ناچارهزاوین ًەضەر چىونە ناوەوە ةەاڵَ ئەمە ًە ضاڵی‬
‫داهادىو‪ ،‬دەچنە ناویەوە ةە چەهی گەغذیار و غمػێزەهانیؼ ًە هێالنەهانیانذا ةن ةۆ ماوەی ضێ ڕۆژ‪،‬‬
‫پێغەمتەریؼ ^پەضەنذی ئەَ مەرحەی هزد‪ ،‬ئەَ مەرحە ًە دینی ئەوان نیە؛ ًە دینی مىرشیوەهانی‬
‫مەهوە نەةىو هە هەنذێى مەرج داةنێن ةۆ ئەوانەی دێنە ناو مەهوە ةۆیە ئەمە مەرحێوە ًە ئاغذەواییذا‬
‫حا پەضەنذهزدنی ئهمه پەضەنذهزدنی مەرحێوە ًە ئاغذەواییذا نەن ًە دینذا ئەمە ًە دینی ئەوان نیە‪،‬‬
‫پاغان ودی‪ :‬هەر یەهێى ًە ئێمە هادە ضەر دینەهەخ ئەوا دەةێر ةۆمانی ةگێڕیذەوە‪ ،‬وە هەر یەهێویؼ ًە‬
‫الی دۆ ةێذە الی ئێمە ئەوا نایگێڕینەوە ةۆخ‪ ،‬وە پێغەمتەر ^ ًەضەر ئەمەع ڕاسی ةىو‪ ،‬وادە پیاوێى‬
‫مطىڵامن ةتێر و ةێذە پاڵ دۆ دوای ئاغذەواییەهە ئەوا دەةێر ةیگەڕێنیذەوە المان‪ ،‬پیاوێى ًە الی دۆ‬
‫هەڵگەڕایەوە و هادە پاڵ ئێمە ئەوا نایگەڕێنینەوە ةۆ الخ‪ ،‬ئیاممی مىضٌیم ‪-‬رحمه هللا‪ -‬ةاضی ئەوەی‬
‫هزدووە هە ةۆچی پێغەمتەر ^ڕاسیتىو ةەَ مەرحە‪ ،‬ضەرند ةذە چی دەڵێر‪ ،‬دەڵێر‪" :‬هەر یەهێى ًە ئێمە‬
‫ڕۆیػر ةۆ الیان ئەوا هللا دووری دەخادەوە‪ ،‬وە هەر یەهێى ًەوان ةۆ الی ئێمە ةێر ئەوا هللا دەرووی‬
‫خێز و دەرچىونی ًێذەهادەوە" وادە دەیگەڕێنینەوە ةەاڵَ هللا دەرووی خێز و ڕسگارةىونی ًێذەهادەوە هە‬
‫هەر ئەمەع ةىو ڕوویذا حا هەر پیاوێى هە پێغەمتەر ^ةیگەڕانذایەوە دەةىو ةە دەنگی و ضەخذی‬
‫ًەضەر خەڵوی مەهوە‪ ،‬ئەةى ةەؾیز هادێى گەڕانذییهوه و ئینخا وای ًێهاخ ئەوەی دەهادە ناو ئیطالَ‬
‫‪17‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫دەچىوە پاڵ ئەةى ةەؾیز و نەدەچىوە پاڵ پێغەمتەر‪ ،‬خەڵوی مەهوە هادنە الی رضىي هللا و خۆیان‬
‫ویطذیان ئەَ ةەنذە ًە پەیامننامەهەدا هەڵتىەغێرنێذەوە ةەوەی ئەوانە وەرةگزە ئەگەر هادنە الخ‪ ،‬ةۆچی؟‬
‫چىنوە پێغەمتەر ^ًە ماوەی ئاغذەواییەهە نەدەحەنگا ًەگەڵیان ةەاڵَ ئەوانەی ًەوێ هۆةتىونەوە‬
‫ئەوان ڕێگەیان دەپچڕانذ ًەضەر كىڕەیؼ‪ ،‬هەوایە خۆیان ضاسغیان هزد ًەضەر ئەَ مەرحە چىنوە‬
‫پێغەمتەر ^فەرمىوی‪" :‬ضیخعٍ هللا ًهم فزحا ومخزحا"‪ ،‬هەواةىو هیچ غذێى نیە ًەَ ةەنذانە ًە‬
‫پەضەنذهزدنی دینی مىرشیوەهانی مەهوە ةێر‪ ،‬دوای ئەمە؛ ئەوەی هادىوە ًە ئاغذەوایی حىدەیتیە‬
‫دەیطەملێنێر هە كىڕەیؼ ًە ةاری الواسیذا ةىونە هەر ةۆیە ڕاسیتىون ةە ئاغذەواییوزدن‪ ،‬ةەڵگەع ًەضەر‬
‫ئەمە ئەوەیە هە ئەوان ضەرپػى هزان ًە نێىان حەنگ و ئاغذەواییذا حا ئاغذەواییان هەڵتژارد‪ ،‬غذێوی‬
‫دز؛ پێغەمتەر ^پاةەنذ نەةىو ةە ةەغێى ًە پەیامننامەهە چىنوە هللا عش وحٍ فەرمانێوی پێوزد حا پاةەنذ‬
‫ةىو ةە فەرمانی هللا دعاًی‪ ،‬ئەَ ةەغەع ئەوە ةىو هە ئافزەدێى ةهناوی (أَ هٌثىَ ةنر علتح ةن أيب معي )‬
‫دوای ئاغذەواییەهە هۆچی هزد ةۆ مەدینە‪ ،‬ةەگىێزەی ڕێووەودنەهە پێىیطر ةىو ًەضەر پێغەمتەر‬
‫^ةیگەڕێنێذەوە ةۆ الی خەڵوی مەهوە‪ ،‬هەر ةۆیە (اًىًیذ ةن علتح ةن أيب معی ) هاخ هە ةزای ئەو‬
‫ةىو ةۆ ئەوەی ةیگەڕێنێذەوە حا هللا دعاًی ئەَ ئایەدەی داةەسانذ ﱡ ﲗ ﲘ ﲙ ﲚ ﲛ ﲜ ﲝ‬
‫ﲞﲟ ﲠ ﲡ ﲢﲣ ﲤ ﲥ ﲦ ﲧ ﲨ ﲩ ﲪﲫ ﲬ ﲭ ﲮ ﲯ ﲰ ﲱ ﲲ ﲳﲴ ﱠ‬

‫(‪)1‬‬

‫‪ ،‬وادە‪:‬‬

‫ئەی ئەوانەی ةاوەڕدان هێناوە هادێى ئافزەدە ئیامنذارەهان هۆچ دەهەن و دێن ةۆ الدان داكیان ةوەنەوە و‬
‫ةەوردیی پزضیاریان ًێتوەن ضەةارەخ ةە هۆچ و هۆی هادنەهەیان‪ ،‬هللا ئاگادارە ةە ئیامنەهەیان‪ ،‬حا ئەگەر‬
‫سانیذان ةاوەڕدارن‪ ،‬ئەوە مەیانگێڕنەوە ةۆ الی مێزدە ةێتاوەڕەهانیان‪ ،‬نە ئەَ ئافزەدە حەاڵڵی ئەو‬
‫ةێتاوەڕانەن‪ ،‬نە ئەو ةێتاوەڕانەع حەاڵڵن ةۆ ئەَ ئافزەدە ئیامنذارانە‪ .‬ئینخا پێغەمتەر ^پاةەنذ ةىو ةە‬
‫فەرمانی هللا دعاًی و ئەَ ئافزەدەی نەگەڕانذەوە‪ ،‬وە كىڕەیؼ هیچ غذێویان نەهزد‪ ،‬نەیانىخ ئەمە‬
‫ضەرپێچیێوە ةۆ ئەو ئاغذەواییەی ًە نێىان ئێمە و دۆدا هەیە ةۆیە ئاغذەواییەهە هۆدایی پێهاخ‪ ،‬غذی‬
‫وایان نەوخ حا ئەمەع ةەڵگەیە ًەضەر الواسی ئەوان‪ ،‬هەروەها ةەڵگەع ًە ئاغذەواییەهەدا ئەوە ةىو‬
‫هە ئەوان نىوضیتىویان "ئەگەر پیاوێى هادە الخ‪ ،"...‬ئەویؼ فەرمىوی‪ :‬ئەمە ئافزەدە نەن پیاو‪ ،‬ئەوەی‬
‫(‪)1‬املمذحنح‪. 11 :‬‬

‫‪18‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫هە ةەهێشی دەضەملێنێر ةۆ مطىڵامنان ئەوەیە هە كىڕەیؼ پەیامننامەهەیان هەڵىەغانذەوە دوای ئەمە‬
‫هادێى پػذیىانی ةەنی ةەهزیان هزد ًه دژی خىساعە‪ ،‬پێغەمتەر ^دەرچىو و هێزغی هزدنە ضەر‪ ،‬ةۆیه‬
‫ةهڕاضذی ناسانم هادێى ةیز دهههمهوه ًەَ وردەهارییە؛ پەیىەنذی پەرًەمان چییە ةەمەی ودم؟! هەوایە‬
‫دەنها غێىاسی ةەڵگەهێنانەوەیە ةە ضەردێڕەهان‪ ،‬هادێى دەگەرێیر هىا ڕووی ًێوچىون؟ هىانێ‬
‫دەرواسەیەن هە دۆسیتێذذەوە ةۆ ئەوەی ةچیذە ناو حێگەی هەڵگەڕانەوە ًە ڕێگەی ئاغذەوایی حىدەیتیە؟‬
‫دوایین غر ان غاء هللا هەمێى ًە هادذان دەگزین‪ ،‬ةۆ ئەوەی هۆدایی ةێنین ةەَ ةاةەدە و دەضر ةوەین ةە‬
‫ةاةەدێوی دز‪ ،‬ةاةەدی هاوپەیامنی "اًفضىي" هە ئەمەع ةە هەمان غێىە ةە ةەڵگە دەیهێننەوە‪ ،‬پێغەمتەر^‬

‫فەرمىوی‪" :‬ئامادە ةىوَ ًە ماڵی (عتذ هللا ةن حذعان) ةۆ هاوپەیامنیەدیێى هە حەس ناهەَ هەڵیتىەغێنمەوە‬
‫ئەگەر ةاغرتین وغرتَ پێتذرێر‪ ،‬وە ئەگەر ةانگ ةوزێم ةۆ هاوغێىەی ئەو ًە ئیطالمذا ئەوا وەاڵَ‬
‫دەدەمەوە و حێتەحێی دەهەَ"‪ ،‬ئەوانە ئەَ هارەیان هزدە ةیانىێى ةەوەی پێغەمتەر ^چىوەدە ناو‬
‫هاوپەیامنیەدیێى پاغان ضذایػی هزدووە هە ئەمەع ًەگەڵ مىرشیوەهانذا ةىو ًەو هادذا ةۆیە هێػەیەن‬
‫نیە ةە هەمان غێىە ًەگەڵ ئەوانە ةچینە پەرًەمان هەروەن پێغەمتەر ^فەرمىوی ًە هاوپەیامنیێذی‬
‫"اًفضىي"!‬
‫وەاڵمذانەوەی ةەڵگەهێنانەوە ةەَ گىمانە؛ یەهەَ‪ :‬پێغەمتەر ^فەرمىوی‪" :‬ئەگەر ةانگ ةوزێم ةۆ‬
‫منىونەی ئەو ًە ئیطالمذا ئەوا ةەدەمییەوە دەچم" نەن ًە غیزن ةەڵوى ًە ئیطالَ‪ ،‬ئەمە غذێى‪ ،‬دووەَ‬
‫غر‪ :‬ئایا دەهزێر مىرشیوەهان ةێنە الی رضىي هللا ^ و ةڵێن‪ً :‬ەگەڵ دۆ هاوپەیامنیەدیێى دەهەین ةۆ‬
‫ئەوەی هەنذێى ضذەَ نەهێڵین‪ ،‬وە ئەویؼ ڕاسی ةێر ةەوەی ةەغذاری ًەگەڵ ئەوانە ةواخ ةۆ نەهێػذنی‬
‫ضذەَ؟ چىنوە "حٌف اًفضىي" دامەسرا ًەضەر ةنچینەی گەڕانذنەوەی مافەهان ًەناو مەهوە‪ ،‬پیاوێوی‬
‫ةاسرگان ًە دەرەوەی مەهوە هاخ و هەنذێى پارە و ضامان و هەنذێى هچی ًەگەڵذا ةىو‪( ،‬اًعاؽ ةن‬
‫وائٍ) غذی ًێوزی و ةەهاهەی پێنەدا و هەروەها دوو هەنیشەی ًێطەنذ‪ ،‬وە ئەَ پیاوەع هاخ و داوای‬
‫ضەرخطذنی ًە خەڵوی مەهوە هزد ةەاڵَ هیچ هەص وەاڵمی نەدایەوە حا ًە مەهوە ڕاوەضذا و هەنذێى‬
‫غیعزی دەگىدەوە‪ ،‬ضهردارههانی مەهوە ودیان ناهزێر ةێذەنگ ةین ًەضەر ئەَ هارە‪ ،‬ئینخا سوةێز و فاڵن‬
‫و فاڵن هۆةىونەوە و هاوپەیامنیەدیێویان پێوهێنا ًەضەر گەڕانذنەوەی مافەهان ًە ناو مەهوە حا یەهەَ‬
‫‪19‬‬

‫گىمانی "نەجاشی" ‪ -‬ئاشتەوایی "حىدەیبیە" ‪ -‬هاوپەیامنی "الفضىل"‬

‫شيخ ابى عيل االنباري‬

‫تقبله هللا‬

‫ضذەَ هە ةەرپەرچیان دایەوە ئەوە ةىو هە چىونە الی (اًعاؽ ةن وائٍ) و ضامان و هەنیشەهەهانیان‬
‫ًێطەنذەوە و گەڕانذیانەوە ةۆ خاوەنەهەی‪ ،‬پێغەمتەر ^ ئامادە ةتىو ًە گزێتەضذی ئەَ هاوپەیامنیەدییە‪،‬‬
‫ةەاڵَ دوای ئەوە فەرمىوی‪" :‬ئەگەر ةانگ ةوزێم ةۆ منىونەی ئەو ًە ئیطالمذا ئەوا ةەدەمییەوە دەچم"‪،‬‬
‫ئێطذا؛ ئەگەر مطىڵامنێى چىوە ناو هاوپەیامنیەدیێى ًەگەڵ مىرشیوەهان ةۆ الةزدنی ضذەَ‪ ،‬هارەهە چۆن‬
‫ڕاضر و دروضر دەةێر‪ ،‬چىنوە ئەوەی ئەوان پێیان وایە ضذەمە ئەوە ئێمە ةە ضذەمی ناسانین‪ ،‬ةۆ‬
‫منىونە‪ :‬ةەیەهگزدنی هللا عش وحٍ (اًذىحيذ) ئەوان پێیان وایە ضذەمە هەر ةۆیە حەنگان ًەگەڵ پێغەمتەر‬
‫^‪ ،‬هەوایە ڕێوخەرەهانی ضذەَ ًە الی ئەوان حیایە ًە ڕێوخەرەهانی ضذهَ ًە الی ئێمە و ةە‬
‫پێچەوانەوەع‪ ،‬ئێمە وای دەةینین دەنها ةوىژ دەةێر ةوىژرێر ةەاڵَ ئەوان هەر هەضێى ةێر دەیوىژن‬
‫هە ةیانەوێر هەوایە ئەمە ضذەمە ًە الی ئێمە ةەاڵَ ضذەَ نیە ًە الی ئەوان‪ ،‬حا چۆن ڕێى دەهەوین‬
‫ًەگەڵ هەضانێى هە هێػذا ڕێى نەهەودىوین ًەضەر ڕێوخەرەهان ًە ضذەمذا؟! غذێوی دز‪ :‬چۆن ڕێى‬
‫دەهەوین ًەگەڵ هەضانێى ةۆ ئەوەی ضذەمی ضىن الةتەین ًە هادێوذا خۆی ئااڵوە ةە گەورەدزین ضذەَ؟‬
‫ﱡ ﱡ ﱢ ﱣ ﱤ ﱠ(‪ً ، )1‬ە پێػرتە هە ئەَ ضذەمهی ًهضهر ئهوه الةتهَ نەن پػذی پێتتەضذم ةۆ ئەوەی‬
‫ﱠ‬
‫ضذەمێى الةتەَ‪ ،‬ضێیەَ غر‪ :‬هەڵگزدنی ضذەمەهان ًە ةاغی و چاهیەدی ئەَ ئىممەدەیە ﱡ ﱎ ﱏ ﱐ‬
‫ﱑ ﱒ ﱓ ﱔ ﱕ ﱖ ﱗ ﱘ ﱙﱚ ﱠ‬

‫(‪)9‬‬

‫‪ ،‬وادە‪ :‬ئێىە چاهرتین‬

‫ئىممەدێون هە ةۆ ضىودی خەڵوی هێرناونەدە مەیذانەوە‪ ،‬چىنوە فەرمان ةە چاهە دەدەن و كەدەغەی‬
‫خزاپە دەهەن و ةاوەڕی دامەسراودان ةە هللا هێناوە‪ .‬ئەَ ةاغرتینییە نەةەخرشاوە ةە مىرشیى‪ ،‬هە یارمەدیم‬
‫ةذاخ ةۆ ئەوەی ضذەمێى هەڵتگزَ‪ ،‬ئەَ ةاغرتینییە ةۆ ئەَ ئىممەدەیە حا چۆن كتىڵ ةوەَ هە پیاوێى یان‬
‫ئافزەدێوی ئێشیذی ةەغذاریم ًەگەڵذا ةواخ ةۆ ئەوەی ضذەمێى هەڵتگزَ؟ ئەمەیە حەكیلەدی پەرًەمانەهان‬
‫و ئەمەیە ئەو گىمانانەی هە ئەوانە هۆیان هزدووەدەوە ًە هادێوذا دووردزین هەضن ًە ئیطالَ‬
‫أكىي كىل هذا واضذغفز هللا ل وًوم‪ ،‬وحشاهم هللا خیز اًخشاء وةارن فيوم‪.‬‬

‫(‪ً)1‬لامن‪.14 :‬‬
‫(‪)9‬آي عمزان‪.111 :‬‬

‫‪21‬‬



Related keywords