PDF Archive

Easily share your PDF documents with your contacts, on the Web and Social Networks.

Share a file Manage my documents Convert Recover PDF Search Help Contact



37 .pdf


Original filename: 37.pdf
Author: PC

This PDF 1.5 document has been generated by Microsoft® Word 2010, and has been sent on pdf-archive.com on 05/04/2020 at 13:46, from IP address 185.179.x.x. The current document download page has been viewed 85 times.
File size: 2.3 MB (17 pages).
Privacy: public file




Download original PDF file









Document preview


‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫‪0‬‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫‪e‬‬
‫وثاري‬
‫شێخ ئەبی عەلی ئەنباری‬

‫‪ -‬ثقبه َّللا‪-‬‬

‫وثاری (ســی و حهوت )‬

‫بەناونیشانی‬
‫َّللا"‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬
‫مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫معنى الكفر يف اآلًة الكرمية ‪-4-‬‬

‫وهرگێڕان و ئامادهكردنی‬
‫پێگهي ڕاسجهڕێ‬

‫‪1‬‬

‫ثقبله َّللا‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫ةعم هللا امشخمن امشخیم‬
‫امدمذ هلل ٌامصالج ٌامعالو عنی سظٍل هللا‬
‫خٍایە خەقٌلن ةە خەق پیشان ةذە ٌ یاسمەدیٌلن ةذە مەظەس شٍێنكەٌدنی‪ٌ ،‬ه ةادڵیشیٌلن ةە ةادڵ‬
‫پیشان ةذە ٌ یاسمەدیٌلن ةذە مەظەس ئەٌەی مێی دٌٌسةكەٌینەٌە‪ ،‬خٍایە ئەٌەمان فێش ةكە كە‬
‫ظٌٍدمان پێذەگەیەنێر ٌ ظٌٍدمًنذمان ةكە ةەٌەی فێشمان دەكەیر‪ ،‬پەسٌەسدگاسا مەٌانەمان‬
‫ةكەیر كە كاس ةە صانعذەكەیان دهكًن‪ ،‬خٍایە صانعذەكەمان ةكە ةە ةەڵگە ٌ خٍججً ةۆمان ئەٌ‬
‫ڕۆژەی ةە دیذاسخ دەگەین ٌ نەیكەیذە ةًڵگً ةەظەسمانەٌە ئەی چاكرتینی ةە ةەصەییان‪ ،‬ئەی‬
‫پەسٌەسدگاسو ظینەو ئاظٌٍدە ٌ گٍشاد ةكە ٌ كاسٌةاس ٌ ىەٌڵ ٌكۆششم ةۆ ئاظان ةكە ٌ گشێی صمانم‬
‫ةكەسەٌە ٌ صمانم پاساٌ ةكە دا مً گٍفذاسو دێتگەن‪ ،‬پًسٌهسدگاسا كشدەٌەكانم چاك ةكە ٌ دەنيا ةۆ‬
‫ڕەصامەنذی دۆ ةێر‪ٌ ،‬ە ىیچ ةەشێكی دیادا نەةێر ةۆ ىیچ یەكێك مە دسٌظذكشاٌانر‪ ،‬مً پاشانذا‪:‬‬
‫مە فەصڵ ٌ ةەخششی هللا ‪-‬دعامی‪ -‬مە دیذاسی پێشٌٍدا ةاظی جۆسی كٍفشەكەمان كشد مە فەسمٌٍدەی‬
‫هللا دعامی (ﭐﲔ ﲕ ﲖ ﲗ ﲘ ﲙ ﲚ ﲛ ﲜ)‪ٌ ،‬ە ةاظی جۆسهكانی كٍفشەكەمان‬
‫كشد مە لی صانایان مە دەفعیشی ئەو ئایەدە‪ٌ ،‬ە ٌمتان دەفعیشەكەی كٍسخ نەكشاٌەدەٌە مە نێٍان‬
‫دٌٌ ٌدە؛ كفش دٌن كفش [كٍفشی ةچٌٍك]‪ٌ ،‬ە كٍفشی دەسچٍێنەس مە دین‪ ،‬ةەڵكٍ ةاظی خەٌخ‬
‫ٌدەمان كشد مە دەفعیشەكان ةۆ ئەو ئایەدە‪ ،‬ئەمڕۆ داٌدٍێی دەفعیشی ىەشذەو دەكەین ةۆ ئەو ئایەدە كە‬
‫ئەٌیش ٌدەی ئینب عەةاط ـە ‪-‬هللا مە خۆی ٌ ةاٌكی ڕاصی ةێر‪ -‬ةەٌەی خٍكمكشدن ةە جگە‬
‫مەٌەی كە هللا دایتەصانذٌٌە ةە كٍفشی مە قەڵەو داٌە ئەگەس ةەىۆی نكٍڵیكشدنەٌە ةێر‪ ،‬كەٌایە مە‬
‫چٍاسچێٍەی دەفعیشەكانی ئەو ئایەدە ئەٌەیە ىەس كەظێك خٍكم ةكاخ ةە جگە مەٌەی كە هللا عض‬
‫ٌجه دایتەصانذٌٌە ىاٌكاخ نكٍڵیكەس ةێر ةۆ خٍكمی هللا دعامی ئەٌا ئەمەیە كە دەكفیش دەكشێر‪،‬‬
‫ىًسٌهك ئینب ئًةی خادًو ٌدًكًی ئینب عًةاط ـی < گٍاظذٍهدًٌه مً دًفعیشهكًی‪ٌ ،‬ە ٌدنی‬
‫ئەٌەی كە ةەىۆی نكٍڵیكشدن ةێر ئەمە ٌدەی ئیٌلمی دەةەڕی ـیە ‪-‬سخمً هللا‪ٌ ،-‬ە ئەٌەی ىادٌٍە مە‬
‫دەفعیشی ئیٌلمی دەةەڕی ٌ ٌدەی ئینب عەةاط <دەخٍێنمەٌە‪ ،‬مە ئینب عەةاط ـەٌە < دەڵێر‪:‬‬
‫"( ﭐﲔﲕﲖ ﲗﲘﲙ) ؛ ىەس كەظێك نكٍڵی ةكاخ مە خٍكمكشدن ةەٌەی كە هللا دایتەصانذٌٌە‬
‫ئەٌا كٍفشی كشدٌٌە‪ٌ ،‬ە ىەس كەظێك دانی پێذاةنێر ٌ خٍكمی پێنەكاخ ئەٌا ظذەمكاس ٌ فاظقە"‪،‬‬
‫گێڕانەٌەكە ىادٌٍە مە لی ئینب ئەةی خادەو ‪-‬سخمً هللا‪ ،-‬ظەةاسەخ ةە دەقی قعەی دەةەڕی ‪-‬سخمً‬
‫هللا‪ -‬دەڵێر‪ٌ" :‬ە مە پێشرتین ٌدە مەو ٌدانە مە ڕاظر ٌ پێكان مە لی من‪ٌ ،‬دەی ئەٌانەی دەڵێن ئەو‬

‫‪2‬‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫ئایەدە داةەصی مەةاسەی كافشانی خاٌەن پەڕدٍكەكان‪ ،‬چٍنكە ئایەدەكانی پێش خۆی ٌ ئایەدەكانی‬
‫دٌای خۆی ىەس مەةاسەی ئەٌانەٌە داةەصیٍە ٌ مەةەظذیش مەٌانە مەو ئایەدانەدا"‪ ،‬پاشان دەڵێر‪:‬‬
‫"ئینجا ئەگەس یەكێك ٌدی‪ :‬هللا ‪-‬دتاسك ٌدعامی‪ -‬ةەىۆی ئەمەٌە خٍكمەكەی گشذگیش كشد ةۆ ىەمٌٍ‬
‫ئەٌانەی خٍكم ناكەن ةەٌەی كە هللا دایتەصانذٌٌە‪ ،‬جا چۆن دایتەدر كشد؟ دەٌدشێر‪ :‬هللا دعامی‬
‫ةەىۆیەٌە خٍكمەكەی گشذگیش كشدٌٌە ةۆ كەظانێك كە نكٍڵیكەس ةٌٍن ةۆ خٍكمەكانی هللا ىەسٌەك‬
‫ةاظی كشدٌٌە مە پەڕدٍكەكەی‪ ،‬ةۆیە ىەٌاڵی پێذان كە ئەٌان ةە ٌاصىێنانیان مە خٍكمەكە مەظەس ئەو‬
‫ڕێگایەی ٌاصیان مێيێناٌە؛ كافشن‪ ،‬ةە ىەمان شێٍە ٌدەكە دەسةاسەی ىەس كەظێكە خٍكم ناكاخ‬
‫ةەٌەی كە هللا دایتەصانذٌٌە ةەىۆی نكٍڵیكشدن ئەٌا كافشە ةە هللا"‪ ،‬جا ئەمە ٌدەی ئینب عەةاط ٌ‬
‫ٌدەی ئیٌلمی دەةەڕی ةٌٍ ‪-‬سخمً هللا‪ ،-‬ةۆ ئەٌەی دێتگەین مەو دەفعیشە‪ ،‬ظەسەدا پێٍیعذە ةضانین‬
‫مانای نكٍڵیكشدن (جدذ) چییە‪ ،‬چٍنكە صۆسةەی دێنەگەیشنت ٌ ةەىەڵەداچٌٍنەكان مەٌەٌە‬
‫ظەسىەڵذەداخ كە ئینعان ماناكانی ناٌەكان نەصانێر‪ٌ ،‬دەیەكی ئینب دەیمیە ىەیە ‪-‬سخمً هللا‪-‬‬
‫مەةاسەی صانینی ظنٌٍسی ناٌەكان‪ ،‬دەڵێر‪" :‬صانینی مانای ظنٌٍسەكان ٌاجتە ةەدایتەخ ظنٌٍسی‬
‫ئەٌەی كە هللا دایتەصانذٌٌە ةۆ ظەس پێغەمتەسەكەی"‪ ،‬كەٌایە صانینی ظنٌٍسی ناٌەكان ٌاجتە‪،‬‬
‫ىەسٌەىا ٌدەیەكی (ةاةطین) ىەیە كە ةاظی ئەٌەی كشدٌٌە ٌاجتە مەظەس ئینعان ظنٌٍسی ناٌەكان‬
‫ةضانێر‪ ،‬پاشان دهڵێر هللا دعامی ظەسصەنشذی ئەٌ كەظەی كشدٌٌە كە ظنٌٍسی ئەٌەی كە هللا‬
‫دایتەصانذٌٌە ةۆ ظەس پێغەمتەسەكەی ناصانێر ئینجا ةەدٌایذا ئەمەی خٍێنذەٌە‪ :‬ﭐﱡﭐﲈﲉﲊ‬

‫ﲋ ﲌ ﲍ ﲎ ﲏ ﲐ ﲑ ﲒ ﲓ ﲔﲕ ﱠ(‪ ، )1‬كەٌایە مە ظەسەدادا مە ةاةەدەكان‪ ،‬یەكەو‬
‫شر كە دەظر پێذەكەیر پێٍیعذە ماناكانی ئەو ناٌانە ةضانیر كە ةەكاسیان دەىێنیر‪ ،‬ئینجا كادێك‬
‫دێینە لی ٌشەی (جدذ) مانای ئەو ٌشەیە چییە مە لی عەسەب؟ ‪ٌ ،‬ە ىەسٌەك دەصانیر قٍسئان ةە‬
‫صمانی ئەٌان داةەصیٍە‪ ،‬كادێك دەگەڕێیذەٌە ةۆ لی شاسەصایانی صمانەٌانی ٌەك "امصداح يف امنغح"‬
‫كە ىی (امجٍىشي)ـیە ‪-‬سخمً هللا‪ -‬دەڵێر‪" :‬امجدذ ىٍ اإلنكاس مع امعنم"‪ ،‬ةۆیە (امجدذ) مەظەس‬
‫دٌٌ مەسج دسٌظر دەةێر؛ ةەٌەی نكٍڵیكشدن (إنكاس) ىەةێر ٌ ئەو نكٍڵیكشدنەش دامەصساةێر‬
‫مەظەس صانین ٌ صانیاسی‪ ،‬ئەمە مە لی عەسەب پێی دەٌدشێر‪ :‬امجدذ‪ ،‬ىەسٌەىا مە لی (امخنیه ةن‬
‫أخمذ امفشاىیذي ‪-‬سخمً هللا‪ )-‬ىادٌٍه ٌ دەڵێر‪ :‬امجدذ نقیض إقشاس أٌ ضذ إقشاس كاإلنكاس‬
‫ٌاملعشفح‪ٌ ،‬ادە ىەسٌەك (إنكاس) دژی (معشفح)ـیە‪ ،‬ةە ىەمان شێٍە (امجدذ) دژی (إقشاس)ـە‪ ،‬ئەمە‬

‫(‪ )1‬امذٍةح‪.97 :‬‬

‫‪3‬‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫ٌدەی شاسەصایانی صمانەٌانی‬
‫ئینجا ئەگەس ئەمەخ صانی‪ ،‬ةگەڕێٍە ةۆ لی ىۆكاسی داةەصینەكە ٌ ةگەڕێ مەٌەی ئایا جٌٍمەكە‬
‫نكٍڵیان كشد مە خٍكمی صینا مە دینەكەیان؟ ٌادە نكٍڵی خٍكمەكەیان كشد مەگەڵ صانینی؟ ‪ ،‬ئینجا‬
‫ئەگەس ئەو خٍكمەیان دەصانی ٌ نكٍڵییان كشدةێر مەو خٍكمە‪ ،‬ئەٌكادە دەسةاسەیان دەٌدشێر ئەٌان‬
‫نكٍڵییان كشد مە خٍكمی هللا عض ٌجه‪ ،‬جا ظەسەداكە مە كٍێٍە دەظر پێذەكاخ؟ ظەسەدا پێٍیعذە‬
‫ةضانیر كە ئایا جٌٍمەكە ةە خٍكمی ڕەجمیان دەصانی یان نا‪ ،‬چٍنكە نكٍڵیكشدن دامەصساٌە مەظەس‬
‫دٌٌ ةنەما‪ :‬اإلنكاس مع امعنم‪ ،‬ةۆیە مە ظەسەدادا دەگەڕێین مەٌەی ئایا جٌٍمەكە خٍكمی ڕەجمیان مە‬
‫دینەكەیان دەصانی مە ظەسدەمی پێغەمتەس ^یان نا؟ ئینجا ئەگەس ئەمەمان دێپەڕانذ ئەٌكادە دێینە‬
‫ظەس ئەٌەی؛ ئایا دٌای صانین نكٍڵییان كشد یان نەیانكشد؟ ةۆ چەظپانذنی صانینی جٌٍمەكە ةە‬
‫خٍكمی هللا عض ٌجه یان نەصانینی‪ ،‬گەڕاینەٌە ةۆ لی ئەٌ گێڕانەٌەیەی مە لی ئیٌلمی ةٍخاسی ‪-‬‬
‫سخمً هللا‪ ٌ -‬مە لی ئیٌلمی مٍظنیم ‪-‬سخمً هللا‪ -‬ىادٌٍە‪ ،‬جا ةۆمان دەسكەٌخ كە‪:‬‬
‫یەكەو‪ :‬صانایانی جٌٍمەكە مەٌ كادذا ئاگاداسةٌٍن ةە خٍكمی صینا ةەٌەی خٍكمی صینا ڕەجم ةٌٍ مە‬
‫لی جٌٍمەكە‪ ،‬صاناكانیان ئەمەیان دەصانی‪ ،‬ةەڵگەی ئەمەش مە فەسمٌٍدەیەكە كە مە لی ةٍخاسی ‪-‬‬
‫سخمً هللا‪ -‬ىادٌٍە كادێك جٌٍمەكەیەكی داخكشاٌ ٌ جەڵذە مێذساٌ دێپەڕی ةە لی پێغەمتەس ‪-‬صنی‬
‫هللا عنیً ٌظنم‪ -‬كە ظٍاسی ئاژەڵێك كشاةٌٍ‪ ،‬ئینجا پشظی مەٌانەی مەگەڵیذا ةٌٍن مە جٌٍمەكەكان‪:‬‬
‫ئایا خٍكمی صینا ةەو شێٍەیەیە مە پەڕدٍكەكەدان؟ ٌدیان‪ :‬ةەڵێ‪ ،‬پاشان ةانگی یەكێك مە صاناكانیانی‬
‫كشد ٌ فەسمٌٍی‪ :‬ظٍێنذخ دەدەو ةە هللا كە دەٌڕادی داةەصانذٌٌەدە ظەس مٍظا‪ ،‬ئایا خٍكمی صینا ةەو‬
‫شێٍەیەیە مە پەڕدٍكەكەدان؟ ئەٌ صانا جٌٍمەكەیەی پشظیاسی مێكشا ٌدی‪ :‬ئەگەس ظٍێنذخ نەداةاو‬
‫ئەٌا پێم نەدەٌدی‪ ،‬مە ڕاظذیذا ڕەجمە‪ ،‬جا ئەمە ةەڵگەیەكە ىەسٌەك مە لی ئیٌلمی ةٍخاسی ىادٌٍە‬
‫كە ئەو صانایە ‪-‬ئەو خاخامە مە خاخامەكانی جٌٍمەكە‪ -‬دەیضانی خٍكمی ڕەجم ىەیە مە دەٌڕادی‬
‫جٌٍمەكە‪ ،‬ةەڵگەیەكی دش‪ :‬عتذهللا ةن ظالو < كە مە خاخامًكانی جٌٍمەكە ةٌٍ ٌ جا معٍڵٌلن‬
‫ةٌٍ ةە ىادنی سظٍل هللا ^ىاٌكاخ صانایەك ةٌٍ مە صاناكانیان‪ ،‬مەٌەی ىادٌٍە مە ظەخیدی‬
‫ةٍخاسی ‪-‬سخمً هللا‪ -‬ئەٌەیە كادێك جٌٍمەكە نكٍڵییان كشد مە ىەةٌٍنی ڕەجم مە دەٌڕادذا‪ ،‬عتذ هللا‬
‫ةن ظالو پێی ٌدن‪ :‬دسۆدان كشد‪ ،‬مە ڕاظذیذا ڕەجمە‪ ،‬ئەمە مە گێڕانەٌەیەكذا‪ ،‬مە گێڕانەٌەیەكی دشدا‬
‫دەڵێر‪ :‬دسۆدان كشد‪ ،‬دەٌڕاخ ةيێنن ٌ ةیخٍێننەٌە ئەگەس ڕاظر دەكەن‪ ،‬كەٌایە عتذهللا ةن ظالو‬
‫<كە صانا ةٌٍ ةە دینی جٌٍمەكە ‪-‬خاخامێك ةٌٍ مە خاخامەكانیان‪ -‬دەیضانی خٍكمی صینا مە‬
‫دەٌڕادذا ةشیذییە مە ڕەجم‪ ،‬صانای ظێیەو مە صاناكانیان كە ةاظكشاٌە مە ىەنذێك گێڕانەٌەدا ةەناٌی‬

‫‪4‬‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫"اةن صٍسیا"‪ ،‬كادێك پێغەمتەس ^ڕۆیشر ةۆ "ةیر املذساط" ٌادە ئەٌ شٍێنەی دیایذا دەٌڕاخ‬
‫دەخٍێنن‪ ،‬جا دەٌڕادیان ىێنا ٌ (اةن صٍسیا) دەظذی كشد ةە خٍێنذنەٌەی دەٌڕاخ‪ ،‬ئینجا دەظذی‬
‫دانا مەظەس ئایەدی ڕەجم ٌ ئەٌەی خٍێنذەٌە كە مە پێش ٌ مە دٌاٌەی ئایەدی ڕەجم ىادتٌٍ‪ ،‬جا‬
‫عتذهللا ةن ظالو ٌدی‪ :‬دەظذر ةەسص ةكەٌە‪ ،‬ئەی سظٍل هللا فەسمانی پێتكە دەظذی ةەسص ةكادەٌە‪،‬‬
‫پاشان دەظذی ةەسص كشدەٌە ٌ (اةن صٍسیا) ٌدی‪ :‬ةەڕاظذی ڕەجمە‪ٌ ،‬ە ٌدیان ئەمە ئایەدی ڕەجم ةٌٍ‪،‬‬
‫كەٌاةٌٍ صانایانی جٌٍمەكە دەیانضانی كە خٍكمی صینا مە دەٌڕاخ ٌ مە لی جٌٍمەكە ةشیذی ةٌٍ مە‬
‫ڕەجم‪ ،‬ئەمە ظەةاسەخ ةە صاناكانیان‪ ،‬شذێكی دش ىەیە ئەٌیش ئەٌەیە كە ئەو ڕٌٌداٌە ڕٌٌیذا مە‬
‫كادێكذا مً دەٌسی پێغەمتەس ^كۆمەڵێك جٌٍمەكە ىًةٌٍن كە هللا دعامی صانادشە ةە ژماسەكەیان‪،‬‬
‫ژماسەیان ةاط نەكشاٌە ةەڵو چۆن دەسدەخەی كە ئەو گفذٍگۆیە مە نێٍان پێغەمتەس ^ ٌ جٌٍمەكە‪،‬‬
‫مە نێٍان داكێك ٌ كۆمەڵێكذا دەكشا؟ كادێك ةەٌسدی ظەسنج دەدەی مە گێڕانەٌەكانی ةٍخاسی ‪-‬‬
‫سخمً هللا‪ ٌ -‬مە گێڕانەٌەی ئیٌلمی مٍظنیم‪ ،‬ةۆخ دەسدەكەٌێر كە پێغەمتەس ^كادێك قعەی‬
‫دەكشد مەگەڵ جٌٍمەكە ئەٌا ةە شێٍاصی كۆمەڵ قعەی مەگەڵ دەكشدن‪ ،‬ةۆیە پێغەمتەس‬
‫^فەسمٌٍی‪ :‬چیذان ىەیە مە دەٌڕاخ مەةاسەی ڕەجمەٌە؟ ةٍەظذە مەظەس ٌشەی (فقال ميم)‪ ،‬دۆ‬
‫دەصانیر (ميم) شێٍاصی كۆیە‪ ،‬چٍنكە ئەگەس یەك پیاٌ ةٍایە ئەٌا دەظذەٌاژەكە ةەو شێٍەیە دەةٌٍ‪:‬‬
‫فقال مً‪ ،‬ئەگەس دٌٌان ةٍنایە دەیٍخ‪ :‬فقال ميٌل‪ ،‬ةەڵو ئەو دەظذەٌاژەیەی ىادٌٍە مە لی ئیٌلمی‬
‫ةٍخاسی‪ :‬فقال ميم سظٍل هللا ^‪ ،‬پاشان ةە دەظذەٌاژەیەكی دش‪ :‬ما دجذٌن يف شأن امضاين يف‬
‫كذاةكم؟ قال‪ :‬دجذٌن‪ ،..‬ئەمەش ةە ىەمان شێٍە شێٍاصی كۆیە ٌ دۆ دەصانیر كە ئینعان قعە ناكاخ‬
‫مەگەڵ داكێك ةە شێٍاصی كۆ دەنيا مە لیەنی گەٌسەكشدنەٌە نەةێر‪ٌ ،‬ە دەیكاخ ةە دٌٌانە كادێك‬
‫قعە مەگەڵ دٌٌ كەظذا دەكاخ‪ٌ ،‬ە ٌشەكان دەكاخ ةە كۆ كادێك قعە مەگەڵ كۆمەڵێك دەكاخ‪،‬‬
‫ئەمە ةاظی یەكەو‪ ،‬ةاظی دٌٌەو‪ :‬عتذ هللا ةن ظالو < كادێك ڕەخنەی گشخ مە جٌٍمەكە كادێك‬
‫ئەٌان ڕەدیان كشدەٌە كە ڕەجم ىەةێر مە دەٌڕادذا‪ ،‬پێی ٌدن‪ :‬كزةذم‪ٌ ،‬ە دۆ دەصانیر ئەمە شێٍاصی‬
‫كۆیە‪ ،‬چٍنكە ئەگەس یەك كەط ةٍایە ئەٌا پێی دەٌخ‪ :‬كزةر‪ٌ ،‬ە ئەگەس دٌٌ كەط ةٍنایە دەیٍخ‪:‬‬
‫كزةذٌل‪ ،‬ةەڵو ئەو دەظذەٌاژەیەی ىادٌٍە دەڵێر‪ :‬كزةذم‪ ،‬كە ئەمەش شێٍاصی كۆیە‪ ،‬ةۆیە مە‬
‫ئامادەةٌٍنەكەی پێغەمتەس ^جٌٍمەكە كۆمەڵێك ةٌٍن‪ ،‬ئەو جٌٍمەكانە ىەسٌەك ىادٌٍە مە‬
‫گێڕانەٌەی ةٍخاسی ‪-‬سخمً هللا‪ -‬كادێك پێغەمتەس ^پشظیاسی مێكشدن دەسةاسەی خٍكمی صینا مە‬
‫دەٌڕادذا‪ٌ ،‬دیان‪ :‬خاخامەكامنان (امذدمیم)ـیان ىێناٌەدە كایەٌە‪ ،‬جا ئەو كۆمەڵەی كە پێغەمتەس‬
‫^ پشظیاسی مێكشدن‪ٌ ،‬ەڵمیان دایەٌە ةەٌەی كە ئەو خٍكمەی پاةەنذین پێیەٌە‪ ،‬ئەمە مەٌ شذانەیە‬

‫‪5‬‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫كە صاناكامنان مەظەسی ڕێككەٌدٌٍن‪ ،‬كەٌایە ةەدڵنیاییەٌە دێذەگەیر كە ئەٌەی ىەیە مە دەٌڕاخ‬
‫جیایە مەٌەی كاسی پێذەكەن‪ ،‬جا ئەٌ جٌٍمەكانەی مەٌێ ئامادە ةٌٍن ةە ىەمان شێٍە دەیانضانی كە‬
‫ئەو داخكشدن ٌ جەڵذە مێذانە مە كاسی خاخامەكانە نەك خٍكمی هللا ةێر مە دەٌڕاخ‪ ،‬جا ئەمانە‬
‫ةەڵگەن مەظەس ئەٌەی جٌٍمەكە ةە خٍكمی ڕەجمیان دەصانی مە دینەكەیان ٌ ئایەدی ڕەجمیش مە‬
‫دەٌڕادەكەیان‪ ،‬كەٌایە ئێعذا چیم دەظذكەٌخ مە پێناظەی (امجدذ) ؟ اإلنكاس مع امعنم‪ ،‬ةۆیە ئێعذا‬
‫دەڵێین جٌٍمەكە دەیانضانی‬
‫ئێعذاش دێینە ظەس ئەٌەی؛ دٌای ئەٌەی چەظپانذمان كە خٍكمی هللا ـیان ‪-‬عض ٌجه‪ -‬دەصانی‪،‬‬
‫ئایا ئینكاسی ئەو خٍكمەیان كشد‪ ،‬ئایا نكٍڵییان دەكشد مەو خٍكمە؟ كادێك ئەٌ ڕیٍایەدانەو خٍێنذەٌە‬
‫كە ىادٌٍن مە لی ئیٌلمی ةٍخاسی ٌ ئیٌلمی مٍظنیم ‪-‬سخميٌل هللا‪ ،-‬هللا عض ٌجه دەصانێر كە‬
‫ئەٌەی مە دەسٌٌمنذا جێگیش ةٌٍ ئەٌەةٌٍ كە ئەمە نكٍڵیكشدن نیە ةەڵكٍ ئەمە شاسدنەٌەیە‪ ،‬ئینجا هللا‬
‫عض ٌجه ةۆی ئاظان كشدو ٌ دەسةڕینێكم دۆصییەٌە كە مە لی ةٍخاسی ‪-‬سخمً هللا‪ -‬ىادٌٍە‪ ،‬ئەٌ‬
‫صانایە جٌٍمەكەی كە دەٌڕادی دەخٍێنذەٌە ٌ دەظذی دانا مەظەس ئایەدی ڕەجم‪ ،‬كادێك ةە ئایەدی‬
‫ڕەجمیان صانی ئەٌ ٌدی‪ :‬ئەی مدمذ‪ ،‬ةەڕاظذی ئەو دٌٌانە ڕەجمیان مەظەسةٌٍ‪ ،‬ئێمە دەمانشاسدەٌە‬
‫مە نێٍان خۆمانذا‪ .‬كەٌایە ئەو صانایە ةە ئامادەةٌٍنی جٌٍمەكە ٌ مەةەسدەو پێغەمتەس ^‪ ،‬نكٍڵی‬
‫نًكشد‪ ..‬ئەٌان دەیانضانی ىەیە ةەڵو چی ٌخ‪ٌ ،‬دی ئەو ةاةەدە ئێمە دەیضانین ةەڵو ئێمە دەمانشاسدەٌە‬
‫مە نێٍان خۆمانذا‪ ،‬ةۆیە ىیچ یەكێك دەسینەخعر ٌ ىیچ كەظێك نەیذەٌخ‪ ،‬ةۆیە ئەٌەی جێگیشە مە‬
‫گێڕانەٌەی ةٍخاسی ٌ ةە دانپێذانانی ئەو صانایەی جٌٍمەكە ٌ مەةەسدەو كۆمەڵێك مە جٌٍمەكە ٌ‬
‫ةەئامادەةٌٍنی سظٍل هللا ^‪ ،‬ئەٌە ةٌٍ كە ئەٌان خٍكمی ڕەجمیان دەشاسدەٌە‪ٌ ،‬ە (امذكذم) دێینە‬
‫ظەسی كە پەیٍەنذی چییە ةە (امجدذ)‪ ،‬ئەمە پشظی یەكەو‬
‫پشظی دٌٌەو‪ :‬كادێك دەگەڕێیذەٌە ةۆ لی فەسمٌٍدەی هللا دعامی ﱡﭐ ﲐ ﲑ ﲒ ﲓ ﲔ ﲕ‬

‫ﲖ ﲗ ﲘ ﲙ ﲚ ﲛ ﲜ ﲝ ﲞ ﲟ ﲠ ﲡ ﲢ ﲣ ﲤ ﱠ(‪ٌ ، )1‬ادً‪:‬‬
‫ةەڕاظذی ئەٌانەی كە ةەسنامە ٌ ڕێنمٍییەكانی ئاشكشای ڕەٌانەكشاٌی ئێمە دەشاسنەٌە كە‬
‫ناسدٌٌمانە‪ ،‬دٌای ئەٌەی ةۆ خەڵكیٌلن ڕٌٌن كشدۆدەٌە مە كذێتكانذا‪ ،‬ئا ئەٌانە هللا نەفشینیان‬
‫مێذەكاخ ٌ نەفشینكاسانیش نەفشەدیان مێذەكەن‪ .‬كادێك دەگەڕێیذەٌە ةۆ لی ىۆكاسی داةەصینی ئەو‬
‫ئایەدە دەةینی كە عتذهللا ةن عتاط <ىەسٌەك مە لی ئینب ئەةی خادەو ىادٌٍە‪ ،‬دەڵێر‪( :‬معار ةن‬

‫(‪ )1‬امتقشج‪.159 :‬‬

‫‪6‬‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫امجته ٌ ظعذ ةن معار ٌ خاسجح ةن صیذ) ‪-‬هللا مە ىەمٌٍیان ڕاصی ةێر‪ ،-‬مە ىەنذێك خاخامی‬
‫جٌٍمەكەیان پشظیاس كشد دەسةاسەی ىەنذێك مەٌ شذانەی مە دەٌڕاخ ىەیە‪ ،‬گێڕانەٌەیەكە مە ئینب‬
‫عەةاط ـەٌە مەةاسەی ىۆكاسی داةەصینی ئەو ئایەدە‪ ،‬ةًٌهی ئەو ظێ ىاٌەڵە >پشظیاسیان كشد مە‬
‫ىەنذێك مە خاخامەكانی جٌٍمەكە دەسةاسەی ىەنذێك شر كە مە دەٌڕاخ ىادتٌٍ‪ ،‬ئینب عەةاط‬
‫دەڵێر‪ :‬جا مێیان شاسدنەٌە ٌ پێیان نەٌدن‪ .‬جا ىۆكاسی داةەصینی ئەو ئایەدە ىەسٌەك ئینب عەةاط‬
‫< ةاظی دەكاخ ئەٌە ةٌٍ كە جٌٍمەكە ىەنذێك مەٌ شذانەی مە دەٌڕاخ ىادٌٍە شاسدیانەٌە ٌ‬
‫ڕایان نەگەیانذ؛ ئەمە دەظذەٌاژەیەكی گشذییە‪ ،‬چییان شاسدەٌە؟ نادٍانیر ئەمە دیاسی ةكەیر‪ ،‬ةەڵو‬
‫دەةینی مە لی ئیٌلمی قٍڕدٍةی ‪-‬سخمً هللا‪ -‬كادێك ىادە لی ئەو ئایەدە ٌدی‪ٌ :‬ە جیاٌاص ةٌٍن‬
‫مەةاسەی ئەٌەی مەةەظر مً كێیً مەمە؛ ٌادە مەةەظر مە كێیە مە (ﲐ ﲑ ﲒ‪ )...‬قٍڕدٍةی ‪-‬‬
‫سخمً هللا‪ -‬دەڵێر‪ٌ :‬دەی یەكەو ةە شێٍاصی "متشیض"ـە‪ ،‬دەڵێر‪ٌ :‬دشاٌە كە جٌٍمەكە ٌ نەظاڕان‬
‫كادێك ظیفەدەكانی پێغەمتەسیان ^شاسدەٌە‪ ،‬ئینجا دەڵێر‪ :‬پاشان جٌٍمەكە خٍكمی ڕەجمیان‬
‫شاسدەٌە؛ ئەو ٌدەیەیان جەخذی مەظەس كشدٌٌەدەٌە‪ٌ ،‬دەی ظێیەو‪ٌ :‬دیان ئەو ئایەدە گشذییە مەةاسەی‬
‫ىەس كەظێك ئەٌە دەشاسێذەٌە كە هللا عض ٌجه دایتەصانذٌٌە مە پەڕدٍكەكانذا‪ ،‬كەٌایە گێڕانەٌەكەی‬
‫ئینب ئەةی خادەو گشذییە‪ ،‬مە لی قٍڕدٍةی چیٌلن ةینی؟ ةینیٌلن كە ئەٌ دایتەدی كشدٌٌە ةەٌەی‬
‫جٌٍمەكە خٍكمی ڕەجمیان شاسدەٌە‪ ،‬ةەڵو مە لی ٌاخیذی مە پەڕدٍكەكەیذا "أظتاب امنضٌل" ةە‬
‫دەق ةاظی كشدٌٌە كە ئەو ئایەدە داةەصیٍە مەةاسەی صانایانی خاٌەن پەڕدٍكەكان ٌ شاسدنەٌەی‬
‫ئایەدی ڕەجم مە لیەن ئەٌانەٌە‪ ،‬كەٌایە ةە كۆكشدنەٌەی ئەو ظێ ٌدەیە ئەٌەی ىادٌٍە مە لی ئینب‬
‫ئەةی خادەو ٌ مە لی قٍڕدٍةی ٌ مە لی ٌاخیذی‪ ،‬ئەٌا ةە دەظذكەٌدێك دەسدەچیر ةەٌەی ئەو‬
‫ئایەدە داةەصیٍە مەةاسەی جٌٍمەكە (ﲐ ﲑ ﲒ ﲓ ﲔ ﲕ ﲖ ﲗ‪ )...‬ةە ٌسدةٌٍنەٌە‬
‫مەو گێڕانەٌانە ةۆخ دەسدەكەٌێر كە ئەٌان خٍكمی ڕەجمیان شاسدەٌە‪ ،‬كەٌاةٌٍ ئەمەش‬
‫ةەڵگەیەكی دشە مەظەس ئەٌەی جٌٍمەكە خٍكمی ڕەجمیان شاسدەٌە‬
‫ئەگەس ئەمەخ صانی ةەو ةەڵگانە ةۆمان ظەملا كە جٌٍمەكە خٍكمی ڕەجمیان شاسدەٌە مە دینەكەیان ٌ‬
‫جێگشەٌەشیان ىێنا‪ ،‬ئینجا ئایا شاسدنەٌە (امكذم) ٌادە نكٍڵیكشدن (امجدذ)‪ٌ ،‬ە ئایا پەیٍەنذی‬
‫(امكذم) چییە ةە (امجدذ) ؟ ٌە ئایا جیاٌاصی ىەیە مە نێٍانیانذا؟‬
‫دٍێژینەٌە دەكەین‪ :‬یەكەو جاس مە لیەنی صمانەٌانییەٌە‪( ،‬امكذم) جیایە مە (امجدذ) مە صمانەٌانییذا‪،‬‬
‫ظەةاسەخ ةە (امكذم) مە صمانەٌانییذا ئەٌا ةشیذییە مە‪ :‬اإلخفاء ٌ امعرت‪ٌ ،‬ە فەساىیذی ‪-‬سخمً هللا‪-‬‬
‫دەڵێر‪ :‬دژی ڕاگەیانذنە (نقيض اإلعالن)‪ ،‬كەٌایە (امكذم) ةشیذییە مە (امعرت)‪ٌ ،‬ە مەٌ ةەڵگانەی كە‬

‫‪7‬‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫ةەڵگەیە مەظەس ئەٌەی (امكذٌلن) ةشیذییە مە (امرس ٌاإلخفاء)‪ ،‬ئەٌەی صانشاٌە دەسةاسەی (خزیفح ةن‬
‫رس سظٍل هللا ^"‪ ،‬جا ناكشێر مێشەدا‬
‫امیٌلن ‪-‬سيض هللا عنً‪ )-‬ىەسٌەك ئەٌ نارساةٌٍ ةە "كادم ّ‬
‫رس سظٍل هللا‬
‫رس سظٍل هللا ^"‪ ،‬ةەڵكٍ پێٍیعذە ةڵێم "ظادشا ً ٌمذكذٌلً مخفیا ً ّ‬
‫ةڵێم ئەٌ "جاخذا ً م ّ‬
‫^" ئەمە ةەڵگەی یەكەو‪ ،‬ةەڵگەیەكی دش‪ :‬مە پەڕدٍكی "اإلةانح" ىادٌٍە كە گێڕانەٌەیەكە مە جاةش‬
‫ـەٌە <دەڵێر‪" :‬إرا معن آخش المح أٌميا‪ ،‬فمن كان عنذه عنم فنیظيشه‪ ،‬فإن كادم امعنم یٍمئز‬
‫ككادم ما أنضل هللا عنی مدمذ ^"‪ٌ ،‬ادە‪ :‬كادێك دٌایینی ئەو ئٍممەدە نەفشەدی كشد مە‬
‫ظەسەداكەی‪ ،‬ئەٌا ىەس كەظێك صانعر ٌ صانیاسیێكی مەل ةٌٍ ئەٌا ةا دەسیتخاخ‪ ،‬چٍنكە ئەٌەی‬
‫صانعر ٌ صانیاسی دەشاسێذەٌە مەٌ ڕۆژەدا ٌەك ئەٌ كەظە ٌایە كە ئەٌە دەشاسێذەٌە هللا‬
‫دایتەصانذٌٌە ةۆ ظەس مدمذ ^‪ .‬كەٌایە (من كان عنذه عنم فنیظيشه) مە ةەسامتەس ئەمەدا چی مە‬
‫دژەكەی ىێنا؟ فەسمٌٍی (فإن كادم امعنم یٍمئز ككادم ما أنضل هللا عنی مدمذ) ةۆیە مێشەدا دێذهگًو‬
‫كً (امكذم) دژی (إظياس)ـە‪ ،‬مە ڕاظذیذا ناصانم دا چ ڕادەیەك ئەو ڕیٍایەدە ظەخیدە ةەڵو مە كادی‬
‫دٍێژینەٌە دۆصیمەٌە‪ ،‬ئەمە جیاٌاصی یەكەو ةٌٍ مە نێٍان (امكذم) ٌ (امجدذ) مە ڕٌٌی‬
‫صمانەٌانییەٌە‪ ،‬جیاٌاصیێكی دش ىەیە مە ڕٌٌی ىانذەسەٌە؛ چی ٌا مە ئینعان دەكاخ ةشاسێذەٌە ٌ‬
‫چی ٌا مە ئینعان دەكاخ نكٍڵی ةكاخ؟ ظەةاسەخ ةە شاسدنەٌە مە ةاةەدەكەمان مە ىۆكاسی‬
‫داةەصینەكە مە لی جٌٍمەكە‪ ،‬ئەٌا ىۆكاسی شاسدنەٌە ةشیذی ةٌٍ مە جیاكاسی ٌ خادشگشدن‪ ،‬ةەٌەی‬
‫ئەٌان ئەو خٍكمەیان دەشاسدەٌە ةەىۆی جیاكاسی‪ ،‬ةەڵگە چییە مەظەس جیاكاسییەكە؟ مە ظەخیدی‬
‫ةٍخاسی ‪-‬سخمً هللا‪ -‬كادێك پێغەمتەس ^ةەو صانایە یەىٍدییەی فەسمٌٍ‪ :‬ظٍێنذخ دەدەو ةە هللا كە‬
‫دەٌڕادی داةەصانذٌٌە ةۆ ظەس مٍظا‪ ،‬ئایا خٍكمی صینا ةەو شێٍەیەیە مە پەڕدٍكەكەدان؟ ‪ ،‬ةاظی‬
‫قعەكەیان دەكاخ ٌ پاشان دەڵێر‪ٌ :‬ە مە خانەدانەكامنان صۆس ةتٌٍ ةۆیە ئەگەس كەظی خانەدان‬
‫صینای ةكشدایە ٌاصمان مێی دەىێنا‪ٌ ،‬ە ئەگەس كەظی لٌاص ٌ ةێذەظەڵخ صینای ةكشدایە ئەٌا‬
‫خەددەكەمان مەظەس جێتەجێ دەكشد‪ ،‬كەٌایە پاڵنەسیان ةۆ شاسدنەٌەی خٍكمی هللا عض ٌجه ةشیذی‬
‫ةٌٍ مە خادشگشدنی خانەدانەكان كە ئەٌان خاٌەن دەظەڵخ ةٌٍن ٌ ىەس ئەٌانیش ةٌٍن ڕٌٌنیان‬
‫كشدەٌە كە ةۆچی ئەو ةاةەدەيان شاسدٌٌەدەٌە‪ ،‬كەٌایە (امكذم) ىانذەسەكەی مەو ةاةەدەدا خادشگشدن ٌ‬
‫جیاكاسی ةٌٍ‪ ،‬ةەڵو ظەةاسەخ ةە (امجدذ) ئەٌا پاڵنەسەكانی صۆسن؛ دەشێر مەخۆةاییتٌٍن ةێر‪،‬‬
‫دەشێر خۆةەگەٌسەصانین ةێر‪ ،‬دەشێر پشذيەڵكشدن ةێر‪ ،‬دەشێر نەصانین ةێر ةۆیە (امجدذ)‬
‫پاڵنەسی خۆی ىەیە ٌ (امكذم)ـیش پاڵنەسی خۆی ىەیە‪ ،‬مەةەسئەٌە ئەو دٌٌانە جیاٌاصن مە یەكرت مە‬
‫ڕٌٌی پاڵنەس ةۆ شاسدنەٌە ٌ مە ڕٌٌی پاڵنەس ةۆ نكٍڵیكشدن‪ ،‬شاسدنەٌە دەةێذە ىۆی ٌاصىێنان مە‬

‫‪8‬‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫كشدەٌە ةە ئاشكشا‪ ،‬ةۆیە ئەگەس شذێكیان شاسدەٌە ئەٌا ىەڵناظن ةە ئەنجامذانی ئەو كاسە ةە ئاشكشا‪،‬‬
‫چٍنكە ئەگەس ةە ئاشكشا ةیانكشدایە ئەٌا مە چٍاسچێٍەی شاسدنەٌە دەسدەچٌٍ ٌ دەچٌٍە نێٍ‬
‫چٍاسچێٍەی دەسخعنت‪ ،‬جا چۆن خٍكم ةذەین مەظەس شاسدنەٌە؟ ةەٌەی ةیشاسنەٌە ٌ ئەو كاسەش‬
‫نەكەن ةە ئاشكشا‪ ،‬ئەمە مەةاسەی شاسدنەٌە (امكذم)‪ ،‬ةەڵو مە نكٍڵیكشدنذا (امجدذ) ئەٌا نكٍڵیكەس‬
‫نكٍڵی دەكاخ مەٌ كەظەی كاسەكە دەكاخ‪ ،‬ئینجا ئەگەس ئەو جیاٌاصییانەخ ةۆ چەظپا مە نێٍان‬
‫(امكذم ٌ امجدذ) ئەٌا ناكشێر دەسةاسەی جٌٍمەكە ةڵێین كە ئەٌان نكٍڵیكەس ةٌٍن ةەڵكٍ دەڵێین‬
‫ئەٌان خٍكمی هللا ـیان شاسدەٌە مە ةاةەدی ڕەجم ظەةاسەخ ةە صیناكەس‪ ،‬ڕٌٌنە إن شاء هللا ؟‬
‫(ئامادەةٌٍان‪ :‬ةًڵێ إن شاء هللا)‬
‫جا ئەمە ىۆكاسی یەكەو ةٌٍ كە ڕێگە دەگشێر مە ةەكاسىێنانی فەسمٌٍدەی هللا دعامی (ٌم ْن م ْم‬
‫ي ْدك ْم مِبا أنْضل ه‬
‫هللا) ئەو ىۆكاسە ڕێگشی دەكاخ مەٌەی ةڵێین‪" :‬من جدذ خكم هللا فأٌمئك ىم‬
‫امكافشٌن"‬
‫ىۆكاسی دٌٌەو مەٌەی ڕێگشی دەكاخ مە دەفعیشكشدنی ئایەدەكە ةً (امجدذ) ئەٌەیە كە هللا دعامی‬
‫مەو ئایەدەدا فەسمٌٍیەدی (ﭐﲔﲕﲖﲗﲘﲙ) عیننەخ ٌ ىۆكاسەكە مێشەدا ةشیذییە مە نەكشدن ٌ‬
‫ٌاصمێيێنان (امرتك)‪ ،‬چی دێذەگەی‪ ،‬كەظی عەسەةی چی دێذەگاخ كادێك هللا دعامی دەفەسمٍێر‬
‫(ﭐﲔ ﲕ ﲖ ) ٌادە خٍكمەكە ٌاصمێتيێنێر ٌ نەیكاخ‪ ،‬ةەدڵنیاییەٌە ةەجۆسێكی دش دێناگاخ مە‬
‫فەسمٌٍدەی هللا عض ٌجه جگە مەو دێگەیشذنە‪( ،‬ﭐﲔ ﲕ ﲖ ) ٌادە ئەٌەی خٍكمكشدن ةەٌەی كە‬
‫هللا عض ٌجه دایتەصانذٌٌە ٌاصمێتيێنێر‪ ،‬ةەڵو ئینب عەةاط <ٌ ئیٌلمی دەةەڕی ‪-‬سخمً هللا‪-‬‬
‫ٌدٍیانە‪" :‬ىەس كەظێك نكٍڵی ةكاخ مەٌەی كە هللا دایتەصانذٌٌە ئەٌا ئەٌانە كافشن"‪ ،‬جا‬
‫فەسمٌٍدەی هللا دعامی دەسك كشدن ةٌٍ ةەڵو ٌدەی ئینب عەةاط ٌ ئیٌلمی دەةەڕی نكٍڵیكشدن‬
‫(جدذ) ةٌٍ‪ ،‬ئینجا جیاٌاصی چییە مە نێٍان (امرتك) ٌ (امجدذ) ؟ ٌە ئایا ىەس یەكێكیان یەكعانە ةە‬
‫ئەٌی دش؟ دێینە ظەس ٌسدەكاسییەكە‪ ،‬جیاٌاصییەكان مە نێٍان (امرتك) ٌ (امجدذ)‪ ،‬یەكەو‪ :‬مە ڕٌٌی‬
‫پەیٍەظذتٌٍنەٌە (امذالصو)‪ ،‬مانای ئەو قعەیە چییە؟ دەڵێم‪ :‬نەكشدن ٌ ٌاصمێيێنان (امرتك) پەیٍەظر‬
‫نیە ةە نكٍڵیكشدن (امجدذ)‪ٌ ،‬ە نكٍڵیكشدن پەیٍەظذە ةە ٌاصمێيێنان‪ ،‬مانای ئەو دەظذەٌاژەیە چییە؟‬
‫دەشێر ئینعان ىەنذێك مە كشدەٌەكان ئەنجاو نەداخ ةەڵو نكٍڵی ناكاخ مەو كشدەٌەیە‪ ،‬ئەمە چی‬
‫پێذەٌدشێر؟ ٌاصمێيێنًس (داسك)‪ ،‬كەٌایە نكٍڵیكشدن مە پەیٍەظذەكانی ٌاصمێيێنان نیە‪ ،‬منٌٍنەیەك ةۆ‬
‫ئەٌەی ٌێنەكەی نضیك ةتێذەٌە؛ ئەگەس كافشان ةێنە ناٌ ٌڵدانی معٍڵٌلنان ‪-‬پەنا ةە هللا‪ -‬كافشێكی‬
‫داگیشكەس ىاخ یان ةیانەٌێر ةێنە ناٌیەٌە‪ ،‬خٍكمی شەسع مەو ٌڵدەدا ئەٌەیە كە جیياد دەةێذە‬

‫‪9‬‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫فەڕصی عەین (فەڕصێكی دیاسیكشاٌ) مەظەس خەڵكی ئەو ٌڵدە‪ ،‬ئینجا ئەگەس پیاٌێكی دانیشذٌٍ مە‬
‫جیيادخ ةینی‪ ،‬ناجەنگێر‪ ،‬ئایا دانیشذنەكەی ئەمە پەیٍەظر دەكاخ كە ئەٌ نكٍڵیكەس ةێر ةۆ‬
‫خٍكمی جیياد؟ پەیٍەظذی ناكاخ‪ٌ ،‬ادە ىەس كەظێك نەجەنگێر مانای ئەٌە نیە نكٍڵی دەكاخ مە‬
‫خٍكمی جیياد‪ ،‬ةە دەنيا نەكشدنی‪ ،‬ةۆیە نەكشدن ٌ ٌاصمێيێنان پەیٍەظر نیە ةە نكٍڵیكشدن‪ ،‬جا‬
‫ئەٌەی كشدەٌەكەی نەكشد مانای ئەٌە نیە كە دەةێر نكٍڵیكەس ةێر ةۆ ئەو خٍكمە‪ ،‬ناصانم‬
‫دێگەیشنت؟ (ئامادهةٌٍان‪ :‬ةًڵێ ڕٌٌنً) ‪ ،‬ةاشە‪.‬‬
‫ىەسٌەىا صەكاخ؛ پیاٌێك صەكادی ماڵ ٌ ظامانەكەی دەسناكاخ‪ ،‬ئایا دەدٍانیر ةەدڵنیاییەٌە ةڵێیر كە‬
‫ئەٌ نكٍڵی دەكاخ مە خٍكمی صەكاخ مە ئیعالمذا؟ كاسەكە ئەمە ناخٍاصێر‪ ،‬دەشێر پیاٌەكە ةەىۆی‬
‫ڕەصینییەٌە صەكادی ظەسٌەخ ٌ ظامانەكەی دەسنەكاخ‪ ،‬كەٌاةٌٍ ٌاصمێيێنان ٌ نەكشدن پەیٍەظر نیە‬
‫ةە نكٍڵیكشدن‪ ،‬ةەڵو نكٍڵیكشدن پەیٍەظذە ةە ٌاصمێيێنان چٍنكە ىەس كەظێك نكٍڵی ةكاخ مە شذێك‬
‫مە فەڕصەكان یان مە خٍكمەكان‪ ،‬ىەس دەةێر ئەٌەی كە نكٍڵی مێكشدٌٌە ٌاصی مێيێناةێر ٌ نەیكاخ‪،‬‬
‫جا ئەمە جیاٌاصیێكە مە نێٍان (امرتك ٌ امجدذ)‪ ،‬ئەمە جیاٌاصی یەكەو‬
‫جیاٌاصی دٌٌەو مە لیەنی خٍكمەٌە مە نێٍان (امرتك ٌ امجدذ)‪ ،‬ئەگەس معٍڵٌلنێك ٌاصةێنێر مە‬
‫فەڕصێك مە فەڕصەكان یاخٍد مە ٌاجتێك مە ٌاجتەكان ىاٌكاخ نكٍڵی ناكاخ مەو فەڕصە یاخٍد مەو‬
‫ٌاجتە‪ ،‬خٍكمەكەی ئەٌەیە كە معٍڵٌلنێكً ئەنجامذەسی گٍناىێكی گەٌسەیە‪ ،‬ةگەڕێٍە ةۆ ظەس‬
‫ىەمان ئەٌ منٌٍنەیەی ةاظم كشد‪ ،‬كافشی داگیشكەس ىادە ناٌ ٌڵدەٌە یان دەیەٌێر ةێذە ناٌیەٌە‪،‬‬
‫ٌمتان جیياد دەةێذە فەڕصی عەین‪ ،‬معٍڵٌلنێك جیياد ناكاخ ةەڵو نكٍڵیكەس نیە ةۆ خٍكمی جیياد‪،‬‬
‫دەڵێین خٍكمی ئەو معٍڵٌلنە ئەٌەیە كە ئەٌ معٍڵٌلنێكً ئەنجامذەسی گٍناىێكی گەٌسەیە‪ ،‬كەٌاةٌٍ‬
‫ٌاصمێيێنان ٌ نەكشدنەكە گٍناىێكی گەٌسەی مێكەٌدەٌە ةەٌەی ئەنجامذەسی ظەسپێچیێكە‪ ،‬ةەڵو‬
‫نكٍڵیكەس؛ پیاٌێك ةڵێر شذێك ةٌٍنی نیە ةەناٌی جیياد‪ ،‬ئەمە ىەڵذەگەڕێذەٌە مە دینی هللا عض ٌجه‬
‫جا جیياد ةكاخ یان نەیكاخ‪ ،‬ةۆچی؟ چٍنكە ةڕێكی گەٌسەی مە ئایەدەكان ةە دسۆ صانیٍە كە فەسمان‬
‫دەكەن ةە جیياد مە قٍسئانذا‪ ،‬كەٌایە پیاٌێك جیيادی نەكشد ةەةێ نكٍڵیكشدن؛ ئەمە معٍڵٌلنێكی‬
‫ئەنجامذەسی گٍناىێكی گەٌسەیە‪ٌ ،‬ە پیاٌێك نكٍڵی مە خٍكمەكە كشد مە ةنچینەكەیذا؛ ئەمە‬
‫ىەڵگەڕاٌەدەٌە مە دینی هللا عض ٌجه‪ ،‬ةە ىەمان شێٍە منٌٍنەیەكی دش‪ ،‬پیاٌێك صەكادی ظەسٌەخ ٌ‬
‫ظامانەكەی دەسناكاخ ةەةێ نكٍڵیكشدن‪ ،‬ئەمە ئەنجامذەسی گٍناىێكی گەٌسەیە‪ ،‬پیاٌێك نكٍڵی كشد‬
‫مە صەكاخ مە كادێكذا ظەسٌەخ ٌ ظامانیشی نیە‪ٌ ،‬ادە ظامانی نیە كەچی دەڵێر شذێك ةٌٍنی نیە‬
‫ةەناٌی فەڕصی صەكاخ؛ ئەمە ىەڵذەگەڕێذەٌە مە دینی هللا عض ٌجه‪ ،‬كەٌایە مە ڕٌٌی كًٌدنًٌهی‬

‫‪10‬‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫خٍكمەكە مەظەس دەسك كشدنەكە جیاٌاصە مە كًٌدنًٌهی خٍكمەكە مەظەس نكٍڵیكشدنەكە‬
‫دێینە ظەس جیاٌاصی ظێیەو مە نێٍان ٌاصمێيێنان ٌ نكٍڵیكشدنذا‪ :‬مە ٌاصمێيێنانذا مێذٌانی صمانیی‬
‫مەسج نیە‪ ،‬مە كادێكذا مە نكٍڵیكشدنذا ئەٌا نكٍڵیكشدن ناچەظپێر دەنيا ةە مێذٌان نەةێر یان ةە‬
‫دەسةڕین یان ةە نٌٍظین‪ ،‬ةۆ منٌٍنە‪ :‬كەظێك ٌاجتێك مە ٌاجتەكان یاخٍد فەڕصێك مە فەڕصەكان‬
‫ئەنجاو نەداخ‪ ،‬مێپشظینەٌەی مەگەڵذا دەكشێر دەنيا ةە ٌاصمێيێنانەكە‪ٌ ،‬ەك نٍێژنەكەس یان‬
‫صەكادنەدەس ٌ ىاٌشێٍەی ئەمانە‪ ،‬ةەڵو ئەگەس نكٍڵی مێكشد ئەٌا نادٍانین نكٍڵیكشدنەكە ةچەظپێنین‬
‫مەظەسی مەگەس ئەٌەی ةە صمانی خۆی ةیڵێر‪ ،‬دەڵێر‪ :‬من ٌاصو ىێناٌە مە دەسكشدنی صەكادی‬
‫ظامانەكەو چٍنكە ىەس مە ةنەڕەدذا داننانێم ةەٌەی كە شذێك ىەیە ةەناٌی صەكاخ؛ ئەمە ٌاصی‬
‫مێيێنا ةەڵو ةە نكٍڵییەٌە‪ ،‬جا ئەو نكٍڵییە نادٍانین مەظەس ئینعان ةچەظپێنین مەگەس ئەٌەی ةە‬
‫صمانی خۆی ةڵێر كە من ٌاصو مێيێناٌە ةە نكٍڵییەٌە یاخٍد من ئەو كاسەو ٌاصمێيێناٌە ةە نكٍڵییەٌە‪،‬‬
‫دەنيا ئەمە نكٍڵییەكەی مەظەس دەچًظپێر‪ ،‬دەگەڕێمەٌە دٌاٌە ٌ دەڵێم‪ٌ :‬اصمێيێنان پێٍیعذی ةە‬
‫مێذٌانی صمانیی نیە‪ ،‬ةۆیە ئەٌ كەظەی شذێك مە ٌاجتەكان ٌاصمێذەىێنێر ئەٌا مێپشظینەٌەی مەگەڵ‬
‫دەكشێر مەظەس ٌاصمێيێنانەكە‪ ،‬ةەڵو ئەگەس ٌمتان فڵن كەط نكٍڵی دەكاخ‪ ،‬نادٍانین نكٍڵییەكە‬
‫مەظەسی ةچەظپێنین دەنيا ئەگەس مە صمانی خۆی ةضانین یان ةە دەظذنٌٍظی خۆی ةەٌەی كە ئەٌ‬
‫نكٍڵی دەكاخ مەو فەڕصە یاخٍد نكٍڵی دەكاخ مەو ٌاجتە مە دین‪ ،‬ئەٌ كادە دەڵێین ئەمە نكٍڵیكشدنە‬
‫ٌ ئەمەی دشیش دەنيا ٌاصمێيێنانە‪ ،‬كەٌاةٌٍ ةە ىەمان شێٍە جیاٌاصی ىەیە مە نێٍانیان مە‬
‫چەظپانذنذا‬
‫جیاٌاصی چٍاسەو‪ :‬ئەٌەیە كە ىەس كەظێك كشدەٌەیەك ٌاصمێتيێنێر ناكشێر مە ىەمان كادذا ئەو‬
‫كشدەٌەیە ئەنجاو ةذاخ‪ ،‬ةۆچی؟ چٍنكە ٌاصمێيێنان ٌ كشدەٌە ئەنجامذان دٌٌ دژیەكن ٌ كۆ ناةنەٌە‬
‫ٌ ةەسصیش ناةنەٌە؛ ٌادە ناكشێر ئینعان كشدەٌەكەی ٌاصمێيێناةێر ٌ ئەو كشدەٌەیەش ةەجێ‬
‫ةيێنێر مە ىەمان كادذا‪ٌ ،‬ادە ناكشێر ةڵێم ئەٌ جیياد ناكاخ ٌ مٍجاىیذە مە پێناٌ هللا ! ‪ ،‬چٍنكە‬
‫ٌاصمێيێنان مەگەڵ كشدەٌە ئەنجامذان ىەسگیض كۆ ناةنەٌە‪ ،‬ئینجا ئەگەس ٌاصمێيێنان جێگیش ةٌٍ ئەٌا‬
‫كشدەٌە ئەنجامذان لدەچێر ٌ ةەسص دەةێذەٌە‪ ،‬ئەگەسیش كشدەٌە ئەنجامذان جێگیش ةٌٍ ئەٌا‬
‫ٌاصمێيێنان ةەسص دەةێذەٌە‪ ،‬چٍنكە ئەو دٌٌانە مەو ىەڵٍەشێنەسەٌە ٌ دژیەكانەن كە كۆ ناةنەٌە ٌ‬
‫ةەسصیش ناةنەٌە ىەسٌەك پێشرت ةاظی ىەنذێك ٌسدەكاسیٌلن كشد دەسةاسەی ئەو ڕێعایە‪ ،‬ةەڵو مە‬
‫نكٍڵیكشدنذا دەشێر ئینعان نكٍڵی ةكاخ مە فەڕصەكە یان مە ٌاجتەكە ةەڵو ئەو فەڕصە ٌ ئەو ٌاجتە‬
‫ئەنجاو دەداخ‪ ،‬ىەسٌەك مە خاڵی مٍنافیقەكان ‪-‬پەنا ةە هللا‪ -‬ﱡﱮﱯﱰﱱﱲﱳﱴ‬

‫‪11‬‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫ﱵ ﱶ ﱷ ﱸ ﱹ ﱺ ﱠ(‪ٌ ، )1‬ادە‪ :‬ىەس كادێكیش ىەڵذەظنت ةۆ نٍێژ‪ ،‬صۆس ةە مەشگشانیی ٌ‬
‫دەمەڵی ىەڵذەظنت‪ ،‬ئەٌانە ڕیایی ٌ ڕٌپامایی ةۆ خەڵكی دەكەن‪ٌ ،‬ە صۆس كەو یادی هللا دەكەن‪ .‬جا‬
‫ئەٌ مە ةنەڕەدذا ئیٌلنذاس نیە مە ناخیذا ةەڵو ئەٌ شذەی كە مە ناخیذا نكٍڵی مێذەكاخ ئەٌا مە‬
‫ڕٌاڵەدذا ئەنجامی دەداخ‪ ،‬ةە ىەمان شێٍە پیاٌێك صەكادی ظامانەكەی دەسدەكاخ‪ ،‬دەڵێر‪ :‬من ئەو‬
‫صەكادەدان پێذەدەو ىەسچەنذە من داننانێم ةە فەڕصیەدی صەكاخ‪ ،‬كەٌایە نكٍڵیكەس مەٌانەیە كشدەٌە‬
‫ئەنجاو ةذاخ ةەڵو ٌاصمێيێنەس ناكشێر كشدەٌە ئەنجاو ةذاخ‪ ،‬ئەمەش جیاٌاصیێكە مە نێٍان‬
‫ٌاصمێيێنان ٌ نكٍڵیكشدن‬
‫جیاٌاصی پێنجەو‪ :‬ئەنجامنـەدەسی فەڕص یاخٍد ٌاجث ئەگەس ةگەڕێذەٌە ٌ پاةەنذ ةتێر ةەٌەی ٌاصی‬
‫مێيێناةٌٍ‪ٌ ،‬اصی مێيێناٌە ٌ ئێعذاش گەڕایەٌە ٌ پاةەنذ ةٌٍە ةە شەسعی هللا دعامی‪ ،‬ظەیشی‬
‫خاڵەكەی دەكەین ئینجا ئەگەس گەڕانەٌەكەی مە كٍفش ةێر ئەٌا گەڕانەٌەكەی پێی دەٌدشێر دەٌةە‪،‬‬
‫ةەڵو ئەگەس گەڕانەٌەكەی مە ظەسپێچیێك ةێر یان مە گٍناىێك ئەٌا ظەسپێچییەكە ٌ گٍناىەكە مێی‬
‫ةەسص دەةنەٌە ٌ لدەچن ةە گەڕانەٌەكەی‪ ،‬ئًمً مًةاسهی ٌاصمێيێنًس‪ ،‬ةەڵو نكٍڵیكەس ئەگەس‬
‫ةگەڕێذەٌە ٌ كشدەٌەكە ئەنجاو ةذاخ مە كادێكذا نكٍڵی مەو كشدەٌەیە ةكاخ‪ ،‬خٍكمی ڕیذە مەظەسی‬
‫لناچێر‪ ،‬منٌٍنەیەك ىەسٌەك پێشرت ةۆو ةاظكشدی؛ پیاٌێك صەكادی ظامانەكەی دەسدەكاخ‪ ،‬دەمێر‪:‬‬
‫كێشە نیە‪ ،‬ماداو ئێٍە كۆكەسەٌەی صەكادن ٌ ىادٌٍن‪ ،‬ئەمە صەكادی ظامانەكەمە‪ ،‬ةًڵو ئًٌه ةضانن كً‬
‫من ةاٌەڕو نیە ةە ٌاجتٌٍنی صەكاخ!‪ ،‬جا خٍكمی ڕیذە لناچێر مەظەس ئەو كاةشایە ىەسچەنذە‬
‫صەكادی ظامانەكەی ةەخشی‪ ،‬ئەمەش جیاٌاصیێكە مە نێٍان ٌاصمێيێنان ٌ نكٍڵیكشدنذا‪ ،‬ئینجا كە ئەو‬
‫جیاٌاصییانەخ ةۆ چەظپا مە نێٍان ٌاصمێيێنان ٌ نكٍڵیكشدن‪ ،‬ئًٌا ناكشێر فەسمٌٍدەی هللا عض ٌجه‬
‫(ﭐﲔ ﲕ ﲖ ﲗ ﲘ ﲙ) ةە مانای ٌاصمێيێنان ٌ نەكشدن كۆ ةكەینەٌە مەگەڵ ٌدەكەی ئینب‬
‫عەةاط < ةە مانای نكٍڵیكشدن‪ ،‬چٍنكە ئەمە شذێكە ٌ ئەمەی دیكەش شذێكی دشە‪ ،‬ئەمە‬
‫ىۆكاسی دٌٌەو ةٌٍ ةۆ دەفعیش نەكشدنی فەسمٌٍدەی هللا دعامی (ﭐﲔ ﲕ ﲖ ﲗ ﲘ ﲙ ﲚ‬

‫ﲛﲜ) ةً ٌادای "جاخذٌن"‬
‫ڕێگش ٌ ىۆكاسی ظێیەو مەو دەفعیشە‪ ،‬ىەنذێك ىۆكاس ىەیە ةۆ كٍفش‪ ،‬ىەسٌەىا كۆمەڵێك پاڵنەس ٌ‬
‫جۆس ىەیە ةۆ كٍفش‪ ،‬ىۆكاس ٌ پاڵنەس‪ ،‬ىۆكاسەكان ىًمان شنت ةەڵو پاڵنەس ٌ ىانذەسەكان مەظەس‬
‫كٍفش ٌ ڕیذە جۆساٌجۆسن‪ ،‬ىەنذێك منٌٍنەو دەظذكەٌخ مە پەڕدٍكی "امنكر امنٍامع يف امشد عىل‬
‫(‪ )1‬امنعاء‪.142 :‬‬

‫‪12‬‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫كذاب امجامع"‪ ،‬نٌٍظەس ةاظی خەڵكی مەككە ٌ جٌٍمەكە ٌ ىیشەقنی كشدٌٌە جا دەڵێر‪" :‬ىۆكاسی‬
‫كٍفشی ئەٌانە ةەىۆی ئەٌەٌەیە دانیان نەنا ةە دٌٌ شایەدیذانەكە‪ ،‬خەڵكی مەككە ةاٌەڕیان نەىێنا ٌ‬
‫دانیان پێذانەنا‪ٌ ،‬ە جٌٍمەكە دانی پێذانەنا ٌ ىەسٌەىا ىیشەقه دانی پێذانەنا‪ ،‬كەٌاةٌٍ ىۆكاسی‬
‫كٍفش مە لی ئەو ظێ كۆمەڵەیە ىەمان شر ةٌٍ‪ ،‬ىۆكاسەكە چی ةٌٍ؟ دان نەنان ةە دٌٌ شایەدییەكە‬
‫ةەڵو كادێك دێینە ظەس ىانذەس مەظەس دان نەنانەكە‪ ،‬دەةینی كە پاڵنەس ٌ ىانذەسەكان جیاٌاصن ٌ‬
‫ﱡ ﲨ ﲩﲪ ﲫﲬ‬
‫جۆساٌجۆسن‪ ،‬ظەةاسەخ ةە خەڵكی مەككە هللا دعامی دەفەسمٍێر ﲧ‬
‫ﲭﲮﲯﱠ‬

‫(‪)1‬‬

‫‪ ،‬جا دٌٌ شایەدییەكەیان ةەجێنەىێنا؛ ئەمە ىۆكاسەكەیە‪ ،‬پاڵنەس ةۆ‬

‫ةەجێنەىێنانەكە چییە؟ نكٍڵیكشدنە‪ ،‬ىەسٌەىا مە فەسمٌٍدەی هللا دعامی ﱡﭐ ﲂ ﲃ ﲄ ﲅ ﲆ ﲇ ﲈ‬

‫ﲉﲊﲋﲌﱠ(‪ ، )2‬كەٌایە پاڵنەس ةۆ ةەجێنەىێنانی دٌٌ شایەدییەكە مێشەدا چییە؟ مٍدتەسصی ٌ‬
‫خۆةەگەٌسەصانین‪ ،‬ئینجا پاڵنەسەكە مە لی خەڵكی مەككە ةۆ ئیٌلن نەىێنان؛ نكٍڵیكشدن ٌ مٍدتەسصی‬
‫ةٌٍ‪ ،‬ىۆكاسەكە چییە مە خٍكم نەدان ةە ئیٌلن ةۆیان؟ چٍنكە دانیان نەنا ةە دٌٌ شایەدییەكە‪ ،‬كەٌایە‬
‫ىۆكاس ىەیە ٌ ىەسٌەىا ىانذەس مەظەس ىۆكاسەكە ىەیە‪ ،‬ةە ىەمان شێٍە جٌٍمەكە‪ :‬ﱡﲨ‬

‫ﲩﲪﲫ ﲬﲭﲮﲯﲰﲱﲲﲳ ﱠ(‪ ، )3‬جا جۆسی كٍفش مێشەدا‬
‫ةشیذییە مە مٍدتەسصی‪ ،‬ةاشە‪ ،‬ﱡﭐ ﱙ ﱚ ﱛ ﱜ ﱝ ﱞ ﱟ ﱠ ﱡﱢ ﱠ‬

‫(‪)4‬‬

‫‪ ،‬پاڵنەس ةۆ‬

‫ةەجێنەىێنانی دٌٌ شایەدییەكە مێشەدا خەظٍدی ةٌٍ‪ ،‬كەٌایە ىۆكاسەكە یەك شذە ةەڵو جۆسەكان ٌ‬
‫پاڵنەسەكان ىەمەجۆسن‪ ،‬ىەسٌەىا ىیشەقه دٌٌ شایەدییەكەی ةەجێنەىێنا‪ ،‬پاڵنەس مە لی ئەٌ ةشیذی‬
‫ةٌٍ مە ظٌٍسةٌٍن مەظەس دەظەڵخ ىەسٌەك صٌىشی ‪-‬سخمً هللا‪ -‬ةاظی كشدٌٌە كە مە لی ئیٌلمی‬
‫ةٍخاسی ىادٌٍە ‪-‬سخمً هللا‪ ،-‬جا ىۆكاسەكە یەكە ةەڵو پاڵنەسەكان جیاٌاصن‬
‫دێینەٌە لی فەسمٌٍدەی هللا دعامی (ﭐﲔ ﲕ ﲖ ﲗ ﲘ ﲙ) ىۆكاس چییە مە خٍكمذان مەظەس‬
‫ئەٌانە ةە كٍفش؟ ىۆكاسەكە ٌاصمێيێنان ٌ نەكشدنە‪ ،‬ةەڵو ئەو ٌاصمێيێنانە دەشێر مە نكٍڵییەٌە ةێر‪،‬‬
‫دەشێر مەةەس خادشگشدن ةێر‪ ،‬دەشێر مە ڕٌٌی پشذيەڵكشدنەٌە ةێر‪ ،‬دەشێر مًةًس مًخۆةاییتٌٍن‬
‫ةێر‪ ،‬دەشێر مەةەس خۆةەگەٌسەصانین ةێر‪ ،‬ةگەڕێ مە پاڵنەس ةۆ ئەو خٍكمە‪ ،‬كەٌایە ىۆكاسەكە ةشیذی‬
‫(‪ )1‬النعاو‪.33 :‬‬
‫(‪ )2‬امصافاخ‪.35 :‬‬
‫(‪ )3‬امتقشج‪.87 :‬‬
‫(‪ )4‬امنعاء‪.54 :‬‬

‫‪13‬‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫ةٌٍ مە ٌاصمێيێنان‪ ،‬ئەگەس ئەمەخ صانی ئەٌە ئەمەش ةضانە كە ڕێعایەك ىەیە مە لی ئەىنی ظٍننە ٌ‬
‫جەماعە دەڵێر‪" :‬خٍكمە ئیعالمییەكان مەگەڵ عیننەخ ٌ ىۆكاسەكانی دەخٍمێذەٌە‪ ،‬مە ىەس كٍێیەك‬
‫ىۆكاسەكە ىەةٌٍ ئەٌا خٍكمەكەش مەٌێذایە" جا مانای امعنح‪ :‬امعتث‪ ،‬خٍكمەكان دسٌظر دەةن‬
‫مەظەس ىۆكاسەكان نەك مەظەس جۆسەكان‪ ،‬كادێك مەةاسەی ئەىنی مەككە ٌمتان كافشن‪ ،‬ةۆچی ٌمتان‬
‫كافشن؟ چٍنكە دٌٌ شایەدییەكەیان ةەجێنەىێنا‪ ،‬نەمانٍخ ئەٌان مٍدتەسص ةٌٍن مە ئاظذیذا یان‬
‫نكٍڵییان كشد‪ ،‬نەخێش‪ ،‬چٍنكە دٌٌ شایەدییەكەیان ةەجێنەىێنا‪ ،‬ةەڵو ظەةاسەخ ةە پاڵنەس ةۆ‬
‫ةەجێنەىێنانەكە ةشیذی ةٌٍ مە خۆةەگەٌسەصانین ٌ ىەسٌەىا نكٍڵیكشدن‪ ،‬جٌٍمەكە ٌ ىیشەقه ـیش ةە‬
‫ىەمان شێٍە‪ ،‬مەٌ شذانەی كً ئەو قعانەی كشدو دەظەملێنێر ئەٌەیە كادێك ظەیشی ٌدەی ئیٌلمی‬
‫دەةەڕی ‪-‬سخمً هللا‪ -‬دەكەی‪ ،‬ظەسنج ةذە ئیٌلمی دەةەڕی چی دەڵێر‪ ،‬كە چۆن ىۆكاسەكەی‬
‫چەظپانذٌٌە ٌ جۆسەكەی دەسخعذٌٍە ةەڵو خٍكمەكەی ةنیادناٌە مەظەس جۆسەكەی مە جیادی‬
‫ئەٌەی مەظەس ىۆكاسەكەی ةنیادی ةنێر‪ ،‬ئیٌلمی دەةەڕی ةاظی ىۆكاسی كٍفشی ئەٌ كەظەی كشدٌٌە‬
‫كە خٍكم ناكاخ ةەٌەی كە هللا دایتەصانذٌٌە‪ ،‬دەڵێر‪ :‬امرتك‪ ،‬ةًڵو ةاظی جۆسی ٌاصمێيێنانەكەی‬
‫كشدٌٌە كە نكٍڵیكشدنە‪ ،‬جا خٍكمەكەی ةنیادناٌە مەظەس نكٍڵیكشدن ٌ ةنیادی نەناٌە مەظەس‬
‫ىۆكاسەكە‪ ،‬ظەسنج ةذە ٌدەی ئیٌلمی دەةەڕی ‪-‬سخمً هللا‪ ،-‬ئیٌلمی دەةەڕی ‪-‬سخمً هللا‪ -‬مە دەفعیشی‬
‫(ﭐﲔ ﲕ ﲖ ﲗ ﲘ ﲙ) دەڵێر‪" :‬هللا دعامی ةە گشذی ةاظی ىەٌاڵەكەی كشدٌٌە دەسةاسەی‬
‫گەمێك (مەةەظذی جٌٍمەكەیە) كە نكٍڵیەس ةٌٍن ةۆ خٍكمی هللا كە خٍكمی پێذاٌە مە‬
‫پەڕدٍكەكەی"‪ ،‬كەٌایە مە لی ئیٌلمی دەةەڕی جٌٍمەكە نكٍڵیكەس ةٌٍن‪ ،‬پاشان دەڵێر‪" :‬جا ىەٌاڵی‬
‫داٌە دەسةاسەیان كە ئەٌان ةە ٌاصىێنانیان مە خٍكمەكە ةەٌ شێٍاصەی كە ٌاصیان مێی ىێناٌە؛ كافشن"‪،‬‬
‫پیذی ةاء مێشەدا ىۆكاسییە (امعتتیح)‪( ،‬ةرتكيم) ةاء مێشەدا ىۆكاسییە‪ ،‬ئەگەس ِبەٌێر ٌدەی ئیٌلمی‬
‫دەةەڕی دەفعیش ةكەو دەڵێم‪ :‬ةەىۆی ٌاصىێنانیان مە خٍكمەكە ةەٌ شێٍەیەی كە ٌاصیان مێی ىێناٌە‬
‫ٌادە نكٍڵیكەسن‪ ،‬ةەىۆی ٌاصىێنانیان مە خٍكمی هللا ةەٌ شێٍاصەی ٌاصیان مێی ىێناٌە‪ ،‬شێٍاصەكە‬
‫چییە؟ ٌدی ةە نكٍڵیكشدن‪ ،‬كەٌایە ةاظی ىۆكاسەكەی كشدٌٌە ٌ ىەسٌەىا ةاظی ىانذەس مەظەس ئەو‬
‫ىۆكاسەی كشدٌٌە ةەڵو ‪-‬ڕەخمەدی فشاٌانی هللا دعامی ـی مێتێر‪ -‬كٍفشەكەی ةنیادنا مەظەس‬
‫نكٍڵیكشدنەكە مەةشی ئەٌەی ةنیادی ةنێر مەظەس ىۆكاسەكە‪ ،‬ةۆیە ئەو ٌدەیە پێچەٌانەی ئەٌەیە كە‬
‫ةۆچٌٍنی صانایانی ئەىنی ظٍننە ٌ جەماعەی مەظەس جێگیش ةٌٍە كە دەڵێن‪ :‬خٍكمە ئیعالمییەكان‬
‫دەخٍمێنەٌە مەگەڵ ىۆكاسەكانیان‪ ،‬ئینجا ىۆكاسەكە مە ىەس شٍێنێك ةٌٍ ئەٌا خٍكمەكەش مەٌێذا‬
‫دەةێر‪ ،‬نەیانٍخ دەخٍمێذەٌە مەگەڵ جۆسەكانیان یان پاڵنەسەكانیان‪ٌ ،‬دیان مەگەڵ ىۆكاسەكانیان‪،‬‬

‫‪14‬‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫ئینجا ئیٌلمی دەةەڕی خٍكمی كافشانی مە ئایەدەكە ةنیادناٌە مەظەس جۆسەكە نەك مەظەس ىۆكاسەكە‪،‬‬
‫جا كادێك ئەمەخ ةۆ چەظپا ئەٌا ةضانە كە ٌدەی ئینب عەةاط <ٌ ٌدەی ئیٌلمی دەةەڕی‬
‫پێچەٌانەی ڕٌاڵەدی فەسمٌٍدەكەی هللا دعامی ـیە‪ ،‬دٍانای ىیچٌلن نیە دەنيا ئەٌەی كە ةڵێین‬
‫ىەسٌەك (عتذامقادس عتذامعضیض) ‪-‬داٌاكاسین مە هللا دعامی ىیذایەدی ةذاخ‪ -‬مە پەڕدٍكی "امجامع"‬
‫دەڵێر‪ٌ" :‬ە ئەو ٌدەیە (ٌادە دەفعیشكشدنی ئایەدەكە ةە نكٍڵی) ٌە ئەو ٌدەیە پێچەٌانەی دەقی‬
‫قٍسئان ٌ ظٍننەدە‪ ،‬چٍنكە هللا دعامی كٍفشی پەیٍەظر كشدٌٌە ةە ٌاصىێنان مە خٍكمكشدن ةەٌەی‬
‫كە هللا دایتەصانذٌٌە (ﭐﲔ ﲕ ﲖ ‪ٌ )...‬ە ئینب عەةاط پەیٍەظذی كشدٌٌە ةە نكٍڵیكشدن مەٌەی كە‬
‫هللا دایتەصانذٌٌە‪ ،‬ةەمەش ىۆكاسێكی جێگیش كشد ةۆ خٍكمەكە كە جیایە مە ىۆكاسی ىادٌٍ مە‬
‫ئایەدەكەدا"‬
‫ئەگەس ئەمەخ صانی‪ ،‬ئێعذا ڕٌاڵەدێكی قٍسئامنان مەةەسدەظذە مەگەڵ ٌدەی ىاٌەڵێكی ةەڕێض كە‬
‫پێچەٌانەی ڕٌاڵەدەكەی قٍسئانە‪ ،‬مە منٌٍنەی ئەو جۆسە خاڵەدانەدا صانایانی ئٍظٍڵ چی دەڵێن؟‬
‫دەقی ٌدەی ئیٌلمی شەٌكانی ـیر ‪-‬سخمً هللا‪ -‬ةۆ دەخٍێنمەٌە مە "إسشاد امفدٍل"‪ ،‬دەڵێر‪" :‬ةەٌەی‬
‫ىەٌاڵەكە دیاس ٌ ئاشكشا ةێر مە شذێكذا‪ ،‬ئینجا ئەٌ ىاٌهڵًی دهگێڕێذًٌه دەیخادە ظەس غەیشی‬
‫ڕٌاڵەدی ٌ دیاسییەكەی"‪ ،‬خٍكمەكە دیاس ٌ ئاشكشایە ةەڵو ىاٌەڵەكە دەیخادە ظەس غەیشی‬
‫ڕٌاڵەدەكەی‪ٌ ،‬ەك خاڵی ئێعذامان؛ ڕٌاڵەدەكە ةشیذییە مە نەكشدن ٌ ٌاصمێيێنان ةەڵو ئینب‬
‫عەةاط< ةە مانای نكٍڵیكشدن دەفعیشی كشدٌٌە‪ ،‬دەڵێر‪" :‬ةەٌەی ىەٌاڵەكە دیاس ٌ ئاشكشا ةێر‬
‫مە شذێكذا‪ ،‬ئینجا ئًٌ ىاٌهڵًی دهگێڕێذًٌه دەیخادە ظەس غەیشی ڕٌاڵەدەكەی‪ ،‬یان ةە لدانی‬
‫دەسةشینەكە مە خەقیقەدەكەی ةۆ خٍاصساٌییەكەی‪ ،‬یان ةەٌەی لیتذاخ مە ٌاجتیێذیەٌە ةۆ ظٍننەخ‪،‬‬
‫یان مە خەڕامیێذیەٌە ةۆ كەڕاىەخ‪ٌ ،‬ە ةەڵگەیەك نەىێنێر ةۆ لدانی دەقەكە مە ڕٌاڵەدەكەی"‪ ،‬چٍنكە‬
‫ئەگەس لیذا مە ڕٌاڵەدەكەی ةۆ مانایە دەئٍینكشاٌەكە ىاٌكاخ ةەڵگەشی ىەةێر؛ ئەمە پەظەنذ‬
‫دەكشێر‪ ،‬ةەڵو ئەگەس لیتذاخ ةەةێ ةەڵگە ئەٌا ئەو دەئٍینەی كە ىێناٌیەدی ٌەسناگیشێر‪ ،‬دەڵێر‪:‬‬
‫"جا صۆسینەی ئٍظٍڵییەكان ةۆ ئەٌە چٌٍنە كە كاس دەكشێر ةە ڕٌاڵەدەكە ٌ ئاٌڕ نادسێذەٌە ةۆ‬
‫دژەكەی دەنيا ةەىۆی ٌدەی ىاٌەڵەكە یان كشدەٌەكەی‪ٌ ،‬ە ئەمە خەقەكەیە‪ ،‬چٍنكە ئێمە پەسظذش‬
‫دەكەین ةەىۆی ڕیٍایەدەكەی نەك ةە ةۆچٌٍنەكەی"‪ ،‬چٍنكە ئێمە پەسظذش دەكەین؛ ٌادە هللا عض‬
‫ٌجه دەپەسظذین ةەىۆی ڕیٍایەدی ىاٌەڵەكە نەك ةە ةۆچٌٍنەكەی‪ ،‬ةاشە‪ ،‬چۆن ةۆخ ةعەملێنم كە‬
‫ةۆچٌٍنی ئینب عەةاط جیاٌاصە مە ڕیٍایەدەكەی؟ مەٌ ڕیٍایەدەی ةاظٌلن كشد كە مە لی ئینب ئەةی‬
‫خادەو ‪-‬سخمً هللا‪ -‬ىادتٌٍ‪ ،‬كً مً ئینب عەةاط ـًٌه دهگێڕێذًٌه كً ٌدٍیًدی‪( :‬معار ةن امجته ٌ‬

‫‪15‬‬

‫َّللا" مانای كىفر لە ئایەثە پیرۆزەكەدا ‪-4-‬‬
‫م ِبِ َا أَنْ َس َل‬
‫م ْ‬
‫هُ‬
‫ح ُك ْ‬
‫ن لَ ْ‬
‫و َ‬
‫" َ‬
‫م ًَ ْ‬

‫شٌخ ابى عيل االنباري‬

‫ثقبله َّللا‬

‫ظعذ ةن معار ٌ خاسجح ةن صیذ) پشظیاسیان كشد مە ىەنذێك مە خاخامەكانی جٌٍمەكە مەةاسەی‬
‫ىەنذێك مەٌەی مە دەٌڕادذا ىادٌٍە‪ ،‬جا شاسدیانەٌە (فكذمٍا)‪ ،‬ئەمە ڕیٍایەدی ئینب عەةاط ـە‪ ،‬ةەڵو‬
‫ةۆچٌٍنەكەی؛ نكٍڵییان كشد (جدذٌا)‬
‫أقٍل قٍيل ىزا ٌاظذغفش هللا يل ٌمكم‪ٌ ،‬جضاكم هللا خري امجضاء ٌةاسك فيكم‪.‬‬

‫كۆدایی‬
‫ئًو صنجیشهیً كۆدایی پێيێنذسا –ةدمذ هللا ٌ فضنً‪ -‬مً شًعتانی ظاڵی ‪1441‬ىیجشی‬
‫شیخ ئًو صنجیشهیًی مً یًكێك مً پًیٌلنگً شًسعیًكانی دهٌڵًدی ئیعالمی مً ٌیالیًدی نًینًٌا‬
‫مًشاسی مٍظڵ پێشكًش كشدٌٌه مً كۆداییًكانی ظاڵی ‪ 1435‬ىـ ٌه مًظاڵی ‪ 1436‬ىـ ةڵٌ‬
‫كشایًٌه ‪ ،‬امدمذهلل پێگًی ڕاظذًڕێ ىًڵعا ةً ٌهسگێڕانی صنجیشهكً كً پێكيادٍه مً ‪ٌ 37‬داس‪ٌ،‬ه‬
‫ئامادهكشدنی ةًشێٍهی ڤیذیۆی ژێشنٌٍظكشاٌ ٌ كذێث ‪ٌ ،‬ه مً هللا دتاسك ٌدعامی داٌاكاسین كاسٌ‬
‫كشدهٌهكامنان ٌا مێتكاخ كً دًنيا ةۆ ئًٌ ٌ ڕوصامًنذی ئًٌ ةێر ٌ مێٌلن قًةٌٍل ةكاخ ٌ مً داٌان‬
‫ٌ كًمٍكٍڕیًكامنان خۆشتتێر ‪ٌ،‬ه پاداشذی ىًمٌٍ ئًٌ كًظانًش ةذادًٌه كً ةالٌی دهكًنًٌه ةً‬
‫ةاشرتین پاداشر ‪ٌ،‬ه ظٍدمًنذمان ةكاخ ٌه ظٍد ةگًیًنێر ةً ىًمٌٍ ئًٌكًظانًی گٍێی مێذهگشن‬
‫ٌ ئًیخٍێنًٌه ‪،‬مً هللا ظتدانً ٌدعامی داٌاكاسین مً شێخٌلن قًةٍل ةكاخ ( اةٍ عًل النتاسي) ٌه‬
‫مێی ڕاصیتێر ٌ پنًی ةًسص ةكاخ ‪،‬هللا پاداشذی ةذادًٌه ةً ةاشرتین پاداشر ‪.‬‬
‫ٌامدمذهلل سب امعاملین‬

‫وهرگێڕاىن‬
‫پێگهي ڕاسجهڕێ‬

‫‪16‬‬



Related keywords