دیبلکتیک دستگبّوٌذّ :یبَّ برای ّیچ؟ /کوبل خسرٍی
ً /مذ تئَری «سرهبیِداری ًبة» ٍ «دیبلکتیک سرهبیِ» ــ بخص ًخست :اًٍَ ٍ سِکیي /
(ثلای ٜٔبِٝ٤ی ٌ٘ؾٝی پی ؿی اف ٔمبِ Naghd_Uno_Sekine-03052016-KK (1) ٝكا وّیه وٙیـ)
آٜالط «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ،ام یه ً ،ٛثـاٞتی ثالٚاً٘ ٜٝـاكؿ .المٔٝی صٙیٗ ثـاٞتی ایٗ ٔی ثٛؿ و ٝؽٛا٘ٙـ ٜیب
ُ٘ٛٙـ ٜؿك كٚیبكٚیی ثب آٖ ٓٞتٔٛك وٕبثیَ كُٙٚی ام «ؿیبِىتیه» ؿاُت ٝثبُـ ،ٓٞ ٚیب ثـا٘ـ یب فلٕ ثٍیلؿ ،صینی
ثٔٝخبثٝی ؿیبِىتیه آُفت ٝیب ثٓٞ ٝكیؾت ٚ ٝیب ثٞ ٝلعبَ ث٣ٛ٘ ٝی ٘بؿًتٍبٕٙٞـ ٘ین ٚرٛؿ ؿاكؿ .آٜالط «ؿیبِىتیه
ؿًتٍبٕٙٞـ» ،ام ًٛی ؿیٍلٔ ،ی تٛا٘ـ ثـاٞتی ثی ٚاً ،ٜٝأب ًبخَاستِ ؿاُت ٝثبُـ .آٖٞب و ٝثب ٔجبعج ٔبكوٌیٌتی
آُٙبیٙـ ٔیتٛا٘ٙـ «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» كا ٕٞبٖ «ٔبتلیبِیٌٓ ؿیبِىتیه» ؿیلپبی ًٙتی ثـا٘ٗؿ ،میلا ٘ ٝؿك ا٘تٌبثَ ثٝ
ؿیبِىتیه ٌٕب٘ی ٌٞت ٝ٘ ٚؿك ٔـ٣بی ؿًتٍبٕٙٞـیَ ؿك ٕٝٞی عٛمٜٞبی ا٘ـیِٛ ،ٝجی٤ت ٚتبكیؼ؛ أب امآ٘زبؤ ٝلاؿ ام
«ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ٝ٘ ،آٖ اًت ٝ٘ ٚایٗ ،امآٖ ك ٚو ٝاًتفبؿٜٞبی ٌب ٜتٛكٔی ام ایٗ تلویتِ ؿٚ ٚاهٜای صینی كا كُٗٚ
ٕ٘یوٙـ یب ٘بؽٛاًت ٝتیلٜٚتبك ٔی وٙـ ً ٚلا٘زبْ ص ٖٛثٙبی وبكٔبٖ ؿك ایٗ ُ٘ٛتبك ٘مـ صینی اًت و ٝثـیٗ ٘بْ ٘بٔیـٜ
ٔیُٛؿ٘ ،بٌنیلیٓ ؿك آغبم وبك ؿًت وٓ تب عـٚؿی ك ُٗٚوٙیٓ وٛ٠ٙٔ ٝك ام ایٗ آٜالط صیٌت؛ ٚؿُٛاكی ؿلیمبً ؿك
ٕٞیٗربًت.
ٔیتٛاٖ ث٘ ٝغٛی تٓٛیفی ٚثب ا٘ـوی تٌبٔظ ٌفت و ٝآٜالط «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ثلای ٘بٔیـٖ عٛمٜی ثغخی ث ٝوبك
ٔیكٚؿ و ٝثل اًبى كًبِٝی یه التٔبؿؿاٖ هاپٙی ثٙبْ وٛم ٚا (Kuzo Uno) ٛ٘ٚؿك ًبَٞبی ث٤ـ ام ر ًٙرٟب٘ی ؿٚ ْٚ
پیٍیلی ُ ٚلط ٚثٌ ٚآٖ تٔ ًٚٛتفىل ٚالتٔبؿؿاٖ هاپٙی ؿیٍلی ثٙبْ تٔٛبى ًىیٗ ) (Thomas Sekineوُ ٝبٌلؿ
ا ٛ٘ٚاًت ،پبی ٌلفت ٚ ٝام ًٛی اًتبؿا٘ی آٔلیىبیی ٚاكٚپبیی ٔب٘ٙـ كاثلت آِجلیت ،ٖٛولیٌتٛفل آكتٛك ،ت٘ٛی إًیت ،فِلِؿ
ٔٛمِی) ، (Fred Moseleyپبتلیه ٔٛكای ) ٚ (Patrick Murrayیىی ؿ٘ ٚفل ؿیٍل ؿك ًی صً ُٟبَ اؽیل ؿ٘جبَ ُـٜ
اًت)1(.
صٙیٗ تٓٛیفی ثلای وٌب٘ی و ٝاةایٗ ٘بْ ٞب ٚثب ایٗ پیِی ٝٙآُٙبیی ٘ـاك٘ـ ،كُٙٚبیی ت٤ییٗوٙٙـٜای پـیـ ٕ٘یآٚكؿ ٚؿًت
ثبال ًل٘ؼ ٞبیی ثلای رٌتز ٛث ٝؿًت ٔی ؿٞـ؛ ثٙبثلایٗ صبك ٜای ٘یٌت رن ایٗ و ٝثىُٛیٓ ام عٛم ٜی اٛالق ایٗ آٜالط ٚ
لّٕلٛ َ٣ٛٗٛٔ ٚلط یب صبكصٛثی ؿیٌٕ٘ٝبیب٘ٞ ،ٝلصٙـ ؿك ؽٕ٣ ٜٙٛـ ٝ٘ ٚ ٜثب ؿلت اكائ ٝؿٞیٓ.
«ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ،اٌلصًٙ ٝـ ٘ؾٌتی َٙیٙ٤ی كًبِ ٝی ا ٛ٘ٚؿك ٔتٗ ِٔبرلات ٔبكوٌیٌت ٞبی هاپٙی ُ٘ٛتُ ٝـٜ
اًت ،ثٌت ٝث ٝآغبمٞ ٜبیَ ٚث ٝتٙبًت ؿیـٌب ٜایٗ یب آٖ ٘ٛیٌٙـ ٜای و ٝؿك ایٗ ٌلایَ ربی ٔی ٌیلؿ یب ث ٝآٖ ٔٙتٌت
ا٘ـیَ ی ٔبكوٌی ٚؿك ٌفتٕبٖ ٔبكوٌیٌتی لرار ًذارد .صٙیٗ لٔـ ٞ ٚـفی ٝ٘ ٓٞؿاُتٝ٘ ٚ ٝ
ٜ
ٔیُٛؿ ،ؿك صبكصٛة
ؿاكؿ .تٕبٔبً ،ؿك ٌفتٕبٖ ًمذ التٔبؿ ًیبًی ٘ ٓٞیٌت .ایٗ ٘ىت ٝای وّیـی اًت و ٝث ٝآٖ ث ٝتفٔیُ ؽٛاٞیٓ پلؿاؽت .
«ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» كا عتی ٕ٘ی تٛاٖ یىٌل ٜثغخی ؿكثبك ٜی كٔ ٍٚبكوي یب عتی كٔ ٍٚبكوي ؿك ًلاًل وبپیتبَ ،
یب عتی فم ٚرّـ یىٓ ؿاٌ٘ت ،اٌلص ٝثٌیبكی ام ثغجٞبی ؿك ٖٚایٗ ٌلایَ ث٘ ٝغٛی ث ٝكٔ ٍٚبكوي یب ثٟتل اًت ثٍٛییٓ
كٔ ٍٚبكوي ؿك ثبمٕ٘بیی ٝ٘ ٚؿك پؤ ،َٞٚی پلؿام٘ـ« )2(.ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ؿك آغبمٜٞب ٚكیِٞٝبیَ تالُی اًت
ثلای اكائ ٝی یه تئٛكی ام التٔبؿ ًیبًی یب التٔبؿ ثٛكهٚایی وٛٔ ٝفمیت ّٕ٣« ٚیّت » ؿك صٙیٗ وبكی كا مٔب٘ی ٔیٌل
ٔیؿا٘ـ و ٝصٙیٗ تئٛكیای ٔٝٔٛ٠ٙای ام ؿًتٍبٔ ٜمٛالتی ثبُـ و ٝؿك ُی ٜٛی پیـایَ ٚلبِت پقیلیُبٖ ٚؿك صٙـٚصٖٛ
ی پیـایَ ،لبِت پقیلی،
ث ٓٞ ٝپی٘ٛـ یبفتِٙبٖ ً ٚلا٘زبْ ؿك ًبؽتٕبٖ ٟ٘بیی ُبٖ ٕٞب٘ٙـ یب ٔتٙبٟل ثبُٙـ ثب ُیٜٛ
پی٘ٛـیبفتٍی ً ٚبٔب٘ ٝی ٜٔٙك .ٍُٞام ٔ٠ٙل ایٗ آغبمٜٞب و ٝثٌٗلیٓ ،آٍ٘بٔ ٜبكوي ٚوبپیتبَ ٕ٣ ٚـتبً رّـ یىَٕ امایٗ كٚ
ٔٛكؿ اِتفبت ٣ ٚالل ٚ ٝا٘تمبؿ «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» للاك ٔی ٌیل٘ـ ،ص ٖٛتالُی ًبهَفك ثلای ٛلط صٙیٗ تئٛكی
ای
ٌٞتٙـ .اؿ٣بی تٔٛبى ًىیٗ ؿك ٘ؾٌتیٗ ٓفغ ٝام ٔب٘یفٌت «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ایٗ اًت و« ٝؿیبِىتیه ًلٔب یٝ
ٓٛكتثٙـی ؿًتٍبٕٙٞـ تئٛكی التٔبؿی ٔبكوٌی اًت » ،لٔـٍ پبِٛؿ ٜولؿٖ ایٗ تئٛكی ام اًتٙتبربت ٚثی ؿلتی ٞبی
ٜٔٙمی « ٚوبُٔ ولؿٖ تئٛكی التٔبؿ ٔبكوٌی » اًت« ،ثٕٞ ٝبٖ ٘غٛی و ٝهٌطك ٍُٞفٌّف ٝی مٔب٘ ٝاٍ كا وبُٔ
ولؿ)3(».
ً ًٙثنكي ٣الٔت ٘نؿٖ اًت؟ ثجیٙیٓ.
امآ٘زبو ٝتٔ ١ٛٙجبعخی و ٝام ًٛی ایٗ ٌلایَ ؿك ؿٞ ٜب وتبة ٔ ٚمبِٞ ٚ ٝناكاٖ ٓفغٛ ٝلط ُـٜا٘ـ وٓ ٘یٌت ،ثٟتل ؿیـْ
٘مـ ؽٛؿ كا ؿًت وٓ ث ٝؿ ٚثؾَ تمٌیٓ و٘ . ٓٙؾٌت ثؾِی و ٝث ٝآغبمٞ ٜب ٚكیِٞٝب ٔیپلؿامؿ ،یٙ٤ی ؿیـٌبٞ ٜبی اٚ ٛ٘ٚ
ًىیٗ ٚؿ ْٚثؾِی و ٝث ٝؿیـٌبٞ ٜبی «پیلٚاٖ» ٤ٔ ٚبٓلاٖ ٔل ث ٙٛاًت ٚؿكٟ٘بیت تٔٛیلی وبُٔ تل ام ایٗ ٌلایَ اكائٝ
ؽٛاٞـ ؿاؿ.
ؿیـٌب ٜتٔٛبى ًىیٗ ،اٌلص ٝؿك ؿ ٚرّـ وتبة آّی اٍ ٚؿك وتبةٞب ٔ ٚمبالت ِٔ ٚبرلات لّٕیاٍ اغّت ُبُٔ ٜٔبِجی
تىلاكیٌ ،ب ٜؿك عـ ؿٚثبكٌٛ ٜیی ٚؿٚثبكٛ٘ ٜیٌی اًت ،ثبایٗعبَ ٔ٣ٛٗٛبت ثٌیبكی كا ام ٔجبعج التٔبؿی ٌلفت ٝتب ٔجبعج
«فٌّفی» ،كُٙ ٍٚبؽتی ٚعتی ُٙبؽت ُٙبًی ؿك ثلٔی ٌیلؿ ٚپلؿاؽتٗ ث ٕٝٞ ٝی آٖٞبٕٔ ٝ٘ ،ىٗ ٗ ٝ٘ ٚلٚكی اًت .
ًىیٗ وبك ا ٛ٘ٚكا «ُبٞىبكی ام ؿیبِىتیه» ٔیؿا٘ـ ِٛٚ« ،ایٙى ٝا ٚعتی یه ثبك ٓٞام ٚاه ٜی ؿیبِىتیه اًتفبؿ٘ ٜىلؿٜ
اًت»( .)4ث٠٘ ٝل ٔٗ ،ثبای٘ىً ٝىیٗ تئٛكی ا ٚ ٛ٘ٚؽٛؿ كا «ؿیبِىتیه ًلٔبیٔ »ٝی٘بٔـ ٚؿك آحبك ؽٛؿ ٓـٞب ثبك ام ٚاه ٜی
«ؿیبِىتیه» اًتفبؿ ٜولؿ ٜاًت ،تئٛكی ا ،ٚث ٝكغٓ ٔغجٛثیتَ ؿك ثلؽی ٔغبفُ ؿاٍِ٘بٞی ،ثِ ٝغب ٝاًتـالِی ٘باًتٛاك ،ثٝ
ِغب ٝؿًتٍبٕٙٞـی ثٔ ٝلاتت آُفت ،ٝؿك ٜ٣فَ ثٔ ٝبكوي وذ فٕٟبِ٘« ٚ ٝزٛرب٘ ٚ » ٝثِ ٝغبُٙ ٝبؽت ُٙبًی ثٌیبك
ٔجتـی٘ ،بُیب٘ ٚ ٝاِتمبٛی اًت .ام ؿیـ ٔٗ وُ ٌفتٕبٖ «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» تب آ٘زب و ٝوّٙزبكی اًت ؿك مؿٚؿٖ
ٕٝٞی آٖ ٘باًتٛاكی ٞب ؿك اًتـالَ ،آٖ آُفتٍی ٞب ؿك ًبؽت ٚثبفت ،آٖ وذ كٚیٞب ؿك ٔبكوي ُٙبًی ٚآٖ
ًٌتٔبیٍیٞب ؿك ُٙبؽتُٙبًی ،وٕبوبٖ تالُی اًت ُبیٌت ٝی ثبمثیٙی ٘ ٚمـ.
ؿك رلیبٖ ٜٔبِ٤بتٓ ؿكثبك ٜی ایٗ ٌلایَ ثبكٞب ؿك ثلاثل ایٗ پلًَ للاك ٔی ٌلفتٓ و ٝآیب ٘تیز ٝی ایٗ ٜٔبِ٤بت ٘ ٚمـ ایٗ
ؿیـٌب ٜاكمٍ اكائ ٝث ٝؿیٍلاٖ كا ؿاكؿ ،یب ایٙى ٝثبیـ ثٛٙ٣ ٝاٖ ٌبٔی ٗلٚكی ؿك تٌٛی ٝعٌبة ثب ك٘ٚـ ا٘ـیِ ٝی ؽٛؿ تّمی ٚ
ثبیٍب٘ی ُٛؿً .لا٘زبْ ً ٝاٍ٘ینٔ ٜلا ث ٝاكائ ٝی آٖٞب ٔتمب٣ـ ولؿ :یىی ،ثلاٍ٘یؾتٗ ٚیبكی كًب٘ـٖ ث ٝثغج ٞبی
ُٙبؽتُٙبًب٘٘ ٝنؿ ٔبكوي ٚؿك ٔبكوٌیٌٓ ٚثلرٌت ٝولؿٖ آٔیؾتٍی ٚیوٜی «٣یٙیت ّٕ٣ی» ً ٚتینٜرٛیی ا٘مالثی ؿك
وبك ٔبكوي ٚؿك تئٛكی ٚحكاتیه ٔبكوٌیٌٓ؛ ؿ ،ْٚثلاٍ٘یؾتٗ ٔ ٚـاؽّ ٝؿك ثغج ٞبی ٔلث ٙٛث ٝوبك ٔزلؿ ٚ ٚرٜٛ
ِٔؾٔٝی ًلٔبی ٝؿاكی و ٝؽٛؿ ؿك ؽـٔت ثغج ؿك عٛم ٜی ًًٛیبِیٌٓ اكمُٕٙـ ؽٛاٙٞـ ثٛؿ ()5؛ ،ًْٛ ٚاكائ ٝی
ٕ٘ٞٝ٘ٛبیی وُ ٝبیـ ثتٛا٘ٙـ تِٛیمی ثبُٙـ ثلای ا٘ـیِیـٖ ٌٔتمُ ؿكثبك ٜی مٔیٞٝٙب ،ربیٌب ٚ ٜاكمٍ کبپیتبل ٔبكوي؛ ٚ
ثلای پلٞین ام تىلاكٌٛییٞبی ٛٛٛیٚاك ٚپٟٙبُٖـٖ پِتِ ٣جبكتپلؿامیٞبی ؽٍٕ٘ٛب ٚثیٔٙ٤ب.
ام ٔیبٖ ٕٝٞی آ٘ض ٝا ٚ ٛ٘ٚثٚٝیوً ٜىیٗ ث ٝآٖ پلؿاؽتٝا٘ـٔ ًٝ ٗٔ ،غٛك كا ثلٌنیـٜاْ وً ٓٞ ٝتٖٞٛبی ؿًتٍب ٜتئٛكیه
ا ٛ٘ٚـ ًىیٗ كا ٔی ًبم٘ـ ٚثٙبثلایٗ ٔیتٛا٘ٙـ ثٟتلیٗ ٔٙٔ ٚفب٘ٝتلیٗ آٔبد ٘مـ ثبُٙـ ٓٞ ٚعٛمٜٞبیی ٌٞتٙـ ؤ ٝجبعج
ٔتٜٔ ِ١ٛٙلط ام ًٛی «پیلٚاٖ» ٢ٔ ٚآلاٖ ؿك ٌلایَ «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ » كا ٔی تٛاٖ ؿك آٖ ٞب ٌٙزب٘ـ ،ؿٚكی ٚ
٘نؿیىیُبٖ كا ثب تئٛكی آغبمیٗ ا ٛ٘ٚـ ًىیًٗٙ ،زیـ ،ثب یىـیٍل كٚؿككٟ٘ ٚبؿ ٚث ٝایٗتلتیت ٘مـ ٚثلكًی ولؿ .ؿك پبیبٖ
ًیبٝٞای فٟلًت ٚاك ام ثلؽی ٔجبعج ؿیٍلی و ٝؿك ایٗ ًٔ ٝغٛك اُبكِ٘ ٜـ ٜا٘ـ ،اكائ ٝؽٛا ٓٞؿاؿ ،ثب ایٗ أیـ و ٝآٖٞب ٘ین،
ؿك ٓٛكت ِن ْٚمٔیٞ ٝٙبیی ثلای ٘مـٞبی آتی ؿیٍلاٖ ثبُٙـ .آ٘ض ٝامایٗپي تغت ٛٙ٣اٖ «ؿیبِىتیه ًلٔبی » ٝام آٖ یبؿ
ٔیوً ،ٓٙبهی اًت وً ٝىیٗ ثل تئٛكی ؽٛؿ ٟ٘بؿٛ٠ٙٔ ٚ ٜك ؿیبِىتیهِ ًلٔبی ٝثٙ٤ٔ ٝبی ٔبكوٌی ٔ ٚبكوٌیٌتی
اٍ
٘یٌت.
هحَر ًخست :سبختوبى تئَریک «دیبلکتیک سرهبیِ»
ؿك ثغج ٞبیی پیلأٔ ٖٛغٛك ٘ؾٌت لٔـ ؿاكْ ؿك آغبم ٔ٤لفی ثٌیبك وٛتبٞی امآ٘ض ٝا« ٛ٘ٚتئٛكی ًلٔبی ٝؿاكی ٘بة » یب
ًىیٗ «ؿیبِىتیه ًلٔبیٔ »ٝی٘بٔـ ،اكائ ٝؿً ٚ ٓٞپي ث٤ٔ ٝبی ٝٙی ُبِٛؿٜٞب ،اًتـالَٞب ٘ ٚتبیذ آٖٞب ثپلؿامْ .ؿك ٕٞیٗ
ثغجٞب ك ُٗٚؽٛا ٓٞولؿ و ٝص ٝام ماٚی ٝی تٛاِی ٚتلتت ٔمٛالت ٔ ٚفبٞیٓ ٚص ٝثِ ٝغبٔ ٝغتٛایی و ٝاكائُ ٝـ ٜاًت،
ٕٞب٘ٙـیٞب ثب وبك ٔبكويٕ٣ ،ـتبً ثب کبپیتبل ،تفبٚتٞبی ٣لیبٖ ؽٛاًت٘ ٚ ٝبؽٛاًت ٝثب کبپیتبل ٚتٙبلٖ آٖٞب ثب کبپیتبل،
ٓٞثِ ٝغبٜٙٔ ٝك ٓٞ ٚاًتـالَ ،صیٌتا٘ـ؛ ً ٚپي ث٘ٝمـ آٖٞب ؽٛا ٓٞپلؿاؽت.
احل ؿٚرّـی ا ٛ٘ٚتغت ٛٙ٣اٖ «آ َٛالتٔبؿ ًیبًی » كا ًىیٗ ؿك كًبِ ٝی وٛتب ٜتلی تّؾیْ ٚام مثبٖ هاپٙی ث ٝاٍّ٘یٌی
تلرٕ ٝولؿ ٜاًت .ث ٝایٗ ُ٘ٛت ٝو ٝؿك ًبَ 1980تغت ٛٙ٣اٖ «آ َٛالتٔبؿ ًیبًی .تئٛكی یه ربٔ ٝ٤ی ًلٔبی ٝؿاكی
،1977تغت ٛٙ٣اٖ «كًبِ ٝای پیلأٖٛ
٘بة» ٔٙتِل ُـً ،ٜىیٗ تفٌیل ٚتأٚیّی افنٚؿ ٜاًتُٛ٘ ،تُ ٝـ ٜثً ٝبَ
ؿیبِىتیه ًلٔبی ٝاٛ٘ٚیی » .آٖ ٔتٗ فِلؿ ٜام ا ٚ ٛ٘ٚایٗ تفٌیل ًىیٗ ؿكٚالٙٔ ٢ج ٢آّی ٚاًبًی تلیٗ ؿًتٍبٔ ٜفبٞیٓ ٚ
ٔمٛالتی اًت و« ٝتئٚكی ٘بة » (ث ٝكٚایت اٛ٘ٚیی) یب «ؿیبِىتیه ًلٔبی( »ٝث ٝكٚایت ًىیٙی) كا ٔیًبم٘ـ ُ ٚبِٛؿِٙٔ ،ٜأ ٚ
٘مٜٝی ٣نیٕت ٌفتٕبٖ «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ٌٞتٙـ.
ثبآ٘ىً ٝىیٗ ٔ٘بٔیٗ ایٗ تفٌیل وٛتب ٜؽٛؿ كا پي امآٖ ؿك احلی ؿٚرّـی تغت ٛٙ٣اٖ «ٛلعی ثلای ؿیبِىتیه ًلٔبی» ٝ
ثٝتفٔیُ ُلط ؿاؿ ٜاًت ( ٚ )6ؿك ٔمبالت ِٔ ٚبرلات لّٕی ثٌیبكی و ٝثلؽی ام آٖ ٞب ثٕٞ ٝلا ٜیه ٔمبِٝی تبم ٜام ا ٚثٝ
و« َُٛربٖ ثُ» تغت ٛٙ٣اٖ «ثًٛٝی ٘مـی ام التٔبؿ ثٛكهٚایی» رٕ٢آٚكی ُـٜا٘ـ ( ،)7ام آٖٞب ؿفب ١ولؿ ٜاًت ــ ٚ
ٔب ث ٕٝٞ ٝی آٖٞب ؽٛاٞیٓ پلؿاؽت ــ أب ٔبی ٝی اِّی ایٗ ٌفتٕبٖ كا ؿك ٕٞیٗ ؿُٛ٘ ٚت ٝی وٛتبٔ ٜی تٛاٖ یبفت؛ ثٙبثلایٗ،
ؿك ٘ؾٌتیٗ ٌبْ ؽبِی ام فبیـ٘ ٜیٌت ــ ٞلصٙـ ث ٝلیٕت ٔالَ آٚكُـٖ ثلای ؿاِ٘ٛكاِٖ آُٙب ثب ایٗ أٛك ــ ًبؽتٕبٖ آّی
تئٛكی ا ٛ٘ٚكا و٘ ٝم ٜٝی كر ١ٛثغجٞب ٘ ٚمـٞبی ٔبًت ،فٟلًتٚاك ؿك ایٙزب ثیبٚكیٓ ٜ .ك ص ٝثبُـ ایٗ تئٛكیٕٞ ،ب٘ی اًت
و ٝام ؿیـ ًىیٗ ٌ ٚفتٕبٖ «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ،احلی ؿكؽِبٖ ٘ ٚج ٥ٛآٔین اًت و ٝثبیـ آٖ كا ثٔ ٝخبث ٝی ثـیّی
ثلای کبپیتبل ٔبكوي ٚثٔٝخبثٝی پبِٛؿٜوٙٙـٜی ٕٝٞی ؽٜبٞبی ٔغتٛایی ،كُٙ ٍٚبؽتی ٜٙٔ ٚمی ٔبكوي ،ثٝ
ؿك کبپیتبل تّمی نكؿ .وبك ا ،ٛ٘ٚایٗ ُبٞىبك ؿكؽِبٖ ؿیبِىتیه ام ؿیـ ًىیٕٗٞ ،ب٘ی اًت ؤ ٝبكوي ٔی
ٚیوٜ
ؽٛاًت ٚ
٘تٛاٌ٘ت)8(.
احل ا ٚ ٛ٘ٚثل اًبى آٖ تئٛكی ًىیٗ یب آ٘ض ٝا« ٚؿیبِىتیه ًلٔبیٔ »ٝی٘بٔـً ،بؽتٕب٘ی اًت ً ٝثؾِی وٞ ٝل ثؾَِ آٖ
یه آٔٛم٘ ٜبٔیـُ ٜـ ٜاًت .آٔٛمٜی ٌلؿٍ ،آٔٛمٜی تِٛیـ ٚآٔٛمٜی تٛمی .٢ایٗ ثؾَٞب ثِ ٝغب ٝعزٓ تملیجبً ثب ٓٞ
ثلاثل٘ـ .ؿك وتبة ؿٚرّـی ًىیٗ ،رّـ ا َٚث ٝآٔٛمٜی ٌلؿٍ ٚآٔٛمٜی تِٛیـ ٚرّـ ؿ ْٚث ٝآٔٛمٜی تٛمی ٢اؽتٔبّ ؿاؿٜ
ُـ ٜاًت .اُبكٜاْ ث ٝعزٓ ایٗ ثؾَ ٞب ثٚ ٝاًٜٝی ٔمبیٌٝای اًت و ٝثب ً ٝرّـ کبپیتبل ؽٛاٞیٓ ولؿ .تملیجبً ث٘ ٝغٛی
ؿیٌٚٝاك ایٗ ًبؽتٕبِٖ سِبخطی ؿك ارناء ٞل ثؾَ عفُ ٞـ ٜاًت ٕٞ .بٖٛٛك وٌ ٝفتٓ ٍ٘بٞی ث ٝفٟلًت ایٗ آٔٛمٞ ٜب
ثلای ؿاٌ٘تٗ آٖؤ ٝمٛالت ٣ٛٗٛٔ ٚبت ث ٝص ٝتلتیجی ٚؿك ص ٝآٔٛمٜای ٛلط ٔیُ٘ٛـٗ ،لٚكی اًت.
I. .1آٔٛمٜی ٌلؿٍ:
اِف) وبال
ة) پَٛ
د) ًلٔبیٝ
II. .1آٔٛمٜی تِٛیـ؛
اِف) پل ًٝٚتِٛیـ:
1ـ پلًٝٚی وبك ٚتِٛیـ
2ـ پلًٝٚی ُىٌُیلی ٚافنایَ اكمٍ
3ـ تٝ٤ًٛی ُیٜٛی تِٛیـ ًلٔبیٝؿاكی
ة) پلًٝٚی ٌلؿٍ ًلٔبی:ٝ
1ـ ثبمتِٛیـ ًبؿٜ
2ـ ثبمتِٛیـ ٌٌتلؿٜ
3ـ پلًٝٚی ثبمتِٛیـ وُ ًلٔبیٝی ارتٕب٣ی
III.آٔٛمٜی تٛمی٢؛
اِف) ًٛؿ:
1ـ ُىٌُیلی ٘لػ ٔتًٛ ًٚٛؿ .تجـیُ اكمٍٞب ث ٝلیٕتٞبی تِٛیـ
2ـ لیٕت ثبماك ٣ ٚلٗ ٚ ٝتمبٗبًٛ ،ؿ اٗبفی
3ـ ٌلایَ ٘نِٚی ٘لػ ًٛؿ
ة) كا٘ت
د) ثٟل:ٜ
1ـ ًلٔبیٝی اًتملاٗی ٚثب٘ىی
2ـ ًلٔبیٝی تزبكی ًٛ ٚؿ آٖ
3ـ ًلٔبیٝی ثٟلٜآٚك.
ثلای ؽٛا٘ٙـٌب٘ی و ٝثب ٔجبعج ً ٝرّـ کبپیتبل ٔبكوي ٚتمٌیٓ ثٙـی اٍ ؿك ایٗ ً ٝرّـ آُٙبیٙـٕٞ ،ب٘ٙـی
ٞب ٚ
تفبٚتٞبی ٔجبعج ٚثٚ ٝیو ٜتٛاِی ٔمٛالت ،عتی ؿك ٕٞیٗ ٍ٘ب٘ ٜؾٌت آُىبك ٔی ُٛؿ ١ٛٗٛٔ .آّی ثغج ٔب ؿك ٔغٛك
٘ؾٌت ٕٞ ٓٞیٗ اىت ٕٞ .بٖٛٛك و ٝؿیـٔ ٜی ُٛؿ ٚایٗ یىی ام ٕٔینٞ ٜب ً ٚتٞ ٖٛبی «تئٛكی ٘بة » « ٚؿیبِىتیه
ًلٔبی »ٝاًتً ،بؽتٕبٖ تئٛكی «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ثب ٔمٔ ٚ ِٝٛجغج ٌلؿٍ آغبم ٔیوٙـ ٚیىی ام عٛمٜٞبی آّی
ثغجٞب ِٔ ٚبرلات ٌفتٕبٖ «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ،ص ٝثیٗ «پیلٚاٖ» ٚص ٝاةٔؾبِفبٖ ٕٞیٗ ٘ىت ٝاًت .آغبم ولؿٖ ثب
«ٌلؿٍ» ،یب ثٝآٜالط ثب «اًتٙتبد افمی» اكمٍ ام اوٌپلًی ٖٛاكمُی وبالٞبً ،لُتِ٘بٖ «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» اًت
ٚپیَ ام آٖٞب ٚؿك وٙبك آٖٞب ؿك ؿیـٌبٜٞبی ثٌیبك رـی ٟٓٔ ٚؿیٍل (كٚثیٗ ،إِٓب٘ی ٞب :ثه ٞبٚى )، (Bachhaus
كایِِّت ) ٚ (Reicheltؿیٍلاٖ) ثٝتفٔیُ ثغج ُـ ٜاًتٚ .یوٌی ثلرٌتٝی «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ٓلف٘٠ل ولؿٖ
«ِزٛرب٘ »ٝام آٖ صینی اًت و ٝث ٝآٜالط «اًتٙتبد ٕٛ٣ؿی» اكمٍ ٘بٔیـُ ٜـ ٜو ٝث ٝتفٔیُ ث ٝآٖ ؽٛاٞیٓ پلؿاؽت .
افن ٖٚثل ایٗ ،ام ؿیـ اٛ٘ٚـ ًىیٗٔ ،بكوي ٘ین ام آٔٛم ٜی ٌلؿٍ آغبم ولؿ ٜاًت ،تٟٙب ثُ ٝی ٜٛای ث ٓٞ ٝكیؾت٘ ،ٝبپیٍیل ٚ
ا٘ـوی ؽزٛال٘.ٝ
ٕٞیٗرب ٔیتٛاٖ ث ٝتٙبٟلی ثیٗ ً ٝآٔٛم ٜی «تئٛكی ٘بة » ًٝ ٚرّـ کبپیتبل ،فبك ٥ام تٛاِی ٔمٛالت ؿك ٖٚایٗ
ثؾَثٙـیٞب ،اُبك ٜولؿ .ث٠٘ ٝل ٔٗ:
ــ ٕٞبٖ ً ٝصٟبك ٓفغ ٝی آغبمیٗ کبپیتبل رّـ یىٓ تب آ٘ذا ؤ ٝبكوي «اكمٍ» كا اًتٙتبد ولؿ ٜاًتٔ ،تٙبٟل اًت ثب
آٔٛمٜی ٌلؿٍ.
ــ تٕبْ ثمیٝی ِٞتٓـ ـ ٟ٘ٔـ ٓفغ ٝی رّـ یىٓ وبپیتبَ ث٣ٝالٜٚی پب٘ٔـ ـ ُِٔـ ٓفغ ٝی رّـ ؿ ْٚوبپیتبَ ٔتٙبٟل
اًت ثب آٔٛمٜی تِٛیـ.
ــ رّـ ً ْٛوبپیتبَ ٔتٙبٟل اًت ثب آٔٛمٜی تٛمی.٢
ثلللاكی ایٗ ت٘بٟل ثٞ ٝیشكٚی غیلٔٔٙفب٘ ٝیب وٙبیٝآٔین ٘یٌت .اٚالً اً ٚ ٛ٘ٚىیٗ ؽٛؿ كا ٔ٤تمـ ث ٝعفً ٞبؽتٕبٖ وبك
ٔبكوي ٕ٘یؿا٘ٙـ ،ثّى ٝثل٣ىي آٖ كا ٘بؿكًت تّمی ٔی وٙٙـ .حب٘یبً ؿكًت ٣یٗ ایٗ تٙبٟل كا آكتٛك ٓٞلج َٛؿاكؿ ،تٟٙب ثب
لیـ ایٗ ا٣تلإ و ٝصلا ٔبكوي ث٤ـ ام ًٓ ٝفغ ٝث ٝاكمٍ «ُیلر »ٝمؿ ٜاًتً ٚ )9( .ىیٗ ؽٛؿ ثب ا٘ـوی تغییل آٖ كا
ٓلیغبً ٛلط ٔیوٙـ .ام٘٠ل ا ،ٚؿ ٚفُٔ ا َٚوبپیتبَ رّـ یىٓ ،تملیجبً پٙزب ٜـ ُٔت ٓفغ ٝی أ ،َٚتٙبٟل٘ـ ثب آٔٛم ٜی
ٌلؿٍ ٚثمیٝاٍ ٕٞبٖ اًت و ٝؿك ثبال آٔـ)10(.
ٚیوٌی «ؿیبِىتیه ًلٔبی »ٝاِجت ٝتلتیت ٚتٛاِی ْلٛالت ٚتفبٚت ایٗ ثؾَ ثٙـیٞب ثب ثؾَثٙـیٞب ؿك وبك ٔبكوي ٘یٌت،
ثّى ٝایٗ تلتیت ؽٛؿ ٔ٘ ٚ َّٛ٤تیز ٝی آُ ٔ ٟٓتلی اًت؛ ٚآٖ ؿیبِىتیه ًلٔبی ٝاًت .ثٙب ث ٝایٗ ؿیـٌب ٜیه تئٛكی
ؿكثبكٜی ًلٔبی ٝؿاكی ٘بة تٟٙب ٙٔ ٚغٔلاً ٔی تٛا٘ـ ٜٔٙجك ٔ ٚجتٙی ثل یه ٜٔٙك ؿیبِىتیىی ثب ُـٜٙٔ ،می و ٝثب ٟ٘بیت
ُّٓجیت ٚثـٞ ٖٚلٌ ٝ٘ٛا٘غلافی ٚتٟٙب ٙٔ ٚغٔلاً ثب اتىب ث ٝكٚاث ٚ ٚت٘بؿ ٔمٛالت ثب یىـیٍل تٛاِی ٚتلتیت آٖ ٞب كا كُٗٚ
ٔیوٙـ( )11(.ایٙى ٝایٗ ٜٔٙك ؿیبِىتیىیٕٞ ،بٖ ؿیبِىتیه ٍُٞاًت و ٝؿك وتبة «ٜٔٙك» آٔـ ٜاًت ،ایٙى ٝؿیبِىتیه
ؿك آٖ ث ٝصٗ٤ٔ ٝی اًت ٚایٙى ٝایٗ ُٕبتیٌٓ ٔٛرت صٔٔ ٝیجت ٞب ،پلیِبٌٖٛییٞب ٘ ٚبپیٍیلی ٞبی اًتـالِی ؿك وبك
ًىیٗ اًت٣ٛٗٛٔ ،ی اًت و ٝؿك ٔغٛك ؿ ْٚایٗ ُ٘ٛت ٝث ٝآٖ ؽٛا ٓٞپلؿاؽت ).ثلای آغبم وبك ٣زبِتبً ٕٞیٗلـك وبفی اًت
و ٝثـا٘یٓ ؿیبِىتیىی و« ٝؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ثل آٖ اًتٛاك اىت ،ثلؿاُتی اًت ام ؿیبِىتیه ٔ ،ٍُٞجٙی ثل ایٙىٝ
ُٙبؽت ،یب ثٟتل اًت ثٍٛییٓ فلآیٙـ ثبمٕ٘بیی أل ُٙبؽت ،ام ًبؿ ٜتلیٗ ،ثٌیٚتلیٗ ٚا٘تنا٣یتلیٗ ٔمٛالت آغبم ٔیوٙـ ٚثب
افنٚؿٖ ت٤یٙبت وٕتل ا٘تنا٣ی ٚثیِتل ِٔؾْ ؿكٟ٘بیت ثًٛ ٝی اكائٝی تٔٛیلی إ٘٘بٔی ٔیكٚؿ و ٝثب ثل ٟ٘ ٓٞبؿٖ ایٗ
ت٤یٙبت ،تٔٛیلی ِٔؾْ اًت ِٔ .ؾٔی ،أب وٕبوبٖ ؿك ا٘ـیِ ٝ٘ ٚ ٝؿك ٚال٤یت (أپلیه)ٛٔ .تٛك علوت ،ت٘بؿ اًت ٚ
تٛا٘ـ
ثبمیٍلاَ٘ ٕٞبٖ ًٌ ٝب٘ٝی آُٙبی تن ،آ٘تی تنًٙ ،تن .ایٙى ٝتلتیت ٚتٛاِی ای و ٝثل ایٗ اًبى اًتٛاك اًت ٔی
ؿكؿًلٞبی اًتـالِی رـی ثٚ ٝرٛؿ آٚكؿ ،ام ؿیـ ا ٛ٘ٚپٟٙبٖ ٘یٌت ،أب ث٠٘ ٝل ا« ٚؿك یه تئٛكی ٘بة ام ًلٔبی ٝؿاكی ایٗ
وبك ارتٙبة٘بپقیل اًت)12(».
ٔٗ ُی ٜٛی وبكثٌت ٍیصُ ی ؿیبِىتیه ٘نؿ ٔبكوي ٚكٚیىلؿٍ ثًٜٛ ٝط تزلیـ كإٞ ،ضٙیٗ
«تٛامی » ٚ
ٍٕٞبٔی دٍ فلآیٙـ ثبمٕ٘بیی كا ،یىی ام ٔزلؿ ثِٔ ٝؾْ ٚؿیٍلی ام كٚاث ٚؿك٘ٚی ثًٛٝی ا٘تنا٣بت پیىلیبفتٝای و ٝؽٛؿ كا
ص ٖٛألی ِٔؾْ ٚآُٙب ٔیٕ٘بیب٘ٙـ ،ؿك ُ٘ٛتٝی« ؿیبِىتیهِ پٟٙبُٖـٖ پِتِ ٣لیب٘ی »ثٝتفٔیُ ٔٛكؿثغج ٚثلكًی
للاك ؿاؿ ٜاْ ٚلٔـ ؿٚثبكٌٛ ٜیی اًتـالالت آٖ كا ؿك ایٙزب ٘ـاك ْ؛ أب ؿك ًلاًل ُ٘ٛت ٝی عبٗل ث ٝآٖ ٔمبِ ٝتىی ٚ ٝاًتٙبؿ
ٔیو ٚ ٓٙؽٛا٘ـٖ آٖ كا ٓٞ ،ثلای آُٙب ُـٖ ثب ؿیـٌبٞ ٜبی ٔٗ ؿكثبك ٜی ؿیبِىتیه ٔبكوي ٓٞ ٚثلای ف ٟٓثٟتل ٘مـ
«ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ٔفیـ ٔیؿا٘ٓ.
آهَزُی گردش ٍ کبر هجرد
ٔب كا ٜكا ام آ٘زب و ٝاً ٚ ٛ٘ٚىیٗ ٔبیُ ا٘ـ آغبم ٔی وٙیٕٓٞ ،ب٘ب ام ًپٟل ٌلؿٍ تب ؿك ًلٌلؿا٘ی ٞبی ؽٛؿ ؿك وٛك ٜكاٜٞب،
ثیكاٞٝٞب ،ثُنكٞٚب ٚوٛصٞ ٝبی ثٗثٌت وٌ ٝب ٜثب ُىٞ ٜٛب ٚا٣تلافبتِ ؽٛؿِ لبفًّ ٝبالكاٖ ٘ین ٕٞلا ٜاًتُ ،بیٌتٍی اٍ كا
ثٌٙزیٓ.
یه ٔغٔٚ ،َٛلتی للاك ٘جبُـ ثب ٔغٔ َٛؿیٍلی ٔ٤بُٛ ٝٗٚؿ ٚتِٛیـوٙٙـٜاٍ آٖ كا فم ٚثلای ٔٔلف ؽٛؿٍ تِٛیـ
ولؿ ٜاًت ،فم ٚیه ٚیوٌی ؿاكؿ .فبیـٜاٍ .لبثُٔٔلف ثٛؿَ٘ ثلای تِٛیـوٙٙـٜاٍ؛ أب اٌل للاك ثبُـ ایٗ ٔغٔ َٛثب
ٔغٔ َٛؿیٍلی ٔجبؿِ٤ٔ ٚ ٝبُٛ ٝٗٚؿ ثبیـ یه ٚیوٌی ؿیٍل ٓٞؿاُت ٝثبُـ تب ٙكفیٗ ٔجبؿِ ٝثل ًل آٖ ث ٝتٛافك ثلًٙـ .
ایٗ ٚیوٌی ؿ ،ْٚوٕبوبٖ ٔی تٛا٘ـ ٕٞبٖ ٚیوٌی ا َٚثبُـ ،یٙ٤ی فبیـٜاٍ .ایٗ ثبك ٘( ٝفم )ٚثلای ؿاك٘ـٜاٍ ،ثّى ٝثلای ٛلف
ٔجبؿِ٘( ٝین)؛ یٙ٤ی صٔ ٝمـاك ام ص ٝصین و ٝؿك اؽتیبك یه ًل ٔجبؿِ ٝاًت ثب صٔ ٝمـاك ام ص ٝصین و ٝؿك اؽتیبك ًل ؿیٍل
اًت ،كٗبیت آٖ ٞب كا ثلای ٔ٤ب ٝٗٚتأٔیٗ ٔی وٙـ تب ث ٝتٛافك ثلًٙـ .ایٙزب ،ث٘ ٝغٛی آُىبك ُبِٛؿ ٜی ٔجبؿِ ،ٝتٕٔیٕی
اكاؿٜٙٔـا٘ ٚ ٝآٌبٞبً٘ٛ( ٝثووتی )ٛاًتٔ .جبؿِٝوٙٙـ ٜا٘ت٠بكی ام ٔجبؿِ ٝؿاكؿ و ٝثلآٚكؿٔ ٜی ُٛؿ .ؽٛاٞیٓ ؿیـ وٕٞ ٝیٗ
تٔٛیل ٌ٘جتبً ًبؿ ٚ ٜاثتـایی و ٝآُىبكا فلاتبكیؾی اًت ٚؽٛؿ كا ثٔ ٝجبؿِ ٝؿك ٞیش ؿٚكٜی ٔ٤یٗ یب ًبؽت ٚثبفت ٔ٤یٙی ام
كٚاث ٚارتٕب٣ی ٔغـٚؿ ٕ٘ی وٙـ ًًٙ ،ثٙبی «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ » اًت ٓٞ ،ؿك ٘م ٜٝی ٣نیٕتَ ٓٞ ٚؿك
پیِلفتٝتلیٗ ٚپیضیـٜتلیٗ اًتـالالتَ :صِٓ اًفٙـیبكی و ٝثلایَ ًلُ٘ٛتًبم ؽٛاٞـ ثٛؿ.
أب ام آ٘زب و ١ٛٗٛٔ ٝثلكًی «ؿیبِىتیه ًلٔبی »ٝربٔٝ٤ی ًلٔبیٝؿاكی اًت ،آٖ٘ ١ٛ٘ ٓٞبة ٚثلی ام آالیَٞبی ٔبلجُ ٚ
ٔبث٤ـ ًلٔبیٝؿاكی ٚپِّتیٞبی ٚال٤یت تبكیؾیٔ ،یتٛا٘یٓ ثپقیلیٓ ؤ ٝب ؿكثبكٜی ربٔٝ٤ای علف ٔیم٘یٓ و ٝآُ عبوٓ ٚ
ثالٔٙبمٔ ١جبؿِ ٝی ٔغٔٛالت ایٗ اًت و ٝتِٛیـوٙٙـ ٜی ٔغٔ َٛثب ٔٔلف وٙٙـٜی آٖ كاث ٜٝی ٌٔتمیٕی ٘ـاكؿ؛ ثٙبثلایٗ
تٛافمِبٖ ثلای ٔجبؿِ ٝی ٔغٔٛالت ثب یىـیٍل ٕ٘یتٛا٘ـ فمًٛ ٚؿٔٙـیُبٖ ام ٍ٘بٞی ًٛثووتی ٛثبُـ .ام ٕٞیٗ كٔ ٚغَٔٛ
ثبیـ ؿاكای ؽبٓیت ؿیٍلی ٓٞثبُـ و ٝام فبیـ ٜاٍ ٌٔتمُ اًت؛ ؽبٓیتی و ٝوّٕی اًت ٚثٛٛٝك ٣یٙی ثب ٕٞبٖ ؽبٓیت
ؿك ٕٝٞی ٔغٔٛالت ؿیٍل لیبىپقیل اًت.
«ؿیبِىتیه ًلٔبی»ٝی ا ٛ٘ٚـ ًىیٙی ٓٞام کبال آغبم ٔیوٙـٔ ،غِٔٛی وٓٞ ٝاكمٍ ٔٔلفی ؿاكؿ ٕٞ ٓٞ ٚبٖ ؽبٓیتی كا
ؿاكاًت و ٝأىبٖ ٔجبؿِ ٝپقیلیاٍ كا فلأ ٓٞیوٙـ ٘ ٚبَٔ اكمٍ یب اكمٍ ٔجبؿِ ٝاًت .ام ایٗ ؿیـٌب ،ٜؿلیمبً ؿك ت٘بؿ ثیٗ
ٕٞیٗ اكمٍ ٚاكمٍ ٔٔلفی اًت و ٝاٚؿیٌٝی ؿیبِىتیه ًلٔبیً ،ٝفل ٔبرلارٛیب٘ٝاٍ ؿك ؿكیبٞبی ٌلؿٍ ،تِٛیـ ٚتٛمی٢
آغبم ٔیُٛؿ ٚثب ٌقُتٗ ام ٌلؿاة ٞبی ِٙٛٞبن پً ٚ َٛلٔبیًٛ ٚ ٝؿ ٚاربكٟ٘ ٜبیتبً ث ٝثٟلٔ ٜیكًـ .ایٗ لٔٝای اًت وٝ
ــ ث ٝا٣تجبك ًىیٗــ ًلٔبی ٝؽٛؿ ثلای ٔب كٚایت ٔیوٙـ ٚوبك ٔب فم ٌٍٛ ٚفلاؿاؿٖ ث ٝآٖ اًت.
ثٙبثلایٗ ؿیـٌب ٜا ٛ٘ٚـ ًىیٗ ٔی پقیلؿ و ٝوبالٞب ثلای ایٙى ٝثتٛا٘ٙـ ثب یىـیٍل ٔ٤بُ٘ٛ ٝٗٚـ ثبیـ ؿاكای ؽبٓیتی وٕی،
«٣یٙی»ٌٔ ،تمُ ام اكمٍ ٔٔلفی ٚلبثُ ا٘ـامٌٜیلی ثبُٙـٓٞ .اٖ «ُیئیت ُجظٚاكی» ؤ ٝبكوي ٘بَٔ كا ارزش ٟ٘بؿٜ
اًت .ؿیـٌب« ٜؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ثٗ ٝلٚكتِ ٚرٛؿ صٙیٗ «٣یٙیتی ارتٕب٣ی» ثی ٌٕبٖ ا٣تلاف ؿاكؿ ،أب ثبایٙى،ٝ
ایٙزب ،ؿك ایٗ ٔلعّٔ ٚ ٝلتج ٝام تزلیـ ،ثپلًـ ایٗ ؽبٓیت «صیٌت»ٔ ،ؾبِفتی ًلًؾتبٟ٘ ٚ ٝبٞلاً «ِزٛرب٘ » ٝؿاكؿ؛ میلا
ٚاهٜی «صیٌت؟» یب پلًَِ «صٌٞ ٝت؟» ،پلًَ ام «صیٌتی»« ،صٌٞ ٝتی»ٔ« ،بٞیت» یب جَّر اًت؛ أب ًىیٗ ٚ
ؿیـٌب ٜغبِت ؿك «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» آلاك ؿاكؿ ؤ ٝب ؿك ایٙزب ثٞ ٝیشٚر٘ ٝجبیـ ؿكثبكٜی جَّر ارزش ًؾٗ ثٍٛییٓ.
ثـیٟی اًت و ٝام ایٗ ؿیـٌب ،ٜاكمٍ رٞٛلی ؿاكؿ ٚآٖ رٞٛل وبك ٔزلؿ اًت ،أب اُبك ٜث ٝآٖ ؿك ایٙزب ،ثلای تىٛیٗ
ؿیبِىتیىی ٔمٛالت ٘بة تئٛكی ٘بة ًلٔبیٝؿاكی ٘بة ،تبث ٛاًت .ایٗ وبك كا ثبیـ ؿك آٔٛمٜی تِٛیـ ولؿ .ؽٛاٞیٓ ؿیـ.
اٌل للاك ثبُـ ثلای ُیٜٛی كٚیىلؿ ا ٛ٘ٚـ ًىیٗ ٚتملیجبً ثمی ٝی پیلٚاٖ «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ » ث ٝاكمٍ ٓ ٚلف ٘٠ل
ولؿٖ ام اتىبی اكمٍ ث ٝرٞٛل اكمٍ ،یٙ٤ی وبك ٔزلؿ ،تٕخیّی اكائ ٝوٙیٓٞ ،لصٙـ ایٗ تٕخیُ ٔ ٓٞب٘ٙـ ٞل تٕخیُ ؿیٍلی
ًبؿًٜبمیٞب ٚثیؿلتیٞبی ؽٛؿ كا ؿاكؿٔ ،مبیٌ ٝثب اُیبء ٍ ٚزى آٖٞب ثٟتلیٗ ٕ٘ ٝ٘ٛاًت .یىی ام ٓفبت فینیىی اُیبء ایٗ
اًت وٞ ٝل یه ٍزًی ؿاك٘ـ ،یٙ٤ی ؿك ٔمبیٌ ٝی ثب یىـیٍل یىی ًجهتل یب ًٍٙیٗتل یب ٚٓٞمٖ ثب ؿیٍلی یب ؿیٍل اُیبء
اًت« .علت »ایٗ ٓفت فینیىی٘ ،یلٚی ربفث ٚ ٝثلای اُیبء ؿك عٛمٜی ربفثٝی ولٜی مٔیٗ ،عوذتبً ٘یلٚی ربفث ٝی
مٔیٗ اًت .ایٗ ٚمٖ ٘ین ،ثب فبّٓ ٝی ُئ ام ول ٜی مٔیٗ كاث ٜٝی ٔ٤ىٛى ؿاكؿ ،یٙ٤ی ٞل صُ ٝئ ام مٔیٗ ؿٚكتل ُٛؿ،
«ٚمٖ» وٕتلی ؿاكؿ ٚاٌل آٖلـك ؿٚك ُٛؿ و ٝام عٛمٜی ربفثٝی مٔیٗ ثیل ٖٚثلٚؿ ،ؿیٍل «ٚم٘ی» ٘ـاكؿ( .ؿلت فینیىی ایٗ
ٔخبَ ٣زبِتبً ٔٛكؿ٘٠ل ٘یٌت ٚایٙى ٝاٌل ٕٞبٖ ُئ ؿك عٛمٜی ربفثٝی رلْ ؿیٍلی للاك ٌیلؿ ،یب ثٚ ٝاً ٜٝی كاث ٜٝی
رلَٔ ثب رلْ ٞبی ؿیٍل ،ثبمٚ« ٓٞمٖ» ؿاكؿ ،ثـیٟی اًت ٚ ).اٍٟ٘ی ٔٗ اُبك ٜث ٝایٗ ؿٚك ُـٖ كا « ٚثی ٚمٖ» ُـٖ كا
٣بٔـا٘ٔ ٝی آٚكْ وِ٘ ٝبٖ ؿ ٓٞــ اٌل ؿك ایٙزب «ٚمٖ» « ٚاكمٍ» ثب ِٔ ٓٞبثٍ ٝؿ ٜا٘ـ ــ ُلایٜی ٕٔ ٓٞىٗ اًت وُ ٝئ
«ٚمٖ» (وبالیی ،اكمٍ) ٘ـاُت ٝثبُـ ،آٖٚ ٓٞلتیو ٝام عٛمٜی ربفثٝی مٔیٗ (ًلٔبیٝؿاكی) ثیل ٖٚكفت ٝثبُـ.
كٚیىلؿ ا ٛ٘ٚـ ًىیٗ ،ثل اًبى ایٗ تٕخیُ ،صٙیٗ اًت و ٝایٙىّ٣« ٝت» ٚمٖ اُیبء ٘یلٚی ربفث ٝی مٔیٗ اًت ،ؿك آغبم
ُبٖ ثب
ثلای ٔب وبٔالً ثی إٞیت اًت ٕٞ .یٗ و ٝثـا٘یٓ و ٝاُیبء صینی ؿاك٘ـ ثٙبْ ٚمٖ ؤ ٝب ؿك ٔمبیٌٝ
یىـیٍل هطبّذُ ٔیوٙیٓ ،وبفی اًت .ث٘٤ی صینٞب ًٍٙیٗ تل یب ًجه تل یب ٚ ٓٞمٖ ثب صینٞبی ؿیٍل٘ـٕٞ .یٗ وبفی اًت.
ث٤ـاً ،ؿك آٔٛم ٜی تِٛیـٚ ،لتی ٔی ؽٛاٞیٓ ایٗ اُیبء كا تِٛیـ وٙیٓ ،ایٗ پلًَ ٛلط ؽٛاٞـ ُـ و ٝثلای تِٛیـ صین ًجه تل
یب ًٍٙیٗتل ،ص ٝکبرثبیـ ولؿ؟ ث٣ٝجبكتؿیٍل ،ؿك آٔٛمٜی تِٛیـ ثً ٝلا ٥وبك ٔزلؿ ٔیكٚیٓ.
ؿكًت ثٕٞ ٝیٗ ؿِیُ «ؿیبِىتیه ًلٔبی »ٝو٘ ٝم ٜٝی ٣نیٕتَ وبالًت ٛٔ ٚتٛك ؿیبِىتیىَ ت٘بؿ ثیٗ اكمٍ ٚاكمٍ
ٔٔلف اًت ،والٔی ام ٓفت ؿٚيا٘ ٝی وبكی و ٝؿك وبال ٟ٘فت ٝاًت ،وبك ِٔؾْ ٚوبك ٔزلؿ ،ثل مثبٖ ٕ٘ی آٚكؿٓ .فبت
ِٔؾْ ٔ ٚزلؿ وبال ،ؿك ایٙزب ٚؿك ایٗ ٔلتجٓ ،ٝفبتی ؽـاؿاؿ ٜا٘ـ ٕٞ ٚض ٖٛآً ا ،ٓ٠٣ثل مثبٖ كا٘ـِ٘بٖ ٔزبم ٘یٌت .
٘بؿیـ٘ ٜجبیـ ٌلفت ؤ ٝبكوي ثنكي تلیٗ ٚثٟتلیٗ وِف ؽٛؿ كا ٕٞیٗ وِف ٓفبت ؿ ٌٚب٘ٝی وبكی ٔی ؿا٘ـ و ٝؿك وبال
ٟ٘فت ٝاًت؛ ٚایٗ ٘ىت ٝكا ؿك ٍ٘ب ٜث ٝكٚایت ٞبی ًٜغی ٚغیلا٘تمبؿی ث ٝكاث ٜٝی ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ ثب ا٘ـیِ ٝی
ٔبكوي ٔ ٚبكوٌیٌٓ ٘جبیـ ام٘٠ل ؿٚك ؿاُت.
اٌل ؿِیّی ٘ـاُتیٓ و ٝثب كُ ٚ ٍٚیٜٛی كٚیىلؿ ٔبكوي ثب ایٗ ٔٔ ١ٛٗٛؾبِف ثبُیٓ ٔ ٚجالً ثُٕ ٝبتیٌٕی فّذ وٙٙـ ٜو ٝثٝ
پیلٚی ت٤جـی ام ٜٔٙك ًٌٙٛ ٍُٞـ ؽٛكؿ ٜاًت ،پبیجٙـ ٘جٛؿیٓ ،ؿك ایٗ ٔلعّ ٝؿُٛاكی صٙـا٘ی ٘ـاُتیٓ .اٌل وبال كا اكمٍ
ٔیؿاٌ٘تیٓ ،اكمٍ كا ٣یٙیت ارتٕب٣ی ُجظٚاك وبال تّمی ٔیولؿیٓ ،رٞٛل اكمٍ كا وبك ٔزلؿ ُ ٚىُ اكمٍ كا اكمٍ ٔجبؿِٝ
ٔیؿاٌ٘تیٓ ،ؿك آٖ ٓٛكت ًلُت یب ٓفتی عیٌی ؿاُتیٓ و ٝوّٕی ،لبثُ ا٘ـامٌٜیلی ٚلبثُ ٔمبیٌ ٝثٛؿٔ .بكوي ؿك ٕٞبٖ
صبح ٘ؾٌت وبپیتبَ رّـ یىٓ «ٔ ٟٓتلیٗ ٘ىت ٝی ت٤ییٗ وٙٙـ » ٜكا «وِف ولؿٖ پیًٛتٍی ؿك٘ٚی ارتٙبة
٘بپقیل
ن اٌل ثؾٛاٞیٓ ایٗ وِف كا ؿك لبِت ا٘ـیِ ٝایاٍ
ثیٗ ضکل اكمٍ ،جَّر اكمٍ ٚهمذاراكمٍ» ٔیؿا٘ـ ٚثل آٖ اًت ٜ
)(ideelثیبٖ وٙیٓ ،یٙ٤ی ؿك فلآیٙـ ثبمٕ٘بیی تٛاِی ٔمٛالت٘ ،ىتٝی ٔ« ٟٓحبثت ولؿٖ ایٗ ثٛؿ و ٝضکل اكمٍ ام ٔمِٝٛی
اكمٍ )ٙٔ (Wertbegriffتذ ٔیُٛؿ )13(».أب تئٛكی ٘بة التٔبؿ ًیبًی و ٝآلاك ؿاكؿ ؿك ایٙزب ًؾٙی ام رٞٛل اكمٍ
ٚوبك ٔزلؿ ثٔ ٝیبٖ ٘یبٚكؿ ٚاكمٍ كا ثل اًبى اوٌپلًی ٖٛاكمُی اًتٙتبد وٙـ ،ثٞ ٝلعبَ ٘بٌنیل اًت ایٗ اكمٍ كا
ؿًتوٓ ث٘ ٝغٛی تَصیف وٙـ.
ثبایٙى ٝاً ٚ ٛ٘ٚىیٗ ثبكٞب تأویـ ؿاك٘ـ وٛ٠ٙٔ ٝك ام افلاؿ یب ٟ٘بؿٞبی ارتٕب٣ی اُؾبّ یب ٌلٞ ٜٚبی ٔ٤یٗ ٘یٌت ،ثّىٝ
تزٌٓ یب ُؾْیت یبثی ٔمٛالت التٔبؿی اًت ،أب ٚلتی ام أیبَ یب ا٘ت٠بكات ؿاك٘ـ ٜی وبال ًؾٗ ٔیٌٛیٙـٕ٘ ،یتٛا٘ٙـ ا٘ىبك
وٙٙـ و ٝؿك ایٙزب ثب ٔیّی ًٛثووتیً ٛلٚوبك ؿاكیٓ و ٝآٌبٞب٘ ٝیب ٣بٔـا٘ ٝتٕٔیٓ ٔی ٌیلؿ .ام ٕٞیٗ ك ٚعتی آكتٛك و ٝام
ی
ایلاؿ ٔی ٌیلؿ و ٝثبیـ ؿك تغّیُ ُىُ اكمٍ ام ؿاك٘ـٜ
تل اًت ث ٝاٛ٘ٚ
ؿیٍلاٖ ثً ٝىیٗ ٚا٘ ٛ٘ٚنؿیه
وبال چطنپَضیوٙـ)14(.
ا« ٛ٘ٚاكمٍ وبال» كا صینی ٔیؿا٘ـ و ٝثلای «ؿاك٘ـ ٜیب ٔبِه وبال» ثٔٝخبثٝی یه «٣بُٔ ) (agentف٤بَ تزبكت » ُٕ٣
ٔیوٙـ و« ٝوبالٞبی ٔٛكؿ٘یبمٍ كا ثلای ا ٚث ٝاكٔغبٖ ٔی آٚكؿ ٚ )15(».امآ٘زبو ٝاكمٍ وبالیَ ٌ٘ٔ ٝتمیٕبً ثب وبالٞبی
ؿیٍل ،ثّى ٝثب ٔ٤بؿَ ٣بْ یب پٔ َٛجبؿِٔ ٝی ُٛؿ ،اكمٍ وبال ثلای ؿاك٘ـ ٜاٍ ثلاثل ثب پِٛی اًت و ٝؿك لجبَ آٖ ؿكیبفت
«ٔمـاك ًٛثووتیٛ
ٔیوٙـ .یب ث٣ ٝجبكت ٓلیظ ً ٚبؿ : ٜلیٕت وبال .ایٙىٔ ٝمـاك ایٗ پ َٛصمـك اًت ،ثٌتٍی ؿاكؿ ثٝ
لبثُا٘ت٠بك» فلُٙٚـ ٜیب ؿاك٘ـٜی وبال .امآ٘زبؤ ٝب ایٙزب ٔ٤یبك ٣یٙی (اثووتی )ٛوبك ٔزلؿ ٚثٙبثلایٗ ٔمـاك وبك ارتٕب٣بً المْ كا
٘ـاكیٓ ،صبكٜای رن اتىب ث٤ٔ ٝیبك فٙٞی (ًٛثووتی« )ٛا٘ت٠بك فلُٙٚـ »ٜثبلی ٕ٘یٔب٘ـ ٕٝٞ ٚی ًٌٙٛـٞب ث ٝایٙى ٝافلاؿ
تزٌٓ ٔمٛالت التٔبؿی ا٘ـ ،ثیا٣تجبك ؽٛاٙٞـ ُـٔ .ب ث ٝمٚؿی ؽٛاٞیٓ ؿیـ و ٝاتفبلبً ٔبكوي ؿك فُٔ ؿ ْٚوبپیتبَ ،یٙ٤ی
ٕٞبٖ فّٔی و ٝام٘٠ل «ؿیبِىتیه ؿًتٍبٕٙٞـ» ،مائـ ٚثل ٓٞم٘ٙـ ٜی فلآیٙـ اًتٙتبد ؿیبِىتیىی اًت ،ام ؿاك٘ـ ٜی وبال
ًؾٗ ٔیٌٛیـ ٚؽٛاٞیٓ ؿیـ ،صلا؟ ٣زبِتبً ثل ًل ت٤لیف یب ثٟتل اًت ثٍٛییٓ تٓٛیف اكمٍ ام ًٛی اً ٚ ٛ٘ٚىیٗ ٔىج
وٙیٓ .ام٘٠ل ًىیٗ «فلق وبال ثب یه ٔغٔ َٛیب یه اكمٍ ٔٔلفی ایٗ اًت و ٝارزش ؿاكؿ …ضکل وبال ثُ٤ـی ارتٕب٣ی
ؿاكؿ و٘ ٝم ٜٝی ٣نیٕت ؿیبِىتیه ًلٔبی ٝكا فلأ ٓٞی ًبمؿ )16(».ؿكثبكٜی ایٙى ٝایٗ اكمٍ صیٌت و ٝصٙیٗ ُىّی ثٝ
Historical archive . public document
