راهنمای ترویج Ùˆ Øمایتگری (PDF)
File information
Title: استراتژی‌های ترویج Ùˆ Øمایتگری برای کنشگران جامعه مدنی
Author: به کوشش سوده راد
This PDF 1.5 document has been generated by Microsoft® Word 2010, and has been sent on pdf-archive.com on 12/12/2016 at 18:26, from IP address 31.57.x.x.
The current document download page has been viewed 853 times.
File size: 1.48 MB (77 pages).
Privacy: public file
File preview
راهنمای آموزشی:
استراتژیهای ترویج و حمایتگری برای
کنشگران جامعه مدنی
خرداد ماه 1392
استراتژی های ترویج و حمایتگری برای کنشگران جامعه مدنی
مدرسهعرصهسوم ،موسسهایغیرانتفاعی،غیردولتیومستقلاستکهتوسطجمعیازفعاالنمدنیباهدفترویج،تقویتوارتقایجامعه
مدنی،دموکراسی،حقوقبشروصلحدرجامعهایرانیتاسیسشدهاست.اینموسسهابتداازسال1۸۳۱بانام“کنشگرانداوطلب”درایران
موسسهیکنشگرانداوطلبدرروز۳۸اسفندماهسال1۸۳۱بهصورتغیرقانونیتوسطنیروهایامنیتی
تاسیسوفعالیتخودراآغازکرد.
هایآنبرایتقویتوارتقایجامعهیمدنی،دموکراسیوحقوقبشرممنوعشد.اماپسارانتخاباتمناقشهبرانگیز
پلمپشدوفعالیت
،جمعیازاعضایسابقموسسهیکنشگرانداوطلببا
دهمیندورهریاستجمهوریوبامهاجرتتعدادزیادیازفعالینمدنیبهخارجازکشور
یسومدرحوزهجامعهیمدنیایرانیکردند .
یعرصه
سازماندهیجدید،اقدامبهتاسیسمدرسه
رسالتاینموسسهغیرانتفاعیوغیرتجاریعبارتستاز :
-
ادبیات،ترویجوبسطاندیشههایمدنی،توسعه،دموکراسیوحقوقبشردرجامعهایرانی ،
ارتقایدانشنظری،تولید
-
تسهیلگریبمنظورگذارموفقیتآمیزبهجامعهدمکراتیکوتحکیمدموکراسی ،
-
ظرفیتسازیوتوانمندسازی،تعمیقوبسطجامعهمدنی،ترویجوگسترشاخالقمدنی،فرهنگاقدامهایداوطلبانهوزندگی
انجمنی ،
-
گسترشوارتقایپروفشنالیسم(حرفهگرایی)وشیوهادارهمطلوببینسازمانهایجامعهمدنیایرانی ،
-
تسهیلدردسترسی،گردشومبادلهآزاداطالعاتبینفعاالنوسازمانهایجامعهمدنی ،
-
ایجادفضاییمناسببرایتبادلنظروگفتگوبینفعاالنجامعهمدنیایرانیوجامعهمدنیجهانی
یعرصهیسوم()www.3rdsphereschool.org
مدرسه
صفحه 1از67
استراتژی های ترویج و حمایتگری برای کنشگران جامعه مدنی
فهرست مطالب:
مقدمه ۱ .............................................................................................................................................
جوحمایتگری 7 ........................................................................................
فصلاول:چارچوبتحلیلیوتعاریفتروی
الف:تعریفترویجوحمایتگری 7 ...............................................................................................................
دغدغههایترویجوحمایتگری 6 ....................................................................................
ب:مزایا،منافع،خطراتو
سازمانهایجامعهمدنی ۳ .................................................
نالمللیبرایفراهمآوردنبسترمناسببرایفعالیت
ج:تعهداتبی
برنامههایدموکراسیوحکمرانی 11 ...................................................................
جوحمایتگریجامعهمدنیدر
د:تروی
یپایدارترویجوحمایتگری 11 .....................................................................................
مؤلفههایاستراتژ
ه:چرخه
جوحمایتگریبهمثابهتوانمندسازیشهروندانوشهروندسازیباهدفایجادتحول 1۳ ..............................................
تروی
توسعهای 1۸ ............................................
بهمثابهتقویتجامعهمدنیوساختنسرمایهاجتماعی،هدفی
جوحمایتگری
تروی
استهایکلیدیودستیابیبهاصالحات:هدفیابزاری 1۱ ...........................
جوحمایتگریبهمثابهتأثیرگذاریبرنتایجسی
تروی
جهگیری 16 ..................................................................
مردمساالری،خالصهونتی
جوحمایتگری،ارتقاء
استراتژیتروی
جگری 11 ................................................................................................
فصلدوم:انتخاباستراتژیمناسبتروی
الف:تدوینرهیافتوروشارزیابی 11 .........................................................................................................
جوحمایتگری ۳۱ ......................................................
وشاخصهایارزیابیبرایتروی
ب:تعریفنتایج:تدوینیکچارچوب
.1مؤلفهتحول:شهروندانتوانمند۳1 ..................................................................empowered citizenr
.۳مؤلفهتوسعه:جامعهمدنیقویوقدرتمند ۳1 ...........................................................................................
استها ۳۸ ...................................................................................
نهایموثربرسی
.۸مؤلفهابزاری:برپاییکمپی
جوحمایتگریاثربخشوپایدار،کاریمستمر ۳۴ ..................................................................................
.۴تروی
یدهند ۳۱ ...............................................................
جوحمایتگریراتحتتأثیرقرارم
ج:سایرمواردیکهاستراتژیتروی
استهایااصالحاتیهدفهستند؟ ۳۱ .............................................................................................
.1چهسی
یتوانکارکرد؟ ۳7 ...............................................................................................
.۳درچهشرایطسیاسیم
.۸درچهنوعسازمانهایجامعهمدنیسرمایهگذاریکنیم؟ ۳۳ ...............................................................................
شنهادات ۸۱ ..................................................................................................................
جهگیریوپی
د:نتی
جوحمایتگری ۸۳ .................................................................
تسازیبرایتروی
فصلسوم:تشخیصوتبییننیازهایظرفی
الف:توانمندسازیشهروندانبرایشرکتدرسیاست ۸۳ .......................................................................................
یعرصهیسوم()www.3rdsphereschool.org
مدرسه
صفحه ۳از67
استراتژی های ترویج و حمایتگری برای کنشگران جامعه مدنی
مؤلفههایاستراتژیوتوالیآنها ۸۳ .............................................................................................
.1پاالیش
تسازی۸۸ ...........................................................................
نقشهاونیازهایظرفی
مهارتهایمشخصبرای
.۳
ب:توسعهظرفیت،روندیدائمیبرایمشارکتمدنی ۸۱ ......................................................................................
مؤلفههایاستراتژیوتوالیآنها ۸۱ .............................................................................................
.1پاالیش
تسازی۸7 ...........................................................................
نقشهاونیازهایظرفی
مهارتهایمشخصبرای
.۳
ج:دسترسیبهنتایجکلیدیدرخطمشی ۸6 ...................................................................................................
مؤلفههایاستراتژیوتوالیآنها ۸6 .............................................................................................
.1پاالیش
تسازی۸۳ ...........................................................................
نقشهاونیازهایظرفی
مهارتهایمشخصبرای
.۳
فصلچهارم:جعبهابزارترویجوحمایتگریبهعنوانیکابزارتوسعهبرایتغییر ۴۴ .............................................................
سازمانهایجامعهمدنی۴۱ ..........................................................
جوحمایتگریبرایتقویتوبهبودبسترفعالیت
.1تروی
جوحمایتگری۴۳ ......................................................................................
برنامهریزیبراییکاستراتژیتروی
.۳
گاماول:تعریفاثربخشیتوسعهدرسازمانجامعهمدنی ۴۳ ................................................................................
یخواهیدتغییردهید ۱۱ ..........................................................................................
گامدوم:تعیینآنچهکهم
یتواندعاملتغییرباشد؟ ۱7 ...........................................................................................
گامسوم:چهکسیم
ائتالفبرایتقویتصدایتان ۱6 .........................................................................................
گامچهارم:ساختن
گامپنجم:طرحموضوع۱1 .................................................................................... making your case
گامششم:ارسالپیام 7۱ ....................................................................................................................
گامهفتم:تحکیمبرنامهوفرآیندپیگیری 7۳ ...............................................................................................
فصلپنجم:ضمایم 7۸ .............................................................................................................................
بخشاول،مثالیازیکبرنامهترویجوحمایتگری7۸ ......................................................................................... :
.1گروهترویجوحمایتگر 7۸ ................................................................................................................
چشماندازتغییر 7۸ ........................................................................................................................
.۳
.۸اهدافتغییر 7۸ ...........................................................................................................................
.۴تجزیهتحلیلبسترسیاسیاجتماعی 7۸ ..................................................................................................
.۱گروههدف7۸ ............................................................................................................................:
فرصتها 7۴ .................................................................................................................
.7نقاطورودو
یعرصهیسوم()www.3rdsphereschool.org
مدرسه
صفحه ۸از67
استراتژی های ترویج و حمایتگری برای کنشگران جامعه مدنی
.6پیامکلیدی7۱ ........................................................................................................................... :
.۳تجزیهتحلیلتهدیدها77 .................................................................................................................
.1برنامهترویجوحمایتگری(درطول1۳تا1۳ماه) 76 ....................................................................................
بخشدوم:اطالعاتپشتیبان76 ................................................................................................................
.1تجزیهتحلیلگروههدف7۳ ..............................................................................................................
ائتالفهاوشرکا71 ......................................................................................................................:
.۳
دادههاوشواهد6۱ ....................................................................................................................... :
.۸
.۴چارچوبنظارتوارزیابی 61 .............................................................................................................
شاخصهایترویجوحمایتگری6۳ ........................................................................................... :
مثالهاییاز
شاخصهایترویجوحمایتگری 6۸ .........................................................................................................
منابع6۴ ........................................................................................................................................ :
فهرستمراکزآموزشیدرموردترویجوحمایتگری 67 .........................................................................................
یعرصهیسوم()www.3rdsphereschool.org
مدرسه
صفحه ۴از67
استراتژی های ترویج و حمایتگری برای کنشگران جامعه مدنی
مقدمه
یاریرساندنبهکنشگرانوسازمانهایجامعهمدنیایرانیدرامرترویجوحمایتگری()Advocacy
هدفاینراهنمایآموزشیکمکو
فعاالنهتروکارآمدتریدرجغرافیایجدیدقدرتداشتهونقشفعالتریدرتوسعه،گذار
استتاباتأثیرگذاریبرمردموساختارقدرت،مشارکت
کهدانشوآگاهیهایتئوریکوعملیموردنیازبرایطراحیو
وتحکیمدموکراسیایفانمایند.هدفدیگراینراهنمایآموزشیآنستکه
هایترویجوحمایتگریرادراختیارکنشگرانوفعالینمدنیقراردهد.بدینمنظوراینراهنمانخستنگاهیسیستماتیکو
اجرایبرنامه
گریدرالیههایمتنوعومراحلمختلفتوسعهسیاسیدرجامعهداردوسپساطالعاتو
هایمناسبترویجوحمایت
فراگیربهاستراتژی
قرارمیدهد.اینراهنماباتوجهبهتجارببدست
هایموجودآموزشوبرنامههایمناسبدراختیارکنشگرانمدنی
هاییدربارهروش
دانستنی
هایترویجگریدرکشورهایمختلفتدوینشدهاست.راهنماییکهدراختیارشماستهمگزیدهتعاریفمختلفترویجو
آمدهازبرنامه
رابهاشتراکمیگذارد .
هاارائهمیدهدوهمتجربههایموفق ) 1 (Best Practices
حمایتگریرابرایدرکوفهمبهتراستراتژ
ی
وحمایتگری
هایاستانداردطراحیواجرایبرنامههایترویج
توجهداشتهباشیدکهایندفترچهراهنمامثلیککتابآشپزینیستکهگام
اضرانواعروشهایخودآموزترویجوحمایتگری
برایتأثیرگذاریبرتمامسیاستهاویابرگزاریهرنوعکمپینیراتوضیحدهد.درحالح
ایمودرفهرستمنابعآوردهایم.کشورهایمختلفازنظرتاریخی،فرهنگیوسیاسیمتفاوتهستندو
موجودندکهبهترینآنهاراانتخابکرده
استانداردممکننیست.بنابرایناینراهنمابناداردتنهاچکیدهایازآنچهدراینموردنوشته
وحمایتگری
تعریفوتعیینیکروشترویج
شدهبههمراهتجربیاتعملیراجمعآوریودراختیارکنشگرمدنیایرانیقراردهد .
اصالحاتسیاسییاتغییردرخطمشیهاخواهید
درحوزههایاقتصادی،اجتماعییا
دراینراهنمادربارهاهدافاستراتژیترویجوحمایتگری
ایازمهارتهاوتجاربیخواهیدداشتکه
،چگونگیتعریفآنومجموعه
خواند.بدینمنظورنگاهیبهاهدافمختلفترویجوحمایتگری
گرییاآموزشدیگرانبرایبهرهگیریازآنتوسعهدهند.آخرینفصلبهراهنمایگامبهگام
هابایدبرایدستیابیبهاهدافترویج
سازمان
اختصاصدادهشدهاست.
برپاییکمپینوبرنامهریزیترویجوحمایتگریبرایپیشبردوارتقایایدهجامعهمدنی
جوحمایتگریپرداختهو
اینراهنمابهمفاهیمپایهایتروی
نهاینظرینیازدارد،درفصلاول
نجاکههربرنامهترویجوحمایتگریبهپشتوا
ازآ
بهمشکالتومسائلیخواهدپرداختکههرترویجگریممکناست
گریمیپردازیم.فصلدوم
ستراتژیترویجوحمایت
باتمرکزبرسهمؤلفها
ترویجوحمایتگریفرآیندیزندهوپویا
طولاجرایبرنامههایتوسعهویاپسازطراحیاستراتژیباآنهامواجهشود.ازآنجاکهفرآیند
در
هاییبرایسنجشعملکردوپایشنتایجهمارائهمیشود.
است،روش
گردرانتخابواجرایهریکازسهمؤلفهاستراتژیبرایاجرایاثربخشبرنامهای
هایموردنیازیکترویج
هاومهارت
مبهتوانایی
فصلسو
کهطراحیکردهاست،خواهیمپرداخت.
اجرایبرنامههایترویجوحمایتگریبکاررود.
بخشعملیاینراهنماستومیتواندبهعنوانجعبهابزاریدرطراحیو
فصلچهارم
ضمایمراشاملمیشود.
فصلپنجمفهرستمنابعوبرخیاز
Best practices
یعرصهیسوم()www.3rdsphereschool.org
مدرسه
صفحه ۱از67
1
استراتژی های ترویج و حمایتگری برای کنشگران جامعه مدنی
تحلیلیوتعاریفترویجوحمایتگری
فصلاول:چارچوب
ابند.خواندندههاوصدها
کهبهکارعملیمیرسندوشکلوکارکرددرستخودرامیی
واقعمیشوند
هاونظریههاتنهاوقتیمفید
پژوهش
گریمهمترینآنست،تاوقتیبهبوتهعمل
وحمایت
ساالریوحکمرانیوتجاربجامعهمدنیکهترویج
کتابوپژوهشدرزمینهمردم
رامیتوانبواسطهتشابهدربستروشرایطاجرادستهبندیکرد،انتخاب
ترویجوحمایتگری
ایندارد.هرچندبرنامههای
گذاشتهنشود،نتیجه
هایجامعهمدنیوترویجگرانیاستکهازهر
عهدهسازمان
ها،باتوجهبهامکاناتومهارتهایموردنیازبرایعملیکردنآنهابر
استراتژی
هایکالنیکهبسترترویجوحمایتگری
بنابراینپیشازهرچیزبهمطالعهدرموردبسترسیاست
ایمنحصربفردمیسازند.
برنامه ،
تجربه
هستندمیپردازیم.
الف :تعریف ترویج و حمایتگری
درابتدابهصورتیکواژهحقوقیمورداستفادهقرارمیگرفتاماامروزهعموماًبهصورتسخن
کلمهترویجوحمایتگری()Advocacy
گریمجموعهایستازتاثیر
گفتندرحمایتازیکفردویااقدامیدرجهتحمایتازیکهدفوآرمانتعریفمیشود.ترویجوحمایت
گذاریبرتغییرفرآیندهایسیاسیوبوروکراتیکبهنفعافرادیاگروهها،فرآینداستفادهاستراتژیکازاطالعاتبرایتغییرسیاستهاییکهبر
زندگیافرادمحرومتاثیرگذارهستندویاطرفداریبهنفعگروههایحاشیهنشینوبهحاشیهراندهشدهکهصدایشانبهجایینمیرسد.
ترویجوحمایتگرییکفرآینداستراتژیکبرنامهریزی شدهاستکهکنشگرانوسازمانهایجامعهمدنیمیتوانندبرایایجادتغییرازآن
گریکهتوسطبیشترسازمانهایجامعهمدنیمورداستفادهقرارمیگیردمردممحور( People-
استفادهکنند.رهیافتترویجوحمایت
بهترویجوحمایتگریبرایتغییرومشارکتدرفرآینداستتااین
)است.اینبهمعنایواردساختنخودگروههایاجتماعی
Centered
دستهمردمصرفاًدرحدموضوعفرآیندتنزلپیدانکنند.
آیدوتعاریفمتفاوتآننمایانگررهیافتهاوابعادمتعددیاستکهدراستفادهازآنهابکار
گریدرسطوحمختلفیبهاجرادرمی
ترویجوحمایت
گرفتهمیشودوهیچبرداشتیارویکردمنحصربفردیمعناپیدانمیکند.
یافتهاستکهبرایتأثیرگذاریبرسیاستهاوصاحبانقدرتبرایدستیابیبهتغییر
هایسازمان
ایازفعالیت
گریمجموعه
ترویجوحمایت
ترویجوحمایتگریمعموالًبابرخیاهدافدیگراشتباهگرفته
پایدارومثبتاستکهمشارکتمردمیراجلبمیکند.امابایدتوجهداشتکه
شود.برایمثالبااینکهممکناستیککمپیناطالعرسانیوآموزشدرزمینهخشونتعلیهزنانودختران،رویکردیمناسبجهت
می
یاستها،قوانینیاخطمشیکلیدربرخوردبااین
تأثیرگذاریبررفتارهایفردیبویژهدرموردخشونتهایخانگیباشد،امکانتغییردرس
پدیدهرانمیدهدوتنهااینتغییرراتسهیلخواهدکرد.
یعرصهیسوم()www.3rdsphereschool.org
مدرسه
صفحه 7از67
استراتژی های ترویج و حمایتگری برای کنشگران جامعه مدنی
ب :مزایا ،منافع ،خطرات و دغدغههای ترویج و حمایتگری
ترویجوحمایتگریاصوالًیکفرآیندتغییرآفرینیاستوازاینرو اثراتمثبتومنفیدارد .تعیینمنافعحاصلازترویجوحمایتگریمبنای
یسازمانارائهمیده د.بااینوجودآگاهیازخطراتاینکارنیزبههماننسبتحائزاهمیتاست.تجزیهو
منطقیرابرایجهتگیریها
ترویجوحمایتگریوپیکاراجتماعیاست.مزایاو
تحلیلخطراتاحتمالیبخشیاساسیومهمدرطراحی،برنامهریزیواجرایهراستراتژی
است :
هایآندرجدولزیرآمده
ونیزخطراتودغدغه
وحمایتگری
ترویج
منافعترویجو
خطرات و دغدغه های ترویج و حمایتگری
مزایا و منافع ترویج و حمایتگری
شوندوبرایخودحقوقیااعتبارویژهای
هاییکهحقبهجانبتر
می
سازمان
هاوجایگزینهایاخالقی
تولیدواجرایراهحل
قائلند
بکارگیری(ونههمکاری)اقشارفقیروحاشیهنشینکهمنجربهاحساس
بدستآوردیفرصتیبرایشنیدنصدایاقشار
فریبکاریونهایتاًازخودبیگانگیمیشود
ایبرایتصمیمگیرندگان
آسیبپذیروحاشیه
ناامیدیاقشارفقیرومستضعفبادلبستنبهوعدهووعیدهایبسیارو
احساسهمیاریوتعهدنسبتبهشرکایتوسعه
سرخوردگیازعملکردهایاندک
واکنشهایغیرارادیدربرابرمشکالتوموضوعات
همکاری
ناتوانیدرتشخیصدرستپیچیدگیوارتباطبینموضوعاتکهممکناست
رضایتازعملودستاوردها
منتهیبهراهحلیشودکهخودعاملیکمشکلبزرگدیگراست.
عدمدرکارزشسایرچشماندازهایفردی،فرهنگی،وایدئولوژیکی
ابزارهاییبرایپرداختنبهعللبنیادین
درگیرشدنبارسانههابهندرتقادربهرتقوفتقپیچیدگیهاوراهگشایی
دسترسیبهترکیبارزشمندیازارزشهابهعنوان
هستند.
بخشمهمیازیکپروسهدموکراتیک
درتنشبودناصولسازمانیباعملگرایی
فرصتهاییبرایحلوفصلمبتکرانهمشکالت
احتمالازدستدادناعتباروحتیازدستدادنسرمایههایحکومتیدر
یکصدایجایگزینبرایحکومتدرپرداختنبه
صورتیکهبسیارتهاجمیوضدحکومتیدیدهشود
نیازها
راهیبرایرسیدنبهریشهعوامل
یعرصهیسوم()www.3rdsphereschool.org
مدرسه
صفحه 6از67
استراتژی های ترویج و حمایتگری برای کنشگران جامعه مدنی
ج :تعهدات بینالمللی برای فراهم آوردن بستر مناسب برای فعالیت سازمانهای جامعه مدنی
رسانینقشمهمیایفامیکنندوهمبهعنوان
المللیوکمک
)توسعهبین
سازمانهایجامعهمدنیهمبهعنوانذینفعان(stakeholder
هایاریمیرسانند.ایناستقاللدرایفاینقشدر
هاوحکومت
کنندگانمنابعبینخودبهتقویتجامعهمدنیجهانی،مستقلازدولت
تأمین
توسعهدرفرومHigh Level Forum on Aid Effectivenessدرسال۳۱۱۳ودرآکرایغنابهرسمیتشناختهشد.
کنند.درواقعسیاستهاوعملکرد
هایجامعهمدنیبهعنوانکنشگرانتوسعه،بهشدتتحتتأثیربستریهستندکهدرآنکارمی
سازمان
هایکلیتأمینکنندگانمنابعتاحدزیادیکارکردوظرفیتهایجامعهمدنیرادراینکشورها
کشورهایدرحالتوسعهوهمچنینسیاست
تعیینمیکند.
.1بیانیهپاریسواصولپاریسParis Declaration
کنندهاستوبرپنجاصلبناست:
هایدریافت
کنندگانمنابعودولت
المللیبینتأمین
ایبین
ها،توافق
نامه
بیانیهپاریسدرمورداثربخشیکمک
هادرکشوردریافتکنندهاست
● مالکیتمنوطبهسیاستمدیریت
کمک
کنندهصورتمیگیرد.
هایویژهتوسعهدرکشوردریافت
تنظیمنوعوجریانکمکبادرنظرگرفتنبرنامه
●
هماهنگیباالزاماتتأمینکننده
●
● مدیریتنتایج
هابرایبهبوداثربخشیکمکها
پاسخگوییمتقابلباتوجهبهتقسیممسؤولیت
●
کند،بهدلیلتمرکززیادبرتأمینکنندگانو
هایجامعهمدنیشرایطیرامهیامی
هایبیندولتوسازمان
بیانیهپاریسبرایهمکاری
درحالیکه
دولتهاموردانتقادقرارگرفت.
.۳دستورکارآکرابرایعمل)Accra Agenda for Action(AAA
ایندستورکاراهمیتسازمانهایجامعهمدنیوحقوقشانرابهعنوانبازیگرانمستقلعرصهتوسعهبهرسمیت
● پاراگراف۳۱
هایکشورهایدرحالتوسعهراارزشمیدهد.
کنندگانمنابعودولت
هایمدنی،تأمین
شناسدوتعهداتبهکارمشترکسازمان
می
باالترتعهداتمبتنیبرگفتمانگستردهبینسازمانهایجامعهمدنی،مجلسوسایربازیگران
● پاراگرافAAA1۸خواستارسطوح
سازی،اجراونظارتبرخط
هایکشورهایدرحالتوسعهدرموردخطمشیتوسعه،شاملآماده
کنندگانمنابعودولت
توسعه،تأمین
هاوبرنامههایتوسعهاست.
مشی
کنندهودولتهایکشورهایدرحالتوسعهرابهافزایششفافیتوپاسخگوییدرقبالیکدیگرو
● پاراگراف AAA۳۴
تأمین
شهروندانشانمتعهدمیکند.
یعرصهیسوم()www.3rdsphereschool.org
مدرسه
صفحه ۳از67
Download راهنمای ترویج Ùˆ Øمایتگری
راهنمای ترویج Ùˆ Øمایتگری.pdf (PDF, 1.48 MB)
Download PDF
Share this file on social networks
Link to this page
Permanent link
Use the permanent link to the download page to share your document on Facebook, Twitter, LinkedIn, or directly with a contact by e-Mail, Messenger, Whatsapp, Line..
Short link
Use the short link to share your document on Twitter or by text message (SMS)
HTML Code
Copy the following HTML code to share your document on a Website or Blog
QR Code to this page
This file has been shared publicly by a user of PDF Archive.
Document ID: 0000521291.